Спадарожнікі Юпітэра

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

Спадарожнікі Юпітэра — натуральныя спадарожнікі плянэты Юпітэр. На сёньняшні дзень навукоўцам вядомыя 63 спадарожніка Юпітэра; гэты найбольшы лік адкрытых спадарожнікаў сярод усіх плянэт Сонечнай сыстэмы. Акрамя таго, у Юпітэра ёсьць сыстэма кольцаў.

У 1610 году Галілеа Галілей, назіраючы Юпітэр у тэлескоп, адкрыў чатыры найболей буйных спадарожніка — Іа, Эўропа, Ганімед і Кальліста, якія цяпер носяць назву «галілеевых». Яны яркія і круцяцца па досыць выдаленым ад плянэты арбітам, так што іх лёгка адрозьніць нават у палявы бінокль. Першынство ў адкрыцьці спадарожнікаў аспрэчваў таксама нямецкі астраном Сымон Марыус, які пазьней даў ім назвы, узяўшы імёны з старажытнагрэцкіх мітаў.

Дзякуючы наземным назіраньням сыстэмы Юпітэра, да канца 1970-х гадоў было вядома ўжо 13 спадарожнікаў. У 1979 годзе, зьдзяйсьняючы пралёт міма Юпітэра, касьмічны апарат «Вояджэр-1» выявіў яшчэ тры спадарожніка.

Пачынаючы з 1999 году, з дапамогай наземных тэлескопаў новага пакаленьня былі адкрытыя яшчэ 47 спадарожнікаў Юпітэра, пераважная большасьць зь якіх маюць дыямэтар у 2-4 кілямэтры.

Парамэтры некаторых спадарожнікаў

Назва	Дыямэтар (км)	Маса (кг)	Радыюс арбіты (км)	Пэрыяд (д)	Нахіл (°) да экватара Юпітэра	Эксцэнтрысытэт	Група
Метыда	47	1,2×1017	127 690(1)	0,294780(2)	0,000°	0,0012	Група Амальтэі
Адрастэя	26×20×16	7,5×1015	128690(1)	0,29826(2)	0,000°	0,0018
Амальтэя	262×146×134	2,1×1018	181 170(1)	0,49817905(2)	0,360°	0,0031
Тэба	110×90	1,5×1018	221 700(1)	0,6745(2)	0,901°	0,0177
Іа	3660.0×3637,4×3630,6	8,9×1022	421 700(1)	1,769137786(2)	0,050°	0,0041	Галілеевы спадарожнікі
Эўропа	3121,6	4,8×1022	671 034(1)	3,551181041(2)	0,471°	0,0094
Ганімэд	5262,4	1.5×1023	1 070 412(1)	7,15455296(2)	0,204°	0,0011
Кальліста	4820,6	1,1×1023	1 882 709(1)	16,6890184(2)	0,205°	0,0074
Феміста	8	6,9×1014	7 391 645	129,827611	15,346°	0,2006
Леда	20	1,1×1016	11 097 245	238,824159	27,210°	0,1854	Група Гімаліі
Гімалія	170	6.7×1018	11 432 435	249,726305	29,590°	0,1443
Лісытэя	36	6.3×1016	11 653 225	256,995413	25,771°	0,1132
Элара	86	8,7×1017	11 683 115	257,984888	30,663°	0,1723
Ананке	28	3.0×1016	20 815 225	613,518491	149,526°	0,3963
Карме	46	1.3×1017	23 734 465	747,008062	120,659°	0,3122
Пасыфе	60	3.0×1017	24 094 770	764,082032	143,037°	0,2953
Сынопэ	38	7.5×1016	24 214 390	769,779665	146,657°	0,2468

⁽¹⁾IAU-MPC Satellites Ephemeris Service ⁽²⁾JPL/NASA

• Кальлірое^[1]
• Іокастэ
• Гарпаліке
• Праксідыке
• Каліке
• Тайгетэ
• Ісаное
• Эрыноме
• Мегаклітэ
• Автоное
• Тыоне
• Герміпэ^[2]
• Этнэ
• Эврыдоме
• Эвантэ
• Эвпорые
• Артозые
• Спондэ
• Кале
• Пазітэ
• Кальліхорэ^[3]
• Халдэнэ
• Карпа
• Мнэме
• Тэльксіное
• Геліке
• Гегемоне
• Кільлене
• Архе
• Эвкеладэ
• Аойдэ
• Кора^[4]

[рэдагаваць] Вонкавыя спасылкі

 Спадарожнікі Юпітэра — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

• Спадарожнікі Юпітэра
• Jupiter's Known Satellites

п • а • р Сонечная сыстэма
Сонца • Геліясфэра Геліяабалонка Геліяпаўза Hydrogen wall	Плянэты ☾ = спадарожнік(-і) ∅ = кольца (-ы)		Мэркурый	Вэнэра	Зямля ☾	Марс ☾
			Юпітэр ☾ ∅	Сатурн ☾ ∅	Уран ☾ ∅	Нэптун ☾ ∅
	Карлікавыя плянэты		Цэрэра	Плютон ☾	Эрыс ☾
	Малыя целы Сонечнай сыстэмы	Астэроіды (малыя плянэты)	Групы й сямействы: Вулканоіды • Калязямныя астэроіды • Галоўны пояс астэроідаў Траянскія астэроіды • Кентаўры • Нэптунскія траянцы • Спадарожнікі астэроідаў • Мэтэароіды
			Глядзіце таксама сьпіс астэроідаў, а таксама значэньні імёнаў астэроідаў.
		Транс- нэптунавыя аб'екты	Пояс Койпэра — Плютына: Аркус • Іксіён — Кьюбівана: 2002 UX25 • Варуна • 1992 QB1 • 2002 TX300 • 2003 EL61 • Квавар • 2005 FY9 • 2002 AW197
			Расьсеяная кружэлка: 2002 TC302 • 2004 XR190 • Сэдна
		Камэты	Сьпісы пэрыядычных і непэрыядычных камэт • Дамоклоіды • Воблака Аорта
Глядзіце таксама астранамічныя аб'екты, сьпіс аб'ектаў сонечнай сыстэмы і Партал:Астраномія