Джамбатыста Віка
Джамбатыста Віка (Giovanbattista Vico, ці Giambattista Vico ці Giovan Battista Vico, 23 чэрвеня 1668 – 23 студзеня 1744) - італійскі мысьляр і філёзаф.
У сваёй працы "Асновы новай навукі пра агульную прыроду нацыі" (1725 г.) прапанаваў шэраг значных культуралягічных паняткаў, у прыватнасьці ідэю гісторыка-культурнага колазвароту (пэўныя гістарычныя эпохі зьмяняюць адна адну па прынцыпе кола).
Выдзяліў тры этапы разьвіцьця чалавецтва:
- век багоў - этап станаўленьня культуры, зьвязаны з рэлігійным культам і рытуалам. У гэты пэрыяд адсутнічаюць дзяржава і дзяржаўнасьць.
- век герояў - пэрыяд станаўленьня і разьвіцьця дзяржаўнасьці (у форме арыстакратыі). Дзяржава зьяўляецца гарантам разьвіцьця краіны.
- век людзей (найвышэйшы этап) - этап дэмакратычных дзяржаваў, формаў праўленьня, заснаваных на роўнасьці ўсіх членаў грамадзтва перад законам. Але дэмакратыя непазьбежна разлагаецца.
Чалавецтва, дасягнуўшы пэўных вынікаў, мусіць непазьбежна вярнуцца на першы этап, але ўжо на больш высокім узроўні (сьпіраль).
Гэты філёзаф упершыню зьвязаў ролю мовы і культуры, падкрэсьліў значнасьць мовы ў выяўленьні нацыянальнага духоўнага досьведу. Джамбатыста Віка лічыцца заснавальнікам культуралягічнай веды.
| Эпоха Асьветніцтва | |
|---|---|
| Выбітныя асобы эпохі па краінах | |
| Аўстрыя | |
| Францыя | |
| Нямеччына | |
| Вялікабрытанія | |
| Італія |
Джамбатыста Віка · Чэзарэ Бэкарыя
|
| Нідэрлянды | |
| Рэч Паспалітая |
Францішак Багамолец · Станіслаў Канарскі · Станіслаў Аўгуст Панятоўскі · Ігнацы Красіцкі · Гуга Калантай · Ігнаці Патоцкі · Станіслаў Сташыц · Ян Сьнядэцкі · Юльян Урсын Нямцэвіч · Анджэй Сьнядэцкі · Казімер Лышчынскі · Адам Станіслаў Нарушэвіч · Сімяон Полацкі · Ільля Капіевіч · Казімер Нарбут · Марцін Пачобут-Адляніцкі · Яўхім Храптовіч
гл. таксама: Адукацыйная камісія Рэчы Паспалітай |
| Расейская імпэрыя | |
| Гішпанія | |
| ЗША | |
| Капіталізм · Правы чалавека · Крытычнае мысьленьне · Дэізм · Дэмакратыя · Эмпірызм · Асьветлены абсалютызм Вольныя рынкі · Гуманізм · Натурфілязофія · Рацыянальнасьць · Розум · Sapere aude · Навука · Сэкулярызацыя · Фізыякратыя · Гаскала |
|