Адам Станкевіч

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Адам Станкевіч
Adam Stankievič.jpg
Кс. Адам Станкевіч (не пазьней за сакавік 1925 г.)
Род дзейнасьці каталіцкі сьвятар, выдавец, літаратуразнаўца
Дата нараджэньня 6 студзеня 1892
Месца нараджэньня в. Арляняты, Ашмянскі павет, Віленская губэрня
Грамадзянства Польшча
Дата сьмерці 29 сьнежня 1949
Месца сьмерці Тайшэт, Іркуцкая вобласьць, СССР

Ада́м Станке́віч (6 студзеня 1892 па новым стылі — 29 сьнежня 1949) — беларускі каталіцкі сьвятар, літаратуразнаўца, выдавец, дзяяч беларускага адраджэньня ў Заходняй Беларусі. Кандыдат кананічнага права (1918).

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Нарадзіўся ў вёсцы Арляняты Ашмянскага павету Віленскай губэрні (цяпер Смаргонскі раён, Гарадзенская вобласьць) у сялянскай сям’і беларусаў-католікаў Вінцука і Антаніны Станкевічаў. Пачаў адукацыю ў царкоўна-прыходзкай школе ў в. Баруны, але праз год яго перавялі ў Гальшанскую народную школу. Далей вучыўся ў гарадзкой вучэльні ў Ашмянах[1]. Скончыў Віленскую духоўную сэмінарыю (1914) і духоўную акадэмію ў Санкт-Пецярбурзе (1918). Супрацоўнічаў зь беларускімі часопісамі «Сьветач» і «Дзяньніца». 2425 траўня 1917 году ў Менску ўдзельнічаў у зьезьдзе беларускага каталіцкага духавенства. Адзін зь першых пачаў ужываць беларускую мову ў багаслужэньні. 3 1919 году выкладаў рэлігію ў Віленскай беларускай гімназіі. У 19221928 гадох быў абраны паслом да польскага Сойму зь ліста Блёку нацыянальных меньшасьцяў. Пасьля зноў выкладаў рэлігію ў Віленскай беларускай гімназіі, адкуль у 1933 годзе быў звольнены польскімі ўладамі. Да 1935 году працаваў у гандлёвай школе ў Вільні.

«Doktor Francišak Skaryna — pieršy drukar biełaruski (1525—1925)» (1925), Wilnia

Апекваўся дзіцячымі прытулкамі, узначальваў Камітэт дапамогі ахвярам вайны, у 1924 годзе старшыня Таварыства беларускай школы, у 1926 годзе старшыня Беларускага інстытуту гаспадаркі і культуры. Быў галоўным рэдактарам і выдаўцом газэты беларускіх каталікоў «Крыніца», а потым выдаваў часапіс «Chryścijanskaja Dumka» ў 19271938 гадох. У 1928 годзе сумесна зь іншымі дзеячамі заснаваў Беларускае каталіцкае выдавецтва. За дзейнасьць па беларусізацыі Касьцёла ў 1938 годзе высланы польскімі ўладамі зь Вільні ў Слонім тэрмінам на 5 гадоў. Увосень 1939 году, пасьля заняцьця Заходняй Беларусі савецкімі войскамі, вярнуўся ў Вільню, дзе стаў дырэктарам Беларускай дзяржаўнай прагімназіі. Там жа перажыў Другую сусьветную вайну, будучы сьвятаром касьцёла сьвятога Міхала. Арыштаваны савецкімі ўладамі 7 сьнежня 1944 году, але неўзабаве адпушчаны. Паўторна арыштаваны 13 красавіка 1949 году, прысуджаны да 25 гадоў лягераў. Адпраўлены ў Азярлаг (лягер сыстэмы ГУЛАГ у Тайшэце, Іркуцкая вобласьць, Расея), дзе і памёр у той жа год. Пахаваны 10 сьнежня 1949 году на могілках палітзьняволеных каля вёскі Шаўчэнка Тайшэцкага раёну.

Творы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Ксяндзы-літаратары (зьлева направа): Янка Быліна, Адам Станкевіч, Казімер Сваяк
  • Doktor Francišak Skaryna — pieršy drukar biełaruski (15251925). Wilnia, 1925
  • Biełaruskaja mowa ŭ škołach Biełarusi XVI i XVII st. Wilnia, 1928
  • Rodnaja mowa ŭ światyniach. Wilnia, 1929
  • Вітаўт Вялікі і Беларусы. Вільня, 1930
  • Francis Bahušewič: Jaho žyćcio i tworčaść:
  • U tryccatyja uhodki (19001930). Wilnia, 1930
  • Да гісторыі беларускага палітычнага вызваленьня. Вільня, 1935
  • Міхал Забэйда-Суміцкі і беларуская народная песьня. Вільня, 1938
  • Biełaruski chryścijanski ruch. Wilnia, 1939
  • Хрысьціянства і Беларускі народ. Вільня, 1940

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска. У 4 кн. Кн. 1-я. — Мн.: БЕЛТА, П15 2001. — 576 с.: іл. ISBN 985-6302-33-1.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Аляксей Вайткун, Тацяна Жук, Марына Ліс (6 студзеня 2012) Рукапісы не гараць. Адам Станкевіч Культура. Tut.byПраверана 6 студзеня 2012 г.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Адам Станкевічсховішча мультымэдыйных матэрыялаў