Карачы

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Карачы
урду: کراچی,
анг.
Karachi,
сындхі: ڪراچي
Карачы
Плошча: 3,530 км²
Насельніцтва (2009)
• колькасьць:
• шчыльнасьць:

18,000,000
5,099
Часавы пас: UTC+5
Тэлефонны код: 021
Геаграфічныя каардынаты: 24°51′36″ пн. ш. 67°0′36″ у. д. / 24.86° пн. ш. 67.01° у. д. / 24.86; 67.01Каардынаты: 24°51′36″ пн. ш. 67°0′36″ у. д. / 24.86° пн. ш. 67.01° у. д. / 24.86; 67.01
Карачы на мапе Пакістану
Карачы
Карачы
Карачы
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons
http://www.karachicity.gov.pk/

Карачы (урду: کراچی, па-ангельску: Karachi, сындхі: ڪراچي) — партовы горад на поўдні Пакістана, найбуйнейшы горад краіны й адзін з найбуйнейшых гарадоў сьвету, сталіца правінцыі Сынд. З насельніцтвам ад 12 млн да 18 млн чалавек Карачы зьяўляецца адным з найбуйнейшых гарадоў сьвету па колькасьці насельніцтва[1] і чацьвёртай найбуйнейшай аглямэрацыяй у сьвеце[2]. Гэта галоўны фінансавы, банкаўскі, прамысловы й гандлёвы цэнтар Пакістана. Тут разьмешчаны найбуйнейшыя карпарацыі краіны, марское суднаходзтва, тэкстыльная й аўтамабільная прамысловасьць, індустрыя забаваў, мастацтва, моды й рэклямы, наладжана выдавецкая дзейнасьць, распрацоўка праграмнага забесьпячэньня й мэдычныя даследаваньні. Горад зьяўляецца буйным цэнтрам вышэйшай адукацыі ў Паўднёвай Азіі й ісламскім сьвеце[3].

Карачы быў першай сталіцай незалежнай дзяржавы Пакістан (да пераносу сталіцы ў Равалпіндзі ў 1958 годзе). Порты Карачы й Касым — адны з самых буйных і ажыўленых партоў на Індыйскім акіяне. Пасьля здабыцьця незалежнасьці Пакістанам, насельніцтва горада рэзка ўзрасла, так як сотні тысяч урдумоўных мігрантаў зь Індыі, Усходняга Пакістана й іншых частак Паўднёвай Азіі перасяліліся ў Карачы.

Плошча горада роўная 3527 км², што амаль у чатыры разы больш, чым пляц Ганконга. Мясцовыя жыхары называюць Карачы — «Горад Агнёў» (урду: روشنیوں کا شہر), «Нявеста гарадоў» (урду: عروس البلاد) і «Горад Каіда» (урду: شہر قائد), бо тут нарадзіўся й быў пахаваны Мухамад Алі-Джына, вядомы ў Пакістане пад ганаровай мянушкай Каід-э-Азам (па-ангельску: Qaid-e-Azam, «Вялікі правадыр»), заснавальнік Пакістана, які зрабіў горад сталіцай абвешчанай дзяржавы.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Напачатку XVIII стагодзьдзя Карачы быў маленькай рыбацкай вёскай. Дзякуючы ўдаламу месцазнаходжаньню й прыроднай абароне ад мусонаў, у 1795 годзе ў вёсцы быў узьведзены ўмацаваны форт сындхаў. У 1839 годзе Карачы быў захоплены брытанцамі, гэты факт адгуляў пераломную ролю ў гісторыі вёскі. Карачы стаў адным з галоўных марскіх партоў брытанцаў на Арабскім моры, тут былі разьмешчаны буйныя вайсковыя часткі імпэрыі. Такім чынам вёска ператварылася ў буйны горад, з разьвітой па тых часах інфраструктурай.

У 1843 годзе, паміж Карачы й Мултанам стаў плаваць параход (каля 500 км па рацэ Інд). У 1854 годзе на месцы старога порта, брытанцы пабудавалі сучасны. У 1861 годзе была пракладзена чыгунка з Карачы ў Котры. У 1864 годзе была ўсталявана прамая тэлеграфная сувязь зь Лёнданам. З адкрыцьцём Суэцкага канала ў 1869 годзе, роля Карачы ў рэгіёне вырасла й горад стаў паўнавартасным марскім портам. Да 1873 году горад стаў эфэктыўнай і добра кіраванай гаваньню. Пасьля таго як Пэнджаб стаў жытніцай Індыі ў 1890-х гадох, роля Карачы яшчэ ўзрасла й ён стаў галоўным марскім портам рэгіёну.

Пасьля Першай сусьветнай вайны у горадзе стала разьвівацца сфэра паслуг і прамысловасьць. Да 1924 году ў Карачы быў пабудаваны аэрадром, а ў 1936 годзе горад стаў сталіцай правінцыі Сындзі.

Са стварэньнем Пакістану ў 1947 годзе, Карачы стаў ня толькі сталіцай і галоўным марскім портам маладой дзяржавы, але й цэнтрам прамысловасьці, бізнэсу й гандлю краіны. Нягледзячы на тое, што Равалпіндзі быў абраны часовай сталіцай ў 1958 годзе, да таго як усе ўрадавыя ўстановы пераехалі ў Ісламабад да 1969 году, Карачы захоўваў свой статус бізнэс-сталіцы Пакістана й прамысловага цэнтра. У наступным дзесяцігодзьдзі, дзякуючы разьвітой інфраструктуры й прамысловасьці, у горад хлынула вялікая колькасьць імігрантаў зь сельскай мясцовасьці й эмігрантаў зь іншых краінаў, што амаль удвая павялічыла памер горада й садзейнічала вялікім росту колькасьці насельніцтва. Так як інфраструктура горада ўжо была перагружаная да мяжы, то адна трэць з гэтых, ізноў прыбылых эмігрантаў, была вымушана пасяліцца ў гарадзкіх трушчобах, вядомых как Katchi Abadis. У трушчобах няма электрычнасьці, вадацягніку й каналізацыі. У 21 стагодзьдзі перанаселенасьць стала самай вялікай праблемай гораду.

У апошняй чвэрці 20 стагодзьдзя паток эмігрантаў прынёс з сабой вялізную хвалю гвалту ў горад. Злачыннасьць у Карачы рэзка павялічылась, сталі адбывацца сутычкі на этнічнай глебе паміж карэнным народам горада (Сындху) й імігрантамі зь Індыі (мухаджырамі). Таксама рэзка ўзрасла колькасьць цяжкіх злачынстваў, як то разбой і забойства. У 1992 годзе, калі сытуацыя з крыміналам у Карачы стала выходзіць з-пад кантролю, урад Пакістану ўвёў войскі ў горад, але гэтая ваенная кампанія так і не прынесла чаканых вынікаў. Горад па-ранейшаму адзін з самых крымінагенных у рэгіёне [4].

Фізыка-геаграфічная характарыстыка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Выгляд Карачы са спадарожніка

Карачы разьмешчаны на поўдні Пакістана, на ўзбярэжжы Арабскага мора, пераважна на раўнінах, з узгоракамі на захадзе й паўвыспай Манора на поўдні. У паўднёва-ўсходняй частцы горада, у дэльце Інда, ёсьць мангавыя дрэвы й ручаі. На паўночным-захадзе горада знаходзіцца мыс Монзэ. Карачы разьмешчаны на вышыні 22 мэтраў над узроўнем мора. Праз горад працякае дзьве ракі: Малір (з паўночнага-усходу ў цэнтар) і Лаяры (з поўначы на ​​поўдзень). Ёсьць таксама шмат іншых, больш дробных рэк, якія працякаюць у заходніх і паўночных прыгарадах Карачы. Увесь адміністрацыйны раён Карачы займае плошчу 3527 км². Зь іх 591 км² (17%), складае плошча самога горада. Астатнія 2936 км² (83%) займаюць прыгарады й сельскія раёны, якія ўваходзяць у аглямэрацыю.

Геалёгія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Шырокая Інда-Ганская нізіна ўпіраецца ў масіў Дэканскага пласкагор'я, утвораючы прагін, які пераходзіць у складкавыя горы й сфармаваўся пад уздзеяньнем сэдымэнтацыі. Карачы знаходзіцца ў засушлівай зоне каля Інду, на ўскрайку раўніны. Адзінымі крыніцамі вады тут, на заходнім ускрайку раўніны, зьяўляюцца кароткія рэкі, якія прарываюцца ірыгацыйнымі аазісамі, ды сам Інд, які працякае ў 40 км ад горада па шырокай рачной даліне.

На ўсім працягу адрэзка берага Індыйскага акіяна на ўсход ад Інда разьмешчаны багністыя саланчаковыя пустэльні (Вялікі Катчскі Ран); ў раёне дэльты Інда ўздоўж усяго ўзбярэжжа раскінуліся мангравыя зарасьнікі. Даліна Інда зьяўляецца адным з найважнейшых раёнаў баваўнаводзтва ў Паўднёвай Азіі. Карачы зьяўляецца галоўным пунктам вывазу дадзенай прадукцыі, а таксама важным вузлавым пунктам міжнародных авіялініяў [5][6].

Клімат[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У Карачы цёплы, трапічны й засушлівы клімат зь нізкім сярэднім узроўнем выпадзеньня ападкаў (каля 250 мм у год), вялікая частка якіх выпадае падчас сэзона мусонаў (ліпені-жніўні). Зіма мяккая й сухая, лета смажлівае й вільготнае, блізкасьць да мора падтрымлівае ўзровень вільготнасьці на высокім узроўні, таму халаднаваты марскі брыз суправаджае летнія месяцы. З-за высокай тэмпэратуры на працягу лета (ад 30 °C да 44 °C, з красавіка па жнівень), зімовыя месяцы (зь лістапада па люты), лічацца лепшым часам для наведваньня Карачы. У сьнежні й студзені ў горадзе усталёўваецца добрае надвор'е (у параўнаньні з гарачым і вільготным летам), у чэрвені пачынаецца сэзон дажджоў. У ліпені 1967 году выпаў рэкордны месячны ўзровень ападкаў - 429,3 мм [7]. 7 жніўня 1953 году выпала рэкордная колькасьць ападкаў за адны суткі, каля 278,1 мм, дождж ішоў не перастаючы, што ў выніку прывяло да буйной паводкі. 18 чэрвеня 1979 году была зарэгістравана самая высокая тэмпэратура ў Карачы, якая склала 47 °C, а самая нізкая 0 °C, была зарэгістраваная 21 студзеня 1934 году.

Nuvola apps kweather.svg Кліматычныя зьвесткі для Карачы Weather-rain-thunderstorm.svg
Паказьнік Сту Лют Сак Кра Тра Чэр Ліп Жні Вер Кас Ліс Сьн Год
Абсалютны максымум t, °C 32,8 36,1 41,5 44,4 47,8 47 42,2 41,7 42,8 43,3 38,5 34,5 47,8
Сярэдні максымум t, °C 25 26 29 32 34 34 33 31 31 33 31 27 34
Сярэдні мінімум t, °C 13 14 19 23 26 28 27 26 25 22 18 14 13
Абсалютны мінімум t, °C 0 3,3 7 12,2 17,7 22,1 22,2 20 18 10 6,1 1,3 0
Норма ападкаў, мм 13 10 8 3 3 18 85 61 13 0 3 5 222
Крыніца: Pakmet.com.pk

Эканоміка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

MCB Tower

Карачы зьяўляецца эканамічнай і фінансавай сталіцай Пакістана, аднак пачатак 2000-х гадоў было адзначаны застоем у эканамічным развіцьці горада, выкліканым агульнай палітычнай нестабільнасьцю, міжэтнічнымі канфліктамі й ваеннымі дзеяньнямі ў Пакістане. СУП Карачы складае каля 20% ад агульнага аб'ёму СУП краіны[8][9].

Доля горада ў прамысловым сэктары эканомікі Пакістана, складае прыкладна 30%[10]. Асноўная частка СУП правінцыі Сындзі прыпадае на долю Карачы[11][12]. CУП правінцыі Сaндзі, у працэнтах ад агульнага аб'ёму CУП Пакістана, традыцыйна вагаецца ў раёне 28%—30%[13][14]. Паводле дасьледаваньняў PricewaterhouseCoopers, апублікаваных у 2009 годзе, у якіх удзельнічалі найбуйнейшыя гарады сьвету, СУП Карачы склала 78 млрд. даляраў[15]. Паводле прагнозаў, СУП Карачы складзе 193 млрд. даляраў ЗША да 2025 году, дзякуючы высокаму тэмпу росту эканомікі горада на 5,5% штогод. Па гэтым паказчыку Карачы значна апярэджвае бліжэйшых двух найбуйнейшых гарадоў — Лахор і Фэйсалабад, СУП якіх складае 40 млрд. і 14 млрд. адпаведна. Высокі ўзровень СУП Карачы абумоўлены ягонай магутнай вытворчай базай і разьвітым фінансавым сэктарам. У горадзе вырабляюць тэкстыль, цэмент, сталь, разьвіта цяжкае машынабудаваньне, хімічная й харчовая прамысловасьць, банкаўская справа й страхаваньне. У лютым 2007 году Сусьветны банк вызначыў Карачы як самае спрыяльнае месца для бізнэсу ў Пакістане[16].

Па дадзеных Фэдэральнага савету даходаў Пакістана ў 20062007 гадох, падатковыя й мытныя органы ў Карачы атрымалі зборы: 46,75% ад прамых падаткаў, 33,65% ад ускосных фэдэральных падаткаў і 23,38% ад унутранага падатку з продажаў[17]. Карачы атрымлівае 75,14% падаткаў ад мытнай пошліны й 79% падаткаў з продажаў на імпарт. Такім чынам, Карачы зьбірае значную частку (53,38%) ад агульнай колькасьці Фэдэральнага савета даходаў, зь якіх 53,33% прыпадаюць на мытныя пошліны й падатак на імпарт.

Большасьць буйных замежных міжнародных карпарацыяў, якія дзейнічаюць у Пакістане, маюць свае штаб-кватэры ў Карачы. У горадзе прадстаўлена большасьць дзяржаўных і прыватных банкаў Пакістана. Характэрна, што іхныя штаб-кватэры разьмешчаны на адной вуліцы; па дадзеных на 2001 год, амаль 60% грашовых патокаў пакістанскай эканомікі праходзяць праз ўстановы, якя разьмешчаны на гэтай вуліцы. Фондавая біржа Карачы зьяўляецца найбуйнейшай фондавай біржай Пакістана, і, на думку многіх эканамістаў, менавіта дзейнасьць гэтай біржы забясьпечыла 8% прырост СУП Пакістана ў 2005 годзе[18]. Нядаўняя справаздача Credit Suisse пра фондавы рынак Пакістана сьведчыць аб ягоным стабільным росьце[19].

Карачы зьяўляецца аўтсорсынгавым цэнтрам Пакістана, тут разьвіты інфармацыйныя тэхналёгіі й электронныя сродкі масавай інфармацыі. Call-цэнтры сталі прыцягваць інвэстыцыі ад замежных кампаніяў, пры гэтым урад прыклаў высілкі для зьніжэньня падаткаў на цэлых 10%, каб атрымаць замежныя інвэстыцыі таксама й ў IT-сэктары[20]. Многія пакістанскія незалежныя тэле- й радыёстанцыі знаходзяцца ў Карачы, у тым ліку сусьветна папулярныя: Business Plus, AAJ News, Geo TV, KTN[21], Sindh TV[22], CNBC Pakistan, TV One, ARY Digital, Indus Television Network, Samaa TV і Dawn News, а таксама некалькі мясцовых станцыяў.

У Карачы ёсьць некалькі буйных прамысловых зонаў, як то: Karachi Export Processing Zone, SITE, Korangi, Northern Bypass Industrial Zone, Bin Qasim і North Karachi, якія разьмешчаны на ўскраіне горада[23]. У Karachi Expo Centre праводзіцца мноства рэгіянальных і міжнародных выставаў[24]. Існуе шмат праектаў далейшага разьвіцьця горада. Сярод праектаў, варта адзначыць кампанію Emaar Properties, якая прапануе інвэставаць 43 млрд. даляраў у Карачы, дзеля разьвіцьця выспы Бундал, якая разьмешчана на адлегласьці 49 км ад Карачы[25]. Karachi Port Trust плянуе інвэставаць 20 млрд. рупіяў у будаўніцтва 593-мэтровага хмарачоса — Port Tower Complex на беразе Кліфтана[26]. Дадзены хмарачос будзе ўключаць у сябе гатэль, гандлёвы цэнтар, выстававы цэнтар і рэстаран з назіральнай галерэяй на панарамны выгляд узьбярэжжа й горада[27].

Зьяўляючыся адным з найбольш хутка растучых гарадоў сьвету, Карачы сутыкаецца й з праблемамі, сярод якіх ёсьць такія як: коркі на дарогах, забруджваньне навакольнага асяродзьдзя, беднасьць і вулічная злачыннасьць. З-за гэтых праблемаў Карачы займае нізкія рэйтынгі ўва ўзроўні добраўпарадкаванасьці гарадоў: па дадзеных выданьня The Economist, горад займае 129 месца сярод 132 гарадоў[28], а выданьне BusinessWeek усталявала Карачы на ​​175 месца з 215 гарадоў у 2007 годзе (у параўнаньні з 170 месцам у 2006 годзе)[29].

Гарады-сябры[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Карачысховішча мультымэдыйных матэрыялаў