Станіслаў Лем

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Станіслаў Лем
Stanisław Lem
Stanisław Lem.jpg
Асабістыя зьвесткі
Імя пры нараджэньні Stanisław Lem
Нарадзіўся 12 верасьня 1921
Львоў, Польшча
Памёр 27 сакавіка 2006
Кракаў, Польшча
Грамадзянства Сьцяг Польшчы Польшча
Дзеці Q4257785
Літаратурная дзейнасьць
Род дзейнасьці пісьменьнік, філёзаф
Жанр фэнтэзі
Дэбют «Чалавек з Марсу»
Прэміі Эўрапейская літаратурная прэмія (1986)
Афіцыйны сайт

Станіслаў Лем (па-польску: Stanisław Lem; 12 верасьня 192127 сакавіка 2006) — польскі пісьменьнік, сатырык, філёзаф, фантаст і футуроляг.

Лічыцца польскім пісьменьнікам, творы якога перакладаюць найчасьцей, а ў пэўныя часы быў найбольш чытаным неангельскамоўным пісьменьнікам навуковай фантастыкі. Кнігі перакладаліся на 41 мову, агульны наклад 27 млн. асобнікаў.[1]. Значная частка яго пісьменьніцкай працы займае філязофія і футуралёгія, прысьвечаных разважаньням на тэмы тэхналёгіі, прыроды інтэлігенцыі, цяжкасьцям у пераказе інфармацыі і ўзаемным паразуменьні інтэлігэнтных істот, абмежаванасьці чалавека і месцы чалавека ў Сусьвеце. Вялікая частка тых разважаньняў зьмешчана ў навукова-фантастычных творах, што робіць больш цяжкім іх разуменьне. Адначасова гэткі спосаб пераказу філязофскіх думак палягчае іх паразуменьне. Таму часта ў сусьветнай літаратуры Лем бываў недаацэнены як філёзаф і лічыцца галоўным чынам аўтарам навуковай фантастыкі. Уплыў Лема на сусьветную навукова-фантастычную літаратуру крытыкі параўноўваюць зь дзейнасьцю такіх клясыкаў як Гербэрт Джордж Уэлс ці Олаф Стэплдон[2].

Жыцьцяпіс[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Лем паходзіць з жыдоўскай сям’і, якая жыла ў Львове. Сабіна Волер і Самуэль Лем (ці Лехм) заручыліся яшчэ напярэдадні І Сусьветнай вайны. Шлюбам пабраліся толькі пасьля вайны. Пад час вайны бацька быў патрапіў да расейскага палону, зьмешчанага ў крэпасьці Перамышль, а пасьля ў лягэр ваеннапалонных у Сярэдняй Азіі. Па вяртаньні з вайны ў Львоў Самуэль стаў асыстэнтам у Мэдыцынскім Унівэрсытэце Яна Казімера, а пасьля ларынголягам.

Сьмерць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Станіслаў Лем хварэў на сэрца. Памёр ў клінічным шпіталі Collegium Medicum Ягэлёнскага ўнівэрсытэту ў Кракаве, маючы 84 гады. Згодна зь яго воляю урна з парэшткамі была пахавана 4 красавіка 2006 году на Сальваторскіх могілках ў Кракаве. Была праведзена каталіцкая імша пахаваньня па жаданьню сям’і[3][4][5].

Прозьвішча пісьменьніка атрымаў Астэроід Лем, а ў Кракаве імя пісьменьніка нададуць адной з вуліцаў[6][7][8].

Творчасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Уступ[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Польскі аўтар, якога найчасьцей перакладаюць. Яго кнігі перакладзены на 41 мову, агульным накладам больш 30 мільёнаў асобнікаў[9]. Сам аўтар сьцьвярджаў пра 44 мовы (некаторыя пераклады — пірацкія) і лічбу адзінкавых выданьняў паміж 1350 ды 1400[10].

Пачаткі кар’еры пісьменьніка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Першымі творам Лема былі апавяданьні і вершы пра акупацыю, якія друкаваліся ў 1946 на старонках «Kuźnicy», «Żołnierza Polskiego» і «Tygodnika Powszechnego». Як аўтар фантастыкі дэбютаваў у «Tygodniku Powszechnym» апавяданьнямі Obcy і Dzieje jednego odkrycia.

Пераклады на беларускую мову[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Мастацкая[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Прыгоды Піркса, 1992

Філязофія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Стварэньне сьвету. Спроба другая [Эсэ] (З польск. пер. А. Кудраўцаў) Крыніца № 11-12 (26) 1996
  • Сыльвічныя разважаньні XL (часопіс Odra, № 2 (408), 1995)— зборнік Быць (або ня быць) сярэднеэўрапейцам. Сучаснае польскае мысьленьне
  • Фэнамэналягічная тэорыя твору (зборнік Філязофія выпадку. Літаратура ў сьвеце эмпірыі) — зборнік Быць (або ня быць) сярэднеэўрапейцам. Сучаснае польскае мысьленьне

Фільмы па творах[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Узнагароды[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Зноскі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Станіслаў Лемсховішча мультымэдыйных матэрыялаў