Сара Бэрнар

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Сара Бэрнар
Sarah Bernhardt
Sarah Bernhardt-Nadar.jpg
Фота 1864 году
Імя пры нараджэньні Henriette Rosine Bernard
Дата нараджэньня 22 кастрычніка 1844
Месца нараджэньня Парыж, Францыя
Дата сьмерці 26 сакавіка 1923
Месца сьмерці Парыж, Францыя
Прафэсія акторка, сцэнарыст
IMDb ID 0076800

Сара Бэрнар (па-француску: Sarah Bernhardt, народжаная Henriette Rosine Bernard; 22 кастрычніка 1844, Парыж — 26 сакавіка 1923, Парыж) — француская акторка габрэйскага паходжаньня. Яна зарабіла сабе славу на сцэнах Францыі ў 1870 годзе, і неўзабаве была запатрабаваная ў Эўропе й Амэрыцы. Яна атрымала рэпутацыю сур’ёзнай драматычнай акторкі, зарабіўшы мянушку «Боская Сара».

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Творчасьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Скончыла драматычную клясу Парыскай кансэрваторыі (1862). Працавала ў тэатрах «Камэдзі Франсэз», «Жымназ», «Порт-Сэн-Мартэн», «Адэон». У 1893 годзе набыла тэатар «Рэнэсанс», у 1898 — тэатар на плошчы Шатле, які атрымаў назву «Тэатар Сары Бэрнар» (цяпер па-француску: Théâtre de la Ville). Шматлікія выбітныя дзеячы тэатру, напрыклад К. С. Станіслаўскі, лічылі мастацтва Бэрнар узорам тэхнічнай дасканаласьці. Аднак віртуознае майстэрства, выдасканаленая тэхніка, мастацкі густ спалучаліся ў Бэрнар з знарочыстай эфэктнасьцю, некаторай штучнасьцю гульні.

Сярод лепшых роляў: донна Соль («Эрнані» Гюго), Маргарыта Гацье («Дама з камэліямі» Дзюма-сына), Тэадора (аднайменная п’еса Сарду), прынцэса Мара, герцаг Рэйхштацкі (у аднайменнай п’есе і «Арляню» Ростана), Гамлет (аднайменная трагедыя Шэксьпіра), Ларэнзача (аднайменная п’еса Мюсэ). З 1880-х гадоў Бэрнар гастралявала ў шматлікіх краінах Эўропы і Амэрыкі, выступала ў Расеі (1881, 1892, 1908—1909). У 1922 годзе пакінула сцэнічную дзейнасьць.

Асабістае жыцьцё[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Сара Бэрнар у 1878 годзе
Джавані Балдыні. Партрэт Сары Бэрнар, каля 1880

Сара Бэрнар мела раман з бэльгійскім шляхцічам Шарлем-Жасэфам Эжэнам Жоржам Лямаралем дэ Лінам, сынам Эжэна, 8-га прынца Ліна, зь якім у яе было адзінае дзіцяці, сын Марыс Бэрнар, які нарадзіўся ў 1864 годзе. Пазьней Шарль-Жасэф ажаніўся з польскай прынцэсай Марыяй Ябланоўскай.

Сярод блізкіх сяброў Сары былі некалькі мастакоў, у прыватнасьці Гюстаў Дарэ й Жорж Кляйра, акторы Мунэ-Сюлі й Лю Тэлег і знакаміты францускі пісьменьнік Віктор Юго. Мастак Альфонс Муха зрабіў некалькі вядомых сваіх працаў у стылі мадэрну, выкарыстоўваючы Сару Бэрнар як мадэль. Сяброўства з францускай мастачкай-імпрэсіяністам Люізай Абэма, якая была маладзей за яе прыкладна на дзевяць гадоў, было такім блізкім і такім прагным, што па чуткам яны былі любоўніцамі адна адной. У 1990 годзе Абэма намалявала карціну, на якой былі выяўлены два чалавекі на лодцы на возеры ў Булёнскім лесе. Гэтая карціна была падаравана «Comédie-Française». У суправаджальным лісьце было напісана, што карціна была «намалявана Люізай Абэма ў гадавіну іхняга раману»[1].

Бэрнар таксама рашуча праяўляла інтарэс да вынаходніка Нікола Тэсла, які зьневажаў ейныя пачуцьці, бо быў паваблівы да сваё працы.

Яна пазьней выйшла замуж за актора грэцкага паходжаньня Арыстыдаса Дамала, вядомым у Францыі сцэнічным псэўданімам Жак Дамала, у Лёндане ў 1882 годзе, але шлюб хутка скасаваўся з-за сьмерці Дамалы ў 1889 годзе ва ўзросьце 34 гадоў, бо ён меў залежнасьць ад марфіну. Пазьней Бэрнар гаварыла што мела рамантычныя адносіны з прынцам Ўэйлзкім, які пазьней стаў каралём Эдўардам VII[2].

Бэрнар аднойчы сказала, «Каб я малілася? Ніколі! Я атэіст»[3]. Тым ня менш, яна была хрышчоная ў Рымска-каталіцкай царкве й прыняла сабораваньне неўзабаве перад сьмерцю[4].

Нямое кіно[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Бэрнар была адной зь акторак-піянэраў нямога кіно, дэбютаваўшы ў ролі Гамлета ў дзьвюххвілінным фільме «Le Duel d'Hamlet» ў 1900 годзе. Тэхнічна, гэта ня было нямым кіно, і на самай справе, гэта ёсьць адно зь першых прыкладаў выкарыстаньня сынхранізаванай сыстэмы гука й малюнкаў, якія рухаюцца, створаныя новай фона-кіно-тэатральнай сыстэмы[5]. Акрамя таго, яна зьнялася яшчэ ў васьмікадравым фільме й дзьвюх біяграфічных стужках. Апошні зь якіх ёсьць фільм «Sarah Bernhardt à Belle-Isle», зьняты ў 1912 годзе, які расьпавядаў пра ейнае паўсядзённае жыцьцё дома.

Складаньні[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Ма double vie. Mémoires de Sarah Bernhardt, P., 1907;
  • L’art au théâtre, P., 1923
  • В расейс. пер.- Мэмуары Сары Бэрнар, СПБ, 1908.

Выява ў мастацтве[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Партрэты Сары Бэрнар пісалі Баст’ен-Лепаж, Балдыні, Гандара і іншыя мастакі, яе шматкроць фатаграфаваў Надар.

Кнігапіс[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Seller G., Sarah Bernhardt, P., [s. a.];
  • Кугель А., Тэатральныя партрэты, М., 1929.

Фільмаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Цікавыя зьвесткі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Півоня «Сара Бэрнар»

Імём Сары бэрнар названы вядомым бэзэ падобны шакалядны торт[6]. У гонар Сары Бэрнар названы адзін з самых прыгожых і духмяных гатункаў гібрыдных півоняў[7].

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Guibert et. al., «Portrait(s) de Sarah Bernhardt», 2000
  2. ^ «Edward VII Biography». geocities
  3. ^ «Positive Atheism’s Big List of Quotations: Sarah Bernhardt». positiveatheism.org
  4. ^ «Sarah Bernhardt in the Theatre of Films and Sound Recordings», by David W. Menefee, McFarland & Company, Inc, 2003
  5. ^ «Filming Shakespeare With And Without Words In Settings Familiar And Unfamiliar». isntlifeterrible.com
  6. ^ The great Scandinavian baking book By Beatrice A. Ojakangas
  7. ^ Sarah Bernhardt Peony listed at Kelways nursery Архіўная копія

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Сара Бэрнарсховішча мультымэдыйных матэрыялаў