Багуслаў Радзівіл
| Багуслаў Радзівіл | |
 Багуслаў Радзівіл. Невядомы мастак, XVII ст. |
|
 Герб «Трубы» |
|
| Асабістыя зьвесткі | |
| Нарадзіўся: | 3 траўня 1620 Гданьск, Каралеўства Польскае |
| Памёр: | 31 сьнежня 1669 каля Караляўца, Прусія |
| Род: | Радзівілы |
| Бацькі: | Януш Радзівіл Альжбета Соф’я Гогенцолерн |
| Жонка: | Ганна Марыя Радзівіл |
| Дзеці: | Людвіка Караліна Радзівіл |
Багуслаў Радзівіл (3 траўня 1620 у Гданьску — 31 сьнежня 1669 пад Караляўцом) — вайсковы і дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага[1], мэцэнат. Харунжы (1638—1646) і канюшы (з 1646) вялікі літоўскі. Асабісты дарадца швэдзкага караля Карла X Густава ў часе Паўночнай вайны 1655—1660 гадоў[2].
Валодаў вялікай лятыфундыяй, па сьмерці бацькі атрымаў у валоданьне Слуцкае і Капыльскае княствы, шматлікія маёнткі, у выніку шлюбу са сваёй стрыечнай пляменьніцай Ганнай Марыяй, атрымаў Кейданы, Дубінкі, Біржы, Заблудаў, Койданаў, Беліцу і інш. Трымаў Мазырскае, Бранскае, Барскае староствы
Зьмест |
[рэдагаваць] Біяграфія
Зь біржанска-дубінкаўскай лініі роду Радзівілаў, сын Януша і Альжбеты Соф’і Гогенцолерн.
Ад 7-гадовага веку выхоўваўся ў Вялікім Княстве Літоўскім пад апекай стрыечнага дзядзькі Крыштапа Радзівіла. Навучаўся ў Кейданах, Вільні, Гронінгене і Ўтрэхце (Нідэрлянды), Парыжы.
Неаднаразова абіраўся паслом на соймы, займаў пасады харунжага і канюшага вялікіх літоўскіх. Да 1648 знаходзіўся ў Галяндыі і Францыі, кароль Людовік XIV прызначыў яго генэральным палкоўнікам польскай пяхоты і кавалерыі францускага войска. Вярнуўся на радзіму з пачаткам паўстаньня казакоў на Ўкраіне пад камандай Б. Хмяльніцкага. Атрымаў ад Яна Казімера пасаду генэрала каралеўскай гвардыі, камандаваў палкамі ў войсках Кароны і Вялікага Княства, удзельнічаў у Бітве пад Берастэчкам.
У 1652 дамогся ў караля і вялікага князя Магдэбурскага права для Слуцку (паўторна) і Капылю. Забясьпечыў Слуцак новымі фартыфікацыйнымі збудаваньнямі — цытадэльлю і крапаснымі сьценамі з бастыёнамі і 4 брамамі.[3] Разьмясьціў у месьце залогу ў 1 тысячу чалавек, што дало магчымасьць месьцічам вытрымаць аблогу і штурм масоўскага войска ў 1655.
У вайну Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) удзельнічаў у баявых дзеяньнях, у тым ліку аблозе Магілёва ў лютым — траўні 1655. З пачаткам Паўночнай вайны (1655—1660) у ліпені таго ж году разам са стрыечным братам гетманам вялікім літоўскім Янушам Радзівілам вёў перамовы са швэдзкім каралём Карлам X Густавам, якія скончыліся падпісаньнем Кейданскай уніі — пераходу Вялікага Княства Літоўскага пад пратэктарат Швэцыі. Узначальваў брандэнбурскае войска на тэрыторыі Прусіі (1657—1658), аднак потым вярнуўся на бок Рэчы Паспалітай і ваяваў супраць Швэцыі ў Курляндыі.
Сабраў у Слуцку архіў, бібліятэку, дзе зьберагаліся каштоўныя рукапісы, у тым ліку Радзівілаўскі летапіс.
Зьбіраў творы мастацтва, аўтар замалёвак з панарамамі беларускіх местаў, эскізаў і праектных рысункаў збудаваньняў (зьберагаюцца ў Нацыянальным гістарычным архіве Беларусі). Падтрымліваў кальвінісцкія зборы і школы, складаў рэлігійныя гімны. На службе ў Багуслава Радзівіла былі многія навукоўцы, дзеячы культуры, у тым ліку Ю. Нарановіч-Наронскі, С. Незабітоўскі.
Па сьмерці Багуслава Радзівіла ягоныя ўладаньні перайшлі да дачкі Людвікі Караліны (г.зв. «Нойбурскія маёнткі»).
[рэдагаваць] Цікавыя факты
- Багуслаў Радзівіл мае дачыненьне да распрацоўкі гербу Слуцку. Апроч таго, сярод ягоных рысункаў маецца праект мескай ратушы[4].
- Заснаваньне Багуславам Радзівілам у 1643 паселішча Багуслаў Поле (пазьней Жодзіна Слабада, Жодзін) у наш час на афіцыйным узроўні лічыцца пачаткам гісторыі места Жодзіна[5].
[рэдагаваць] Галерэя
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
[рэдагаваць] Крыніцы
- ^ Анатоль Грыцкевіч. Радзівіл Багуслаў // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 487.
- ^ Ирина Масленицына, Николай Богодяж. Слуцкий князь Богуслав Радзивилл не променял литвинку на сестру шведского короля // «Аргументы и факты» № 4, 26 студзеня 2011.
- ^ Цытадэль няспраўджанай сталіцы. Інфа-Кур’ер. Праверана 10 красавіка 2011 г.
- ^ К. Я. Шышыгіна-Патоцкая. Нясвіж і Радзівілы. Мн.: Беларусь, 2007. [1]
- ^ Глеб Лабадзенка. Жодзіна заснаваў кузэн Людовіка XІV! // «Звязда» № 97 (26705), 21 траўня 2010.
[рэдагаваць] Літаратура
- Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — 788 с.: іл. ISBN 985-11-0378-0.
- К. Я. Шышыгіна-Патоцкая. Нясвіж і Радзівілы. Мн.: Беларусь, 2007. — 240 с.: іл. ІSBN 978-985-01-0740-4.
[рэдагаваць] Вонкавыя спасылкі
Багуслаў Радзівіл — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
