Касьцюковічы

Касьцюковічы
Герб Касьцюковічаў
Першыя згадкі:	28 жніўня 1508
Вобласьць:	Магілёўская
Раён:	Касьцюковіцкі
Насельніцтва:	15,6 тыс. (2008)
Часавы пас:	UTC+3
Тэлефонны код:	+375 2245
Паштовы індэкс:	213653, 213654, 213655, 213656
Аўтамабільны код:	6
Геаграфічныя каардынаты:	53°20′ пн. ш. 32°02′ у. д.
Касьцюковічы на мапе Беларусі Касьцюковічы
Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons

Касьцюко́вічы — места ў Беларусі, на рацэ Жадунька. Адміністрацыйны цэнтар Касьцюковіцкага раёну Магілёўскай вобласьці. Насельніцтва 15,6 тыс. чал. (2006). Знаходзяцца за 160 км на паўднёвы ўсход ад Магілёва. Чыгуначная станцыя Камунары на лініі Крычаў — Унеча (Расея), вузел аўтамабільных дарог на Клімавічы, Краснапольле, Хоцімск, Чэрыкаў, Сураж.

Гісторыя

Першы пісьмовы ўспамін пра сяло Касьцюкова ў Лучыцкай воласьці датуецца 28 жніўня 1508. Мясьціна ўваходзіла ў склад Амсьціслаўскага ваяводзтва.

У 1730-я ў Касьцюковічах было 35 дымоў. Пад 1739 яны згадваюцца як прыватнаўласьніцкае мястэчка менскага гараднічага Ю. Іваноўскага. У гэты час тут дзейнічалі 2 царквы.

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) Касьцюковічы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Клімавіцкім павеце Магілёўскай губэрні. Маёнтак знаходзіўся ў валоданьні Цеханавецкіх. Станам на 1784 у Касьцюковічах было 89 дымоў. На 1886 — 122 двары, працавалі броварны завод, 8 гарбарных майстэрняў, млын, 94 крамы, царкоўнапрыходзкая вучэльня (з 1864), лякарня, аптэка; дзейнічалі 2 цэрквы, сынагога; праводзіліся 2 рэгулярныя кірмашы. Паводле вынікаў перапісу (1897) у мястэчку было каля 340 двароў, 7 гарбарняў, аптэка, царкоўна-прыходзкая вучэльня.

1 студзеня 1919 згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Касьцюковічы ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 Касьцюковічы вярнулі БССР, дзе яны зрабіліся цэнтрам раёну Магілёўскай вобласьці. 27 верасьня 1938 паселішча атрымала статус места. У Другую сусьветную вайну з 14 жніўня 1941 да 28 верасьня 1943 места знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.

3 студзеня 2005 адбылося зацьверджаньне гербу і сьцяга Касьцюковічаў.

Насельніцтва

• XVIII стагодзьдзе: 1784 — 413 чал.
• XIX стагодзьдзе: 1886 — 620 чал.; 1898 — 700 чал.; 1898 — 1869 чал., у тым ліку 663 праваслаўных, 10 каталікоў, 1196 юдэяў
• XX стагодзьдзе: 1933 — 3,1 тыс. чал.; 1939 — 6,1 тыс. чал.; 1959 — 8,1 тыс. чал.; 1991 — 14,7 тыс.; 1997 — 17 тыс. чал.
• XXI стагодзьдзе: 2006 — 15,3 тыс. чал.

Адукацыя

У Касьцюковічах працуюць 4 сярэднія, базавая, спартовая школы, школа мастацтваў, цэнтар дзіцячай творчасьці, станцыя юных натуралістаў.

Культура

Дзейнічаюць раённы цэнтар культуры. У 1973 адкрыўся краязнаўчы музэй.

Мас-мэыдя

Выдаецца раённая газэта «Голас Касьцюкоўшчыны».

Забудова

У паваенных Касьцюковічах цэнтральная частка забудоўвалася капітальнымі 2-5-павярховымі дамамі, у паўночнай частцы зьявіўся жылы квартал з 2-4-павярховых дамоў. У сучасным месьце сфармаваліся новыя 5-павярховыя раёны ў заходняй і паўднёва-заходняй частках.

Эканоміка

Прадпрыемствы дрэваапрацоўчай, будаўнічых матэрыялаў, харчовай прамысловасьці. Ільнозавод.

Пералік прамысловых прадпрыемстваў Касьцюковічаў
ВРУП «Беларускі цэмэнтавы завод» ААТ «Касьцюковіцкі леспрамгас» філія «Касьцюковіцкі хлебазавод» РУПП «Магілёўхлебпрам» Касьцюковіцкі сьпіртзавод РУП «Клімавіцкі лікёра-гарэлкавы завод» Касьцюковіцкая дзялянка ААТ «Гарант»

Турыстычная інфармацыя

Царква, фота пач. XX ст.

Дзейнічае Касьцюковіцкі краязнаўчы музэй. Спыніцца можна ў адной з 2 мескіх гасьцініцаў.

Выдатныя мсьціны

• Гістарычная забудова (XIX — пач. XX стст.; фрагмэнты)
• Могілкі габрэйскі

Страчаная спадчына

• Касьцёл
• Царква (XIX ст.)

Літаратура

• Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1997. — 432 с.: іл. ISBN 985-11-0041-2.
• Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — 788 с.: іл. ISBN 985-11-0378-0.
• Kościukowicze (4) // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom XV, cz. 2: Januszpol — Wola Justowska. — Warszawa, 1902. S. 134.

Вонкавыя спасылкі

 Касьцюковічы — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

• м. Касьцюковічы на Radzima.org
• Здымкі на Globus.tut.by

Касьцюковічы ў сучасным адміністрацыйна-тэрытарыяльным падзеле Беларусі