Дрыбін

Дрыбін
Герб Дрыбіна Сьцяг Дрыбіна
Першыя згадкі:	1569
Вобласьць:	Магілёўская
Раён:	Дрыбінскі
Насельніцтва:	2 900 (2008)
Часавы пас:	UTC+2
Тэлефонны код:	+375 2248
Паштовы індэкс:	213971
Геаграфічныя каардынаты:	54°07′ пн. ш. 31°05′ у. д.
Дрыбін на мапе Беларусі Дрыбін
Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons

Дры́бін — мястэчка ў Беларусі, на рацэ Проня. Адміністрацыйны цэнтар Дрыбінскага раёну Магілёўскай вобласьці. Насельніцтва 2,9 тыс. чал. (2008). Знаходзіцца за 64 км на паўночны ўсход ад Магілёва, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Цёмны Лес (лінія Ворша — Крычаў). Аўтамабільныя дарогі злучаюць мястэчка з Магілёвам і Горкамі.

Гісторыя

Упершыню Дрыбін згадавецца ў XVI ст. як шляхецкае ўладаньне ў Амсьціслаўскім ваяводзтве. У XVII ст. існаваў Новы Дрыбін. Канцлер Леў Сапега ў сваім тэстамэнце (1633) згадаў «вёску і пушчу Дрыбінскую».

У Трынаццацігадовую вайну (1654—1667) мясьціна апынулася ў цэнтры баявых дзеяньняў: 8 кастрычніка 1660 непадалёк ад Дрыбіна абаронцы Вялікага Княства Літоўскага пад камандаю гетмана вялікага Паўла Яна Сапегі здабылі перамогу над маскоўскімі захопнікамі. За часамі Вялікай Паўночнай вайны (1700—1721) у 1708 мястэчка спалілі расейскія войскі.

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) Дрыбін апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Чавускім павеце Магілёўскай губэрні. Станам на 1784 мястэчка зьяўлялася цэнтрам маёнтку Цеханавецкіх, тут быў 181 двор, 25 крамаў, млын, царква. У 1830 у Дрыбіне заснавалі вінакурнае прадпрыемства. У 1845 выбухнула выступленьне сялянаў супраць прыгоннага права, жорстка здушанае расейскімі салдатамі. У 1877 мясьціна перайшла ў валоданьне Ўрангеля фон Гюбэнталя. На 1880 Дрыбін налічваў 250 двароў, існавалі царква, два малітоўныя дамы, валасная ўправа, лякарня, два млыны, школа пісьменнасьці. Апрача сельскай гаспадаркі жыхары займаліся промысламі, найбольш вядомымі былі дрыбінскія шапавалы, якія распрацавалі сваю ўмоўную мову — «катрушніцкі лемезень». З 1903 у мястэчку дзейнічала пажарнае таварыства, у 1910—1911 адкрыліся паштова-тэлеграфная кантора і ашчадная каса.

1 студзеня 1919 згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Дрыбін увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 Дрыбін вярнулі БССР, дзе ён зрабіўся цэнтрам раёну (з 16 верасьня 1959 да 29 сьнежня 1989 цэнтрам сельсавету). У 1930-я тут працавалі вадзяны і нафтавы млыны, кузьня, кравецкая майстэрня «Чырвоная ігла» (з 1907; 22 работнікі), шавецкая майстэрня, арцель «Смычка» (з 1930; 16 работнікаў), смалакурны завод, арцель «Смалапрадукцыя» (з 1927; 23 работнікі), хлебапякарня (з 1930; 2 работнікі), крухмальны завод (з 1929), масларобча-сыраварны завод (з 1929), шапавальны завод. У Другую сусьветную вайну з 14 ліпеня 1941 да 2 кастрычніка 1943 мястэчка знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. У 1997 Дрыбін атрымаў афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу.

Насельніцтва

• XVIII стагодзьдзе: 1784 — 657 чал.
• XIX стагодзьдзе: 1880 — 1080 чал.
• XX стагодзьдзе: 1909 — 1959 чал., зь іх 60% — беларусы, расейцы, палякі, 40% — габрэі; 1940 — 1,2 тыс. чал.; 1971 — 1817 чал.; 1992 — 1,5 тыс. чал.
• XXI стагодзьдзе: 2004 — 3,2 тыс. чал.; 2006 — 3,0 тыс. чал.; 2008 — 2,9 тыс. чал.

Адукацыя

У Дрыбіне працуюць сярэдняя школа, школа мастацтваў.

Мэдыцына

Мэдыяныя паслугі надаюць лякарня і паліклініка.

Культура

Дзейнічаюць 2 бібліятэкі, палац культуры.

Эканоміка

Прадпрыемствы харчовай прамысловасьці.

Турыстычная інфармацыя

Аўтобусная станцыя

Дзейнічае Дрыбінскі гістарычна-этнаграфічны музэй. Спыніцца можна ў гасьцініцы «Дрыбін».

Выдатныя мясьціны

За 1 км на паўднёвы захад ад мястэчка знаходзіцца старажытны курган і 2 археалягічныя стаянкі каменнага веку.

Цікавыя факты

• На Амсьціслаўшчыне ходзіць прымаўка: «у Дрыбіне даюць па рыбіне, а ў Расьне — хоць зубамі лясьні» (запісана каля Гораў-Горак).

Літаратура

• Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Дрыбінскага раёна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2004.
• Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1997. — 432 с.: іл. ISBN 985-11-0041-2.
• Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — 684 с.: іл. ISBN 985-11-0314-4.
• Drybin // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom II: Derenek — Gżack. — Warszawa, 1881. S. 177.

Вонкавыя спасылкі

 Дрыбін — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

• мяст. Дрыбін на Radzima.org
• Здымкі на Globus.tut.by
• Афіцыйны сайт Дрыбінскага выканкаму^(рас.)
• Дрыбін: насельніцтва, эканоміка, тэлефонны даведнік

Дрыбін у сучасным адміністрацыйна-тэрытарыяльным падзеле Беларусі