Прага

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Прага
чэс. Praha
Прага
Prague CoA CZ.svg Prague flag with CoA.svg
Герб Прагі Сьцяг Прагі
Першыя згадкі: IX стагодзьдзе
Краіна: Чэхія
Мэр: Багуслаў Свобада
Плошча: 496 км²
Насельніцтва (2010)
колькасьць: 1 251 072 чал.
шчыльнасьць: 2522,32 чал./км²
Часавы пас: UTC+1
летні час: UTC+2
Тэлефонны код: 2
Паштовы індэкс: 100 00 - 199 00
Паштовыя індэксы: 100 00 — 199 00
Геаграфічныя каардынаты: 50°5′ пн. ш. 14°25′ у. д. / 50.083° пн. ш. 14.417° у. д. / 50.083; 14.417Каардынаты: 50°5′ пн. ш. 14°25′ у. д. / 50.083° пн. ш. 14.417° у. д. / 50.083; 14.417
Прага на мапе Чэхіі
Прага
Прага
Прага
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы
www.praha.eu

Прага (па-чэску: Praha, мянушка: Прага, маці гарадоў) — сталіца і найбуйнейшы горад Чэхіі. Горад месьціцца на рацэ Вэлтава ў гістарычным рэгіёне Багемія. Насельніцтва складае 1,2 мільёну жыхароў на 31 сьнежня 2007 году. Да цяперашняга выгляду разьвівалася адзінаццаць стагодзьдзяў. Цяпер месьціцца на тэрыторыі ў 496 квадратных кілямэтраў. Прага ўтварае адзін з чэскіх адміністрацыйных рэгіёнаў — край Прагу, а таксама зьяўляецца сталіцай Цэнтральначэскага краю. Гістарычны цэнтар гораду знаходзіцца пад абаронай ЮНЭСКО.

Дэмаґрафія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Па стане на 2011 год у Празе налічвалася 1 288 696 жыхароў, зь якіх 149 544 іншаземцы.

Сёння Прага зьяўляецца 14 па велічыні местам у Эўрапейскім зьвязе. Прыкладна ад другой паловы 90 гадоў выразна ўзросла колькасьць міґрантў: каля 50 000 украінцаў, 20 000 чалавек з быўшага СССР (у асноўным Расейцы й Беларусы), 15 000 іншаземцаў з Віетнаму, а таксама 10 000 прыезджых зь быўшай Югаславіі.

Дэмаґрафія Прагі ад 1378 да 2010 гады (ў тысячах)
Год 1378 1500 1610 1702 1798 1850 1883 1884 1901 1918 1922 1930 1960 1965 1968 1970
Колькасьць жыхароў 40 30 60 60–65 79 155 160 171 216 223 667 849 1 005 1 025 1 102 1 080
Год 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010
Колькасьць жыхароў 1 167 1 190 1 193 1 215 1 210 1 181 1 160 1 162 1 166 1 171 1 181 1 188 1 212 1 233 1 249 1 257

Ґеаґрафія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Прага знаходзіцца на поўнач ад цэнтра Чэхіі, пасярод тэрыторыі Сярэднечэскага краю (па-чэску: Středočeský kraj), аднак стварае самотную тэрытарыяльную адзінку сталіца Прага (па-чэску: Hlavní město Praha). Праз Прагу цячэ рака Вэлтава (па-чэску: Vltava), уздоўж якой знаходзіцца гістарычны і сучасны цэнтар места.

Надвор’е[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Месяц Сту Лют Сак Кра Тра Чэр Ліп Жні Вер Кас Ліс Сьн За год
Максымальная тэмпэратура 1,4°C 3,1°C 7,7°C 13,4°C 18,7°C 21,2°C 23,6°C 23,5°C 18,6°C 12,8°C 5,5°C 2,1°C 12,7°C
Мінімальная тэмпэратура −3,6°C −3,3°C −0,1°C 3,5°C 8,4°C 11,3°C 13,4°C 13,0°C 9,1°C 4,9°C 0,3°C −2,2°C 4,5°C
Ападкі 23,6мм 23,1мм 28,1мм 38,2мм 77,2мм 72,7мм 66,2мм 69,6мм 40,4мм 30,5мм 31,9мм 25,3мм 526,6мм

Культура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Прага традыцыйна зьяўляецца вельмі папулярным местам сярод турыстаў. У сучаснай Празе працуе вялікая колькасьць музэяў, тэатраў, кінатэатраў, ґалерэяў і інш. Але галоўнай спакусай зьяўляецца гістарычны цэнтар места.

Помнікі праскай помнікавай рэзэрвацыі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Цэрквы і капліцы

Выгляд на Праскі замак
Выгляд на Праскі град
Сабор сьвятога Віта альбо Праскі град
Сабор сьвятога Віта
Выгляд на стары горад
  • На тэрыторыі Праскага Замку (па-чэску: Pražský hrad)
    • Сабор сьвятога Віта
    • Базыліка сьвятога Йіржы
    • Капліца сьвятога Кражу
    • Касьцёл усіх Сьвятых
  • На Старамескай плошчы (па-чэску: Staroměstské náměstí)
    • Тынскі храм
  • На Вышэграду (па-чэску: Vyšehrad)
    • Ратонда сьвятога Марціна
    • Касцёл сьвятых Пятра і Паўла

Палацы

  • Палац Кінскіх
  • Вальдштэйнскі палац
  • Чэрнінскі палац

Будынкі культуры і адукацыі

  • Каролінум
  • Нацыянальны тэатар
  • Нацыянальны музэй
  • Клеменцінум
  • Рудольфінум

Іншыя вядомыя будынкі

Дзяленьне Прагі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Мапа мікрараёнаў Прагі

Прага дзеліцца на раёны (па-чэску: Obvod), якіх на сёняшні момант налічваецца 22. Назвы яны маюць па сваіх нумарах: Прага 1, Прага 2, ..., Прага 22. Варта заўважыць, што меньшы нумар не азначае блізкасць да цэнтра. Раёны ў сваю чаргу падзяляюцца на мікрараёны (па-чэску: Městská část), іх у Празе 112. Яны ўжо маюць сваі назвы, большай часткай гэта назвы вёсак ці мястэчак, якія тут знаходзіліся раней: Вышэград, Вінаграды, Мала Страна і інш.

Транспарт[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Прага зьяўляецца важным транспартым вузлом не толькі ў самой Чэхіі, але і для Цэнтральнай Эўропы. Праскі аэрапорт Рузіне (па-чэску: Ruzyně) зьяўляецца самым вялікім у Чэхіі. Вялікую ролі у местскай інфраструктуры адыгрывае галоўны вакзал (па-чэску: Hlavní nádraží), адкуль можна дабрацца да вялікіх мест заходняй і ўсходняй Эўропы. Рачны транспарт ў Празе, у асноўным, мае вызнам толькі ў якасьці забаўкі для турыстаў.

Аплата за праезд[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Звычайны базавы квіток (талён, (па-чэску: jízdenka)) на грамадскі транспарт каштуе 32 чэскія кроны. Гэты квіток перасадачны, ён дзейнічае на працягу 90 хвілінаў, днём ці ноччу, на ўсіх відах гарадскога транспарту (ў мэтро, трамваі, аўтобусе, фунікулёры, на пароме, а таксама ў прыгарадных цягніках у межах гораду), незалежна ад таго, колькі перасадак зрабіў пасажыр. Можно набыць таксама квіток са зьніжкай, які каштуе 24 кроны і дзейнічае толькі 30 хвілінаў. Квіток павінны быць пазначаны з дапамогай кампосьцера жоўтага колеру пры пасадцы ў транспартны сродак ці перад эскалатарам мэтро, альбо на чыгуначным вакзале (калі паездка пачынаецца на цягніку). Таксама існуюць квіткі на суткі, трое сутак, на месяц і г. д...

Сучасны праскі трамвай

Праскі мэтрапалітэн[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Станцыя мэтро Маластранская

Першая частка мэтро ў Празе пачала працаваць у 1974 годзе. Гэта быў атрэзак чырвонай лініі Флорэнц - Качараў (9 станцый). Паступова сістэма праскага мэтрапалітэна пашырылася ў тры лініі, і на сёняшні дзень мае 53 станцыі. Самая доўгая -- жоўтая лінія, самая кароткая -- зялёная, але апошняя заложана пад самым цэнтрам места.

Начны транспарт[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вялікай перавагай грамадскага транспарту ў Празе зьяўляецца наяўнасьць начнога транспарту. Мэтро ноччу не працуе, аднак трамваі і аўтобусы ходзяць цэлую ноч. Інтэрвал, зразумела, значна паніжаны, але не будзе складаць праблем дабрацца да любой часткі места.

Беларусы ў Празе[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Магіла М. Забэйды-Суміцкага на Альшанскіх могілках

У Празе працаваў беларускі першадрукар Францішак Скарына, навучаліся, працавалі ды жылі Ларыса Геніюш і Янка Геніюш, Мікола Вяршынін. У Празе знаходзіцца беларуская рэдакцыя Радыё Свабода. На Альшанскіх могілках у Празе пахаваныя прэзыдэнты БНР Пётра Крэчэўскі і Васіль Захарка, а таксама сьпявак Міхась Забэйда-Суміцкі.

У Празе існуе некалькі аб’яднаньняў беларусаў Прагі і Чэхіі:

Выдаецца беларуская газэта «Крывія». Выдаўцом зьяўляецца аб’яднаньне «Пагоня», якое з 2006 году ў Празе адчыніла беларускую клюбоўню, якая зьбірае беларускую грамаду падчас розных культурных і грамадзкіх мерапрыемстваў.

Вядомыя асобы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Прагасховішча мультымэдыйных матэрыялаў