Фінікс (Арызона)

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Фінікс
Фінікс
Горад з: 1868
Штат: Арызона
Мэр: Філ Гордан
Плошча: 1230,5 км²
Насельніцтва
• колькасьць:
• шчыльнасьць:

1 461 575
1188,4
Часавы пас: UTC-7
Тэлефонны код: 480, 602, 623
Геаграфічныя каардынаты: 33°26′54″ пн. ш. 112°04′26″ з. д. / 33.44833° пн. ш. 112.07389° з. д. / 33.44833; -112.07389Каардынаты: 33°26′54″ пн. ш. 112°04′26″ з. д. / 33.44833° пн. ш. 112.07389° з. д. / 33.44833; -112.07389
Фінікс на мапе Арызоны
Фінікс
Фінікс
Фінікс
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons

Фінікс (па-ангельску: Phoenix, мянушка: «Даліна Сонца») — сталіца і найбуйнейшы горад амэрыканскага штата Арызона. Заснаваны як горад 25 лютага 1881 году, першапачаткова зваўся Хуздо, што на мове Наваха азначае «Сьпякотнае месца», пазьней пераназваны ў Фінікс.

Насельніцтва горада на 2005 прыблізна склала 1 321 045 чалавек (6-ы па велічыні горад ЗША), разам з прыгарадамі — 3 865 077 чалавек (14-е месца ў ЗША). Фінікс таксама зьяўляецца найбуйнейшай сталіцай штата з усіх амэрыканскіх сталіцаў, уключаючы фэдэральную сталіцу Вашынгтон.

Геаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Геаграфічнае становішча[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Панарама Фінікса

Фінікс разьмешчаны ў даліне рэкі Солт-Рывэр, таксама вядомай як «Даліна Сонца», на вышыні 340 м ад узроўню мора, у цэнтральнай частцы Арызоны, у самім цэнтры пустэльні Санаран. Геаграфічныя каардынаты цэнтра горада — 33°31’42" пн.ш. 112°4’35" з.д.

Рака Солт-Рывэр (Салёная рака) перасякае горад з усходу на захад. Рэчышча ракі амаль заўсёды перасохлае, за выключэньнем выпадкаў скіду вады з вадасховішча, разьмешчанага вышэй па плыні, створанага для бесьперабойнага забесьпячэньня гораду прэснай вадой.

Тэрыторыя горада акружаная горамі Мак-Даўэл на паўночным усходзе, Ўайт-Тэнк на захадзе, Супэрстэйшн на ўсходзе і С’ера-Эстрэла на паўднёвым захадзе. У межах гораду маюцца горы Фінікс і Паўднёвыя.

Паводле бюро перапісу насельніцтва ЗША, тэрыторыя горада складае 1230,5 км², зь іх 1229,9 км² (99,95%) сушы і 0,6 км² (0,05%) воднай паверхні.

Клімат[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Клімат Фінікса засушлівы, вельмі падобны да клімату гарадоў вакол Пэрсыдзкага заліва — Багдада або Эр-Рыяда. Звыш 80 дзён на год, з канца чэрвеня па верасень, сярэднедзённая тэмпэратура перавышае +38 °C. Абсалютны максымум +50 °C быў зарэгістраваны 26 чэрвеня 1990, абсалютны мінімум 7 студзеня 1913 склаў −8,8 °C. Наогул мінімальная тэмпэратура ўзімку вельмі рэдка апускаецца ніжэй нуля, апошні раз гэта адбылося 23 сьнежня 1991.

Колькасьць ясных дзён на год каля 300. Сярэднегадавая колькасьць ападкаў — 210 мм, самы вільготны месяц — сакавік (27 мм), самы сухі — чэрвень (4 мм). Сьнег у горадзе — вельмі рэдкая зьява, адзначаўся ў горадзе ўсяго сем раз, апошні раз у сьнежні 1985. Максымальная вышыня сьнежнага покрыва дасягнула 10 см у студзені 1937.

Месяц Студзень Люты Сакавік Красавік Травень Чэрвень Ліпень Жнівень Верасень Кастрычнік Лістапад Сьнежань Год
Сярэдні дзённы максымум, °C +19°C +21°C +24°C +29°C +34°C +39°C +41°C +39°C +37°C +31°C +24°C +19°C +30°C
Сярэдні дзённы мінімум, °C +5°C +7°C +9°C +13°C +18°C +22°C +27°C +26°C +22°C +16°C +9°C +6°C +15°C
Колькасьць ападкаў, мм 21мм 20мм 27мм 6мм 4мм 2мм 25мм 24мм 19мм 20мм 19мм 23мм 210мм

Фінікс зьяўляецца самым сьпякотным і адным з самых сухіх гарадоў ЗША.

Дэмаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Цэнтар гораду
Насельніцтва па гадах
1890 3,152
1900 5,544
1910 11,314
1920 29,053
1930 48,118
1940 65,414
1950 106,818
1960 439,170
1970 581,562
1980 789,704
1990 983,403
2000 1,321,045

Па перапісе 2000 году насельніцтва гораду склала 1 321 045 чалавек, 465 834 хатнія гаспадаркі і 307 450 сем’яў. Шчыльнасьць насельніцтва 1074 чал/км². Шчыльнасьць гарадзкой забудовы — 403 хаты на км².

35,7% хатніх гаспадарак маюць дзяцей ва ўзросьце да 18 гадоў. 46,9% складаюць людзі, якія жывуць у шлюбе, 12,9% — сем’і без бацькі-карміцеля, 34% хатніх гаспадарак ня мае сям’і. Сярэдні памер хатняй гаспадаркі — 2,79, а сярэдні памер сям’і — 3,39 чалавека.

Насельніцтва горада па ўзросьце: 28,9% асобы да 18 гадоў, 10,9% ад 18 да 24 гадоў, 33,2% ад 25 да 44 гадоў, 18,8% ад 45 да 64 гадоў і 8,1% — людзі старэй 65 гадоў. Сярэдні ўзрост гараджанаў складае 31 год. На кожныя 100 жанчын прыходзіцца 103,5 мужчын.

Сярэднегадавы прыбытак хатняй гаспадаркі складае 42 207$, сям’і — 46,467$. Мужчыны маюць сярэдні заробак 32 820$, жанчыны — 27 466$. 15,8% насельніцтва і 11,5% сем’яў жывуць за рысай беднаты. З агульнага насельніцтва 21% дзяцей і 10,3% пэнсыянэраў таксама жывуць у беднаце.

Расавы і рэлігійны склад[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

На 2000 год, 71,07% жыхароў Фінікса прыналежаць да белай расы, 5,1% афра-амэрыканцы, 2,02% карэнныя народы Амэрыкі, 2,0% — азіяты, 0,13% — жыхары абтокаў Ціхага акіяна, 16,4% прадстаўнікі іншых расаў і 3,28% прадстаўнікі дзьвюх або больш расаў. 34,06% маюць лацінскае або гішпанскае паходжаньне.

Па перапісе 2000 году 45% насельніцтва зьяўляюцца каталікамі, 37% пратэстанты, 13% мармоны, і 5% габрэі.

Гарады-пабрацімы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Фінікс мае 10 гарадоў-пабрацімаў, вызначаных гарадзкой камісіяй параднённых гарадоў:

Сьцяг Канады — Калгары (Альбэрта, Канада)
Сьцяг Італіі — Катані (Італія)
Сьцяг Кітаю — Чэнду (Кітай)
Сьцяг Ірляндыі — Эніс (Ірляндыя)
Сьцяг Францыі — Грэнобль (Францыя)

Сьцяг Мэксыкі — Эрмасільё (Санора, Мэксыка)
Сьцяг Японіі — Хімэдзе (Японія)
Сьцяг Чэхіі — Прага (Чэхія)
Сьцяг Ізраілю — Рамат-Ган (Ізраіль)
Сьцяг Тайваня — Тайбэй (Тайвань)

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Фінікс (Арызона)сховішча мультымэдыйных матэрыялаў