Гамбург

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Гамбург
ням. Hamburg
Гамбург
Coat of arms of Hamburg.svg Flag of Hamburg.svg
Герб Гамбургу Сьцяг Гамбургу
Краіна: Нямеччына
Мэр: Оляф Шольц
Плошча: 755 км²
Насельніцтва (2013)
колькасьць: 1 751 775 чал.
шчыльнасьць: 2320,23 чал./км²
аглямэрацыя: 5 000 000 чал.
Часавы пас: UTC+1
летні час: UTC+2
Паштовыя індэксы: 20001—21149, 22001—22769
Нумарны знак: 040
Геаграфічныя каардынаты: 53°33′55″ пн. ш. 10°00′05″ у. д. / 53.56528° пн. ш. 10.00139° у. д. / 53.56528; 10.00139Каардынаты: 53°33′55″ пн. ш. 10°00′05″ у. д. / 53.56528° пн. ш. 10.00139° у. д. / 53.56528; 10.00139
Гамбург на мапе Нямеччыны
Гамбург
Гамбург
Гамбург
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы
http://www.hamburg.de/
Від на Гамбург з ратушай на пярэднім пляне

Га́мбург, вольны й ганзэ́йскі горад Га́мбург (па-нямецку: Die Freie und Hansestadt Hamburg, па-ніжненямецку: Hamborg) — другі, пасьля Бэрліну, велічынёю горад Нямеччыны і адначасова адна зь яе 16 земляў. Гэта таксама найбуйнейшы порт краіны й другі велічынёю порт Эўропы пасьля Ратэрдаму. 1 785 204 жыхары (паводле стану на 31 кастрычніка 2010).

Порт Гамбург зьяўляецца найбуйнейшым портам у Нямеччыне, другім у Эўропе і дваццатым найбуйнейшым кантэйнжрным партом у сьвеце. Акрамя таго, Гамбург з 1996 года зьяўляецца рэзыдэнцыяй Міжнароднага трыбуналу (МТМП).

Геаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Гамбург зьяўляецца найбольш паўднёвым пунктам паўвострава Ютляндыя. Знаходзіцца на рацэ Эльба, у месцы, дзе ў яе ўпадаюць рэкі Альстэр й Біле. Прыродная марская гавань распасьціраецца на ўсім працягу Эльбы, асабліва ўздоўж паўднёвага берагу Эльбы насупраць гарадзкіх раёнаў Санкт-Паўлі і Альтана. Гарадзкія кварталы па абодва бакі ракі злучаны мноствам мастоў, а таксама тунэлямі пад Эльбай. Прыродны ландшафт на поўдзень і поўнач ад Эльбы ўяўляе сабой узгорыстую нізіну зь пяшчаных й ападкавых пародаў. Фэдэральная зямля Гамбург разьмешчана паміж землямі Шлезьвіг-Гальштайн на поўначы і Ніжняя Саксонія на поўдні.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Першыя пасяленьні на тэрыторыі Гамбургу датуюцца IV стагодзьдзем да н. э. У IV—VI стагодзьдзях сюды прыходзяць саксы. У 810 годзе на загад Карла Вялікага тут была пабудавана кірха, а для яе бясьпекі была ўзьведзена фартэцыя Гамабург. Назва паходзіць ад старасаксонскай назвы гамэ (па-нямецку: hamme) — лясістае ўзвышша, што выдаецца ў марш, і бург «крэпасьць». У 831 годзе тут была створана біскупства, якое неўзабаве стала арцыбіскупствам. У XII стагодзьдзі Гамбург становіцца гандлёвым цэнтрам, а ў XIV стагодзьдзі — адным з заснавальнікаў Ганзы. Горад служыў перавалачным пунктам у перавозцы збожжа, тканінаў, мяхоў, селядца, вострых прыправаў, лесу й мэталаў.

У 1510 годзе Гамбург канчаткова становіцца Імпэрскім горадам, што па сутнасьці падавала яму незалежнасьць ад імпэратарскай улады і права на самакіраваньне. Далейшы рост Гамбургу зьвязаны з адкрыцьцём Амэрыкі і марскіх шляхоў у Азію. Нават пасьля заняпаду Ганзы, горад перажываў культурны росквіт, асабліва пасьля заснаваньня тут у 1767 годзе Нацыянальнага тэатру. З 1815 году Гамбург — сябар Нямецкага зьвязу.

Пасьля аб’яднаньня Нямеччыны ў 1871 годзе горад становіцца яе галоўнымі «марскімі варотамі ў сьвет». Праз порт праходзіць прыкладна палова нямецкага экспарту і імпарту. Гамбург становіцца адным з найбуйнейшых прамысловых цэнтраў Нямеччыны. Адкрыцьцё ў 1895 годзе Кільскага каналу дадаткова павысіла прывабнасьць Гамбургскага порту, паколькі канал стаў забясьпечваць прамую сувязь з Балтыйскім морам. У 1912 годзе быў адкрыты мэтрапалітэн Гамбургу.

Да сярэдзіны XIX стагодзьдзя Гамбург заставаўся ў сваіх сярэднявечных межах. Пачынаючы з 1860 году ў сувязі з бурным развіцьцём прамысловасьці ў склад гораду паступова ўключаюцца найбліжэйшыя населеныя пункты. Да 1900 году насельніцтва гораду перавысіла мільён жыхароў. У 1923 годзе ў Гамбургу адбылося паўстаньне камуністаў, якое было ўзначалена Эрнстам Тэльманам. У 1937 годзе быў прыняты «закон аб Вялікім Гамбургу», які вызначыў новыя межы гораду, што захаваліся да цяперашняга часу. Да Гамбургу былі далучаны: найбуйнейшы горад зямлі Шлезьвіг-Гальштайн — Альтон, горад Бэргедорф і іншыя населеныя пункты і тэрыторыі.

З 1949 году ўваходзіць у склад Фэдэратыўнае Рэспублікі Нямеччына.

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Найбольшай колькасьці насельніцтва Гамбургу дасягнула ў 1964 годзе, склаўшы 1,9 мільёнаў чалавек. Потым яно пачало зьніжацца й у 1986 не перавышала 1,6 мільёнаў. Аднак потым яно зноў стала расьці, дасягнуўшы пры канцы жніўня 2010 году 1 781 741 чалавек, зь якіх 258 тысячаў маюць замежны пашпарт (у тым ліку 57 220 чалавек — турэцкі, 21 455 — польскі, 15 666 — сэрбскі й 12 694 — аўганскі).

Рэлігія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Большасць вернікаў — лютэране, найбуйнейшая лютэранская дэнамінацыя — Эвангеліцка-Лютернанская Царква ў Паўночнай Германіі (Evangelisch-Lutherische Kirche in Norddeutschland).

Культура й выдатныя мясьціны[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Помнік Ота фон Бісмарку ў Гамбургу

Гамбург мае 60 тэатраў, звыш 100 музычных клюбаў, прыкладна 60 музэяў і каля 280 музычных выдавецтваў. Сярод пабудоваў варта адзначыць Ратушу ў стылі Рэнэсанс, кірхі Сьвятога Міхаэля, альбо Michel — сымбаль гораду, Сьвятых Пятра, Якаба й Катарыну. Таксама цікавымі зьяўляюцца будынак Біржы, Рыбны рынак, партовы квартал Шпайхэрштат.

Гарады-пабрацімы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Гамбург падтрымлівае сувязі з наступнымі гарадамі: Санкт-Пецярбург, Марсэль, Шанхай, Дрэздэн, Осака, Леон, Прага, Чыкага й Дар-Эсалам.

Вядомыя асобы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Гамбургсховішча мультымэдыйных матэрыялаў