Дуга Струвэ

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Геадэзічная дуга Струвэ
Struve Geodetic Arc*
Сусьветная спадчына ЮНЭСКО

Struve Geodetic Arc-fr.svg
Краіна

Дзяржаўны сьцяг Беларусі Беларусь
Сьцяг Эстоніі Эстонія
Сьцяг Фінляндыі Фінляндыя
Сьцяг Латвіі Латвія
Сьцяг Летувы Летува

Сьцяг Нарвэгіі Нарвэгія
Сьцяг Малдовы Малдова
Сьцяг Расеі Расея
Сьцяг Швэцыі Швэцыя
Сьцяг Украіны Украіна

Тып Культурны
Крытэры ii, iv, vi
Спасылка 1187
Рэгіён** Эўропа і Паўночная Амэрыка
Гісторыя ўключэньня
Уключэньне 2005  (29-я сэсія)
* Назва ў афіцыйным сьпісе па-ангельску
** Рэгіён паводле клясыфікацыі ЮНЭСКО

Геадэзічная дуга Струвэ — сетка з 265 пунктаў, якія ўяўлялі сабой закладзеныя ў зямлю каменныя кубы памерам 2 на 2 мэтры, працягласьцю больш за 2820 кілямэтраў. Стваралася з мэтай вызначэньня парамэтраў Зямлі, яе формы і памеру.

Геадэзічная дуга Струвэ была вымераная за 40 гадоў, з 1816 да 1855 гг., на працягу 2820 км ад Фугленэсу недалёка ад мыса Норд-Кап у Нарвэгіі (шырата 70° 40′ 11″ п. ш.) да Ізмаілу паблізу Чорнага мора (шырата 45° 20′ 03″ пн. ш.), што ўтварыла дугу мэрыдыяна з амплітудай 25° 20′ 08″.

У цяперашні час пункты дугі можна знайсьці на тэрыторыі Нарвэгіі, Швэцыі, Фінляндыі, Расеі, Эстоніі, Латвіі, Летувы, Беларусі, Малдовы і Ўкраіны. Гэтыя краіны 28 студзеня 2004 г. зьвярнуліся ў Камітэт ЮНЭСКО па Сусьветнай спадчыне з прапановай аб наданьні 34 пунктам Дугі Струвэ, якія захаваліся да нашых дзён, статусу Помніка Сусьветнай спадчыны[1].

Каардынаты дугі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Сьцяг Нарвэгіі Нарвэгія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Самы паўночны пункт Дугі Струвэ, Хамэрфэст, Нарвэгія

Сьцяг Швэцыі Швэцыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Сьцяг Фінляндыі Фінляндыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Сьцяг Расеі Расея[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

«Кропка Z», в. Гоглянд

Сьцяг Эстоніі Эстонія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Сьцяг Латвіі Латвія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Сьцяг Летувы Летува[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дзяржаўны сьцяг Беларусі Беларусь[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

в. Шчакоцк, Іванаўскі раён, Беларусь

На тэрыторыі Беларусі знаходзіўся 31 пункт дугі. У 2001 годзе сіламі спэцыялістаў «Белаэракосмагеадэзіі» былі знойдзеныя 19 пунктаў, закладзеных у пэрыяд з 1825 па 1826 год. З усіх 10 краінаў, па тэрыторыі якіх праходзіла Дуга Струвэ, тут знойдзена найбольшая колькасьць геадэзычных пунктаў. Уключаныя ў сьпіс ЮНЭСКО такія беларускія пункты:

Іншыя пункты на тэрыторыі рэспублікі:

  • Новы Сьвержань, Стаўпецкі раён

Гарадзенская вобласьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. Дзергелі, Зэльвенскі раён
  2. Тарасаўцы, Дзятлаўскі раён
  3. Пуцэвічы, Наваградзкі раён
  4. Амальенгоф, Наваградзкі раён
  5. Дакудава, Лідзкі раён
  6. в. Урцішкі (каля г. Іўе, Іўеўскі раён)
  7. Даўкны, Воранаўскі раён
  8. Віднопаль, Іўеўскі раён
  9. Лойці, Ашмянскі раён
  10. Дэйбісі, Ашмянскі раён
  11. Цюпішкі, Ашмянскі раён (54°17′29″ пн. ш. 26°2′43″ у. д. / 54.29139° пн. ш. 26.04528° у. д. / 54.29139; 26.04528)
  12. Кандраты, Астравецкі раён

Берасьцейская вобласьць[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. Белін астра, Драгічынскі раён
  2. Опаль, Іванаўскі раён
  3. Безьдзеж, Драгічынскі раён
  4. Гаць, Івацэвіцкі раён
  5. Марынус, Івацэвіцкі раён
  6. Івацэвічы, (52°43′28.0560″ пн. ш. 25°19′15.0240″ у. д. / 52.72446° пн. ш. 25.32084° у. д. / 52.72446; 25.32084)

Сьцяг Малдовы Малдова[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Самы паўднёвы пункт Дугі Струвэ ў вёсцы Старая Някрасаўка (Адэская вобласьць), Украіна

Сяло Рудзь 48°19′05″ пн. ш. 27°52′35″ у. д. / 48.31806° пн. ш. 27.87639° у. д. / 48.31806; 27.87639 на поўначы Малдовы ўваходзіць у лік аб’ектаў Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО, бо празь яго праходзіць Дуга Струвэ. Раней у Малдове было 27 стаяначных пунктаў, па якіх праводзіліся абмеры для складаньня міжнародных мапаў. У цяперашні час у краіне застаўся толькі адзін пункт у сяле Рудзь. Ён знаходзіцца ў яблыневым садзе, за 300 мэтраў ад аўтатрасы Сарокі — Атакі.

Сьцяг Украіны Украіна[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дуга Струвэ ў нумізматыцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Беларусь[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Манэта «Дуга Струвэ». Авэрс

29 сьнежня 2006 году Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь увёў у абарачэньне памятную манэту «Дуга Струвэ» наміналам 1 і 20 беларускіх рублёў. Выпуск памятных манэтаў быў прымеркаваны да важнай падзеі для Рэспублікі Беларусь: у 2005 годзе 5 з выяўленых 19 пунктаў дугі былі ўнесеныя ў сьпіс сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО. Манэты вылучаюцца арыгінальнай формай. На авэрсным баку манэтаў выяўленыя: уверсе зьлева — рэльефная выява дзяржаўнага гербу Рэспублікі Беларусь; справа — надпіс «Рэспубліка Беларусь»; у цэнтры — контурная выява Рэспублікі Беларусь і схема пунктаў Дугі Струвэ на яе тэрыторыі; унізе ўказаныя проба сплаву і намінал — «20 рублёў» на срэбнай і «1 рубель» на медна-нікелевай, а таксама на кожнай з манэтаў — год чаканкі.

Глядзіце таксама[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Histvalue sign export.svg Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, шыфр  410Д000001

Commons-logo.svg  Дуга Струвэсховішча мультымэдыйных матэрыялаў