Транята

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Транята
Traniata. Транята (XVIII).jpg
Уяўны партрэт Траняты
другі вялікі князь літоўскі
1263 — 1264
Наступнік Войшалк
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся 1210
Памёр 1264

Траня́та (12101264) — вялікі князь літоўскі (12631264), князь жамойцкі (?—1264). Пляменьнік (сын сястры) Міндоўга.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

З хронікі А. Гваньіні «Апісаньне эўрапейскай Сарматыі»

Першы пісьмовы ўспамін пра Траняту знаходзіцца ў «Лівонскай рыфмаванай хроніцы» ў зьвязку зь бітвай на Дурбе (1260), калі пад ягоным кіраваньнем жамойты разьбілі крыжакоў і прынялі ўладу Міндоўга. Транята выконваў ролю ягонага намесьніка ў Жамойці і аднаго з найбліжэйшых дарадцаў, ідэоляга супольнай барацьбы ўсіх балцкіх народаў супраць Тэўтонскага ордэну[1]. Быў адным з арганізатараў забойства Міндоўга і двух ягоных сыноў ў 1263, пасьля чаго атрымаў вялікакняскі сталец. Баючыся, што законныя спадкаемцы Міндоўга запатрабуюць саступіць уладу, Транята падманам заклікаў у Наваградак пляменьніка Міндоўга — полацкага князя Таўцівіла (Філафея), — і забіў яго. Паставіўшы кіраваць Полацкам залежнага ад сябе нальшчанскага князя Гердзеня[2], пачаў такім чынам валадарыць на Літве, Жамойці і Русі[3].

Транята быў заўзятым паганцам, пры ім на хрысьціян паўстала ганеньне, Літва вярнулася да паганскае веры. Зладзіў выправу на Мазовію і ордэнскую Прусію (менавіта, на ваколіцы Торуня — каля 400 км ад Літвы).

Неўзабаве сам быў забіты змоўцамі — прыхільнікамі Міндоўга[4] — на чале з Войшалкам.

Папярэднік
Міндоўг
Вялікі князь літоўскі
12631264
Наступнік
Войшалк

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Насевіч В. Транята // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 666
  2. ^ Войшалк, Міндоўгаў сын. Беларусь невядомаяПраверана 26 траўня 2010 г.
  3. ^ Іван Саверчанка. Прыгоды Войшалка ў летапісных адлюстраваньнях // Часопіс «Дзеяслоў» №41
  4. ^ Насевіч В. Транята // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2001. С. 518.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]