Ягайла

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Ягайла (Уладзіслаў II)
польск.: Władysław II Jagiełło
Jagajła. Ягайла (J. Tricius, 1677).jpg
Ягайла. Мастак Я. Трыцыюс, 1677
Вялікі князь літоўскі
1377 — 1381
Папярэднік Альґерд
Наступнік Кейстут
Вялікі князь літоўскі
1382 — 1386
Папярэднік Кейстут
Наступнік Вітаўт
Вярхоўны князь літоўскі
1392 — 1434
Папярэднік
Наступнік
Кароль польскі
1386 — 1434
Папярэднік Ядвіга Анжуйская
Наступнік Уладыслаў III
Асабістыя зьвесткі
Нарадзіўся 1351, Вільня
Памёр 1 жніўня 1434, Гарадок
Пахаваны Вавэльскі сабор, Кракаў
Нашчадкі Уладыслаў, Казімер, Альжбэта Баніфацыя, Ядвіга
Каралеўскі дом Ягелоны
Дынастыя Гедымінавічы
Жонкі Ядвіга Анжуйская
Ганна Цэлеская
Альжбета Граноўская
Соф'я Гальшанская
Бацька Альґерд
Маці Ульляна Цьвярская

Яга́йла (у праваслаўі Якаў, у каталіцтве Ўладзіслаў; польск. Władysław II Jagiełło; 1352?[1] — 1 чэрвеня 1434) — вялікі князь літоўскі (13771381, 13821392[1]), кароль польскі (13861434). Заснавальнік дынастыі Ягелонаў, адной з галінаў дынастыі Гедымінавічаў, якая да канца XVI ст. служыла кіроўчай дынастыяй Вялікага Княства Літоўскага і Польшчы.

Біяграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Невядомы мастак, XVII ст.

Старэйшы[1] сын Альгерда і цьвярской князёўны Ўльляны. Выхоўваўся ў праваслаўі і беларускамоўным асяродзьдзі[1].

Займеў вялікакняскі пасад згодна з воляю бацькі, гаспадаром зрабіўся ў траўні 1377 году. Адразу распачаў канфлікт са сваім уплывовым дзядзькам Кейстутам, які намагаўся захапіць вялікакняскі сталец, хоць Кейстут першапачаткова падтрымаў волю Альгерда па прызначэньні Ягайлы на вялікае княжаньне. Аднак троцкае баярства, якое прадстаўлялася Кейстутам, уступіла ў канфлікт зь віленскім, у выніку чаго Ягайла пайшоў на абяцаньне не аказваць Кейстуту дапамогі супраць Тэўтонскага Ордэну ў абмен на мір з апошнім[2], перадаўшы яму Жамойць, склаў мір зь Лівонскім Ордэнам.

Быў хаўрусьнікам Залатой Арды, аднак у час Кулікоўскай бітвы 1380 году не надаў дапамогі Мамаю, баючыся, верагодна, удару ад полацкіх і бранскіх князёў Андрэя і Дзьмітрыя Альгердавічаў (якія незадоўга да гэтага перайшлі на службу да Масквы) і жадаючы зрабіць стаўку на канкурэнта Мамая, Тахтамыша[3]. Аднак несупынныя пагрозы з боку крыжакоў і Маскоўскага княства вымусілі Ягайлу пайсьці на хаўрус з Польшчай.

У 1381 годзе Ягайла выкарыстаў мір з крыжакамі для здабыцьця Полацку, у выніку чаго ў кампаніі па ўсталяваньні ў горадзе прыхільнага да Ягайлы брата, Скіргайлы, удзельнічалі і тэўтонскія атрады[3].

Каб умацаваць краіну і асабістае становішча шукаў хаўрусу з суседнімі дзяржавамі — Масквой, Тэўтонскім Ордэнам і Каралеўствам Польскім. Яшчэ ў канцы 1382 году праз сваю маці Ўльляну правёў перамовы з Маскоўскай дзяржавай, у якіх дасягнуў папярэдняй дамоўленасьці зь Дзьмітрыем Іванавічам. Згодна зь ёй, мусіў прыняць хрысьціянства ўсходняга абраду і ажаніцца з дачкой маскоўскага ўладара Соф’яй. Але калі Маскоўская дзяржава запатрабавала прызнаць сябе васалам («малодшым братам», «быць у волі») і ахрысьціць у праваслаўе «ўсю Літву», аддаў перавагу блёку з Польшчай, з пасламі якой вяліся перамовы яшчэ ў 1383 годзе. Унія Вялікага Княства і Кароны тады адпавядала інтарэсам абодвух бакоў. Яна дазваляла аб’яднаць сілы абедзьвюх дзяржаваў супраць агульнага ворага — крыжакоў. Нямецкая экспансія ў Польшчы дасягнула вялікіх памераў. Палякам важна было забясьпечыць спакой сваіх межаў з боку Вялікага Княства Літоўскага (у 1376 годзе ліцьвіны вывелі адтуль 23 тысячы палонных). У пэрспэктыве польскія магнаты разьлічвалі, відаць, на дамінаваньне ў суседняй дзяржаве, таксама іх цікавіла набыцьцё маёнткаў на Валыні ды Падольлі (апошняе з часоў Гедыміна трапіла ў сфэру ўплыву як ВКЛ, так і Польшчы, з прычыны чаго станавілася аб'ектам вайсковых канфліктаў у сярэдзіне XIV ст.). Прыход на польскі пасад літоўскага князя меркавала зьняцьце напружанасьці па ўсіх былых землях Галіцка-Валынскага княства, а таксама знаменавала б перамогу антыгерманскай арыстакратычнай партыі, якая з палітычных прычынаў выступала супраць шлюбу каралевы Ядвігі з аўстрыйскімі Габсбургамі[4].

Нягледзячы на гэтыя спробы, становішча Ягайлы пахіснулася з прычы выяўленьня Кейстутам дакумэнтаў, якія даводзілі таемнае супрацоўніцтва Ягайлы з Тэўтонскім Ордэнам, у выніку чаго Кейстут пазбавіў Ягайлы ягонай віцебскай вотчыны і пакінуў яму толькі замак у Крэве, але ў 1382 годзе Ягайла здолеў падняць паўстаньне, падчас якога пад выглядам перамоваў Кейстут разам з сынам Вітаўта і шматлікімі сваякамі быў заманены і забіты[5]. Пасьля забойства Кейстута Ягайла, аднак, дэманстрацыйна аказаў пашану Кейстуту і запэўніў віленскае баярства ў сваёй невінаватасьці, хоць ужо ў тыя часы пачалося распаўсюджваньне чутак аб дачыненьні Ягайлы да забойства Кейстута. У сваю чаргу, сын Кейстута Вітаўт здолеў уцячы на тэрыторыю Тэўтонскага Ордэну[6], дзе склаў зь ім хаўрус у 1383 годзе. Падчас гэтай барацьбы Ягайла быў вымушаны прызнаць пераход Полацку пад уладаньне Андрэя Альгердавіча і прызнаў вяртаньне ў ВКЛ Дзьмітрыя Бранскага, хоць у той жа час з вымарачных вотчынаў на Валыні было ўтворанае Луцкае намесьніцтва[6].

Жадаючы ісьці далей на ўмацаваньне ўласнага ўнутранага становішча, Ягайла прыняў у ВКЛ Вітаўта, перадаўшы большую частку ягонай вотчыны (Гарадзенскае, Ваўкавыскае княствы, Падляшша, часткова Берасьцейскую зямлю), хоць уласна Троцкая зямля засталася пад кіраваньнем Скіргайлы[7].

У студзені 1385 году віленская дэлегацыя правяла перамовы ў Кракаве з нагоды меркаванай дынастычнай уніі, а ўлетку польскія ўпаўнаважаныя прыехалі ў Вялікае Княства Літоўскае. Акт уніі падпісалі 14 жніўня ў княскай вежы Крэўскага замка (цяпер Смаргонскі раён). Ягайла атрымаў права ажаніцца з 11-гадовай польскай каралеўнай Ядвігай і заняць польскі сталец. Узамен ён абавязваўся прыняць каталіцтва і ахрысьціць у яго братоў, сваякоў ды іншых падданых, вызваліць палонных хрысьціянаў (палякаў), заплаціць 200 000 флярынаў за зрыў пагадненьня аб шлюбе Ядвігі зь Вільгельмам Габсбургам, вярнуць забраныя і назаўсёды далучыць свае землі да Каралеўства Польскага, хоць існуе меркаваньне, што гэтыя ўмовы вядомыя толькі паводле пазьнейшых, падробленых палякамі сьпісаў[8]. Канчатковае зацьверджаньне уніі адбылося ў 1386 годзе, па тым як Ягайла паўторна (у праваслаўі меў хрост пад імем Якуба) ахрысьціўся на Вавэльскай катэдры ў Кракаве пад імем Уладзіслава, ажаніўся зь Ядвігай і 4 сакавіка ўрачыста каранаваўся. Афіцыйна ён пачаў тытулавацца «каралём Польшчы, вярхоўным князем Літоўскім і дзедзічам Рускім», паклаўшы пачатак каралеўскай дынастыі Ягайлавічаў (Ягелонаў). Пры каранацыі Ягайла абяцаў аб’яднаць сваю дзяржаву з Польшчай, далучыць да рымска-каталіцкай царквы ня толькі паганскую Жамойць, якая складала каля 8% насельніцтва княства, але і праваслаўных ліцьвінаў і русінаў. Палякі ў хаўрусе зь Вялікім Княствам Літоўскім бачылі заклад утварэньня магутнай Польшчы, уратаваньня краіны ад анархіі, што паўстала ў пэрыяд міжкаралеўя.

На наступны год адбыўся абрад сымбалічнага хросту літоўскіх паганцаў, які атрымаў назву Ягайлавага хросту: Ягайла зь Ядвігай прыехалі ў Вільню, дзе зьнішчылі паганскія сымбалі (непагасны агонь у гонар Перуна, абагаўляных зьмей, высеклі сьвятыя гаі), раздавалі навахрышчаным белыя суконныя сьвіткі, скураныя боты і грошы (таму асобныя паганцы хрысьціліся па 2 разы і больш). У Вільні Ягайла выдаў дазвол на ўтварэньне каталіцкіх біскупства і 7 плябаніяў (прыходаў). У час паездак па тэрыторыі сучаснай Беларусі заснаваў шэраг касьцёлаў і кляштараў (у тым ліку ў мястэчках Абольцы і Быстрыца). У 1388 Папа Урбан VІ сваёй булай утварыў у Вільні каталіцкае біскупства, пазьней падпарадкаванае Гнёзьненскай мітраполіі.

Вяртаючыся ў Польшчу, пакінуў намесьнікам у Літоўскай Русі свайго брата Скіргайлу. З мэтай умацаваньня сваёй апоры і пашырэньня каталіцтва сярод фэўдалаў Вялікага Княства Літоўскага выдаў у 1387 годзе прывілей, паводле якога фэўдалам, што прынялі каталіцтва, даваліся дадатковыя правы і вольнасьці[9]. Гэта выклікала незадавальненьне праваслаўных, што выкарыстаў Вітаўт.

Праз збліжэньне ВКЛ з Польшчай Тэўтонскі Ордэн на гэты раз склаў хаўрус з Андрэем Альгердавічам, які стаў дзейнічаць сумесна з залежным ад ВКЛ смаленскім князем Сьвятаславам, што ўрэшце спрычынілася да разгрому смаленскіх атрадаў і павелічэньня залежнасьці княства ад ВКЛ (наступны князь Смаленскага княства, Юры Сьвятаслававіч, фактычна быў прызначаны Скіргайлам, ён жа прызнаў залежнасьць ад Ягайлы і Скіргайлы)[10].

Ідучы на паўторнае ўмацаваньне сваіх пазыцыяў у ВКЛ, Ягайла адправіў у Вільню ўласнага намесьніка, пакінуў за Скіргайлам Трокі і далучыў да ягонай зямлі амаль усё тагачаснае Віленскае ваяводзтва (Менскае княства і Падняпроўскія воласьці), фармальна яму ж быў перададзены Полацак, які фактычна працягваў трымаць Андрэй. Умацоўваючы свае пазыцыі ў Польшчы, Ягайла выдаў сваіх дачок замуж за свайго былога палітычнага канкурэнта мазавецкага князя Зямовіта і кіраўніка прагерманскай партыі Ўладзіслава Апольскага. Узімку 1388 году Скіргайла здолеў усталяваць фактычны кантроль над Полацкам[11].

У 1388 годзе, выражаючы незадавальненьне аўкштайцкіх баяраў рэзкім узмацненьнем інтэграцыі з Польшчай, на бок Тэўтонскага Ордэну зноў перайшоў Вітаўт, якога Ягайла ў адказ на дзьве выправы Вітаўта пазбавіў Падляшша і Берасьцейскай зямлі, хоць спроба мазавецкіх атрадаў асталявацца ў апошняй (землі былі перададзеныя Янушу Мазавецкаму) апынуліся беспасьпяховымі. Пасьля трэцяй выправы Вітаўта Ягайла быў вымушаны пайсьці на складаньне зь ім замірэньня (гл. Востраўскае пагадненьне), паводле якога Вітаўт прызнаваўся вялікім князем (пры фармальным вяршэнстве Ягайлы), Ягайла перадаваў у ягонае ўладаньне Віленскае, Троцкае княствы, Луцак і Ўладзімер-Валынскі, Скіргайла ж атрымліваў Крамянец і фармальнае права на Падольле[12].

Падтрымліваючы распачатую Вітаўтам палітыку на скасаваньне ўдзельных княжаньняў у складзе ВКЛ, Ягайла выслаў войскі на здушэньне бунту свайго брата Сьвідрыгайлы, які намагаўся захапіць віцебскае княжаньне. Неўзабаве паўстаньне падтрымалі Ворша і Друцак, хоць узброены супраціў аказала толькі Ворша[13].

Супольная малітва зь Вітаўтам перад Грунвальдзкай бітвай. Я. Матэйка, 1855

У 1400 годзе рэарганізаваў Кракаўскі ўнівэрсытэт (заснаваны ў 1364 годзе Казімерам III) на ўзор Парыскага ўнівэрсытэту. З таго часу ён завецца Ягелонскім.

Ягайла і Ядвіга. Т. Далябэла, XVII ст.

У пачатку XV ст., ідучы насустрач вайсковым стратам Вітаўта, у 1401 годзе заключыў Віленска-Радамскую унію, якая пацьвярджала вяршэнства Ягайлы ў ВКЛ і спадчынныя правы князя над краінай. Рацёнская дамова 1404 году, заключаная фактычна з тымі ж перадумовамі, таксама падпісвалася ў тым ліку і ад імя Ягайлы і прадугледжвала прызнаньне вяршэнства Ягайлы ў ВКЛ, замацаваньне ў складзе вотчынаў Вітаўта заходняга Падольля, абавязак ВКЛ па дапамозе Тэўтонскаму Ордэну (акрамя войнаў з Польшчай), дапамогу Тэўтонскага Ордэну ў здабыцьці Ноўгараду і Пскову, права Польшчы на выкуп у Ордэну Добжынскае зямлі.

На працягу 14091411 гадоў вёў «Вялікую вайну» супраць нямецкіх рыцараў, якія захапілі паўночна-ўсходнія землі Польшчы. У час Грунвальдзкай бітвы (15 ліпеня 1410) узначальваў усе саюзныя войскі (91 харугва, каля 32 тыс. чалавек). У выніку гэтай бітвы армія крыжакоў была разгромленая і фактычна перастала існаваць, каля 8000 тэўтонскіх ваяроў былі забітыя, у тым ліку гросмайстар Ульрых фон Юнгінгэн.

Вынікі перамогі замацавалі Торунскім мірам 1411 году. Гэта спыніла агрэсію Тэўтонскага ордэну і абумовіла яго хуткі заняпад як дзяржавы, спрыяла эканамічнаму разьвіцьцю Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага, якія атрымалі магчымасьць шырэй удзельнічаць у міжнародным гандлі на Балтыйскім моры. У час бітвы гераічна выявіўся будучы вялікі харунжы Ягайлы, Мацей[14], за што кароль дараваў таму шмат зямель пад Люблінам, вёскі Грушкі, па чым той атрымаў прозьвішча Грушэцкі і зрабіўся пачынальнікам шляхецкага роду Грушэцкіх.

На Гарадзельскім сойме 1413 году, які юрыдычна замацоўваў унію Вялікага Княства Літоўскага і Польскага каралеўства, пастанавілі, што Літва бяз волі караля і Сэнату не абірае сабе князя, у сваю чаргу Польшча бязь ведаму першай не абірае сабе караля. Шэраг параграфаў пастановы гэтай уніі прадугледжвала прыём у польскія гербавыя брацтвы 47 родаў фэўдалаў Вялікага Княства Літоўскага. Адначасна Ягайла і Вітаўт абяцалі прызначаць на дзяржаўныя пасады пераважна фэўдалаў-католікаў, якія прынялі польскія гербы, даваць палёгкі каталіцкім установам, права вольнага распараджэньня ўсімі землямі для фэўдалаў-каталікоў, скасаваньне для іх падаткаў і павіннасьцяў на карысьць дзяржавы і некаторыя дробныя палёгкі (права вольнага ўзяцьця шлюбу дачкамі і сёстрамі каталіцкіх фэўдалаў). Але унія гарантавала захаваньне адасобленасьці ўлады вялікага князя.

Па сьмерці Вітаўта ў 1430 годзе вялікім князем зрабіўся брат Ягайлы Сьвідрыгайла, які, выражаючы інтарэсы буйнаўласьніцкай княскай клясы, распачаў барацьбу за адасабленьне ад Польшчы. Супраць яго выступіў падтрыманы палякамі брат Вітаўта Жыгімонт Кейстутавіч, які абвясьціў сябе вялікім князем, а Сьвідрыгайлу выцясьніў ва ўсходнія землі ВКЛ, дзе Сьвідрыгайла абапёрся на падтрымку князёў і выступіў з праграмай ураўнаваньня ў правох праваслаўных фэўдалаў. Прывілеямі ад 1432 і 1434 гадоў Ягайла і Жыгімонт ураўнавалі ў маёмасных і асабістых правах праваслаўных і каталіцкіх фэўдалаў[15], хоць ад імя Ягайлы быў апублікаваны толькі першы прывілей. Ягайла абяцаў, што ня будзе ператвараць праваслаўныя цэрквы ў касьцёлы, дасьць ўсім свабоду веры і пакіне ўсе станы ў іх правох. Тэкст першага прывілею ўказваў на перадумовы прыняцьця прывілею, то бок нармалізацыю сытуацыі ў краіне і захаваньне прысягі Ягайлу[16]. Прывілей ня быў падпісаны Ягайлам[17], хоць праз два гады ягоныя палажэньні ўжо не ад імя Ягайлы былі пацьверджаныя Троцкім прывілеем

Памёр на 86-м годзе жыцьця ў час міжусобіц паміж Сьвідрыгайлам і Жыгімонтам Кейстутавічам. Ад першых дзьвюх жонак (Ядзьвігі і Ганны) ня меў дзяцей, ад жонкі Соф’і Гальшанскай меў 2 сыноў — Уладзіслава і Казімера, меў некалькіх дачок.

Першага сына ў 10-гадовым веку абралі каралём Польшчы (пад апекаю маці) пад імем Уладыслава III, у 15-гадовым веку ён зрабіўся таксама каралём Вугоршчыны, а ў 21 год загінуў у баі супраць туркаў пад Варнай. Другі сын у 1440 годзе абраны вялікім князем літоўскім, а ў 1447 пад імем Казімера ІV — каралём Польшчы.

48-гадовае караляваньне Ягайлы было пэрыядам значных палітычных, эканамічных і культурных посьпехаў у гісторыі Польшчы і Вялікага Княства Літоўскага. Гісторыкі славяць яго за шчодрасьць, цьвярозасьць (піў толькі ваду), аднак папракаюць за тое, што занадта прыслухоўваўся да парад вяльможаў і шляхты.

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Іканаграфія караля і вялікага князя Ягайлы ў наш час захоўваецца ў музэях і бібліятэках Аўстрыі, Летувы, Нямеччыны, Польшчы, Украіны.

Паходжаньне імя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Існуе некалькі гіпотэзаў пра этымалёгію імя «Ягайла» (як і імёнаў большасьці вялікіх князёў літоўскіх), якія ўмоўна можна вызначыць як «хрысьціянскую», «летувіскую», «скандынаўскую» і «заходнебалцкую».

Расейскі лінгвіст У. Юргевіч выводзіў «Ягайлу» з хрысьціянскага імя Якаў[18]. Беларускі пісьменьнік В. Чаропка выказваў гіпотэзу пра ягоны зьвязак з імём Іяган (Іван) — такая форма імя Іван сустракалася ў ваколіцах Віцебску, дзе гэты князь жыў некаторы час[19].

Сучасныя летувіскія дасьледнікі называюць імя «Ягайла» (па-летувіску: Jogáila) старажытным летувіскім імём і тлумачаць яго празь летувіскую мову як «Добры яздок» (лет. jóti — «ехаць конна» і састарэлае лет. gáilas — «моцны»)[20]. Дадзенае тлумачэньне яшчэ ў сяр. XIX ст. высунуў летувіс Даўгдарыс у газэце «Tygodnik peterburski» (ад 17 ліпеня 1850), у тым жа выданьні іншы летувіскі аўтар Даніла прапаноўваў перакладаць гэтае імя як «Калі жаль» (лет. jei (я) — «калі» і лет. gailis (га́йліс) — «жаль»). Усе гэтыя летувіскія тлумачэньні У. Юргевіч вызначыў як «кур’ёзныя»[21].

Беларускі дасьледнік Л. Галяк зьвязваў элемэнт «-гайла» са скандынаўскімі geled — «чын», «становішча», або gal — «злосны», «шалёны»; а элемэнт «я-» тлумачыў як  — «але»[22].

Беларускі гісторык П. Урбан у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» пры тлумачэньні элемэнту «-гайла» праводзіць паралель з індаэўрапейскім назовам gail, які ўжываўся ў значэньні «высакародны», «заўзяты», «магутны», «палкі», «сьветлы», «слаўны», кельцкім g(h)al — «магчы» (для параўнаньня: летувіскае gal, gali — «магу», «можаш»), стараверхнянямецкім helid «герой», стараірляндзкім giall — «высакародны нашчадак», сярэдневерхненямецкіі geil (gail) — «бадзёры», «вясёлы», «гарэзьлівы», «жвавы», «палкі», старапрускім gaylis — «белы», «сьветлы» (для параўнаньня: яцьвяскае gaila — «белы»[23]). Адсюль, у прыватнасьці, імя Ягайла паводле меркаваньня П. Урбана (з улікам нoge — «важны», «высокі», «вялікі», «высокародны» і інш.) — «Ja-gailo — Jag-gailo — Hog-gailo» — значыла, імаверна, «Вялікі славай» або «Сьветлы славай»[24].

Папярэднік
Кейстут
Вялікі князь літоўскі
13821392
Наступнік
Вітаўт
Папярэднік
Ядзьвіга
Кароль польскі
13861434
Наступнік
Уладыслаў III
Папярэднік
Найвышэйшы князь літоўскі
13921434
Наступнік

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б в г Грыцкевіч А. Ягайла // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 775.
  2. ^ Насевіч В. Л. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: Падзеі і асобы. — Мн.: Полымя, 1993. — С. 117-118. — 160 с. — ISBN 5-345-00627-Х
  3. ^ а б Насевіч В. Л. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: Падзеі і асобы. — Мн.: Полымя, 1993. — С. 119. — 160 с. — ISBN 5-345-00627-Х
  4. ^ Насевіч В. Л. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: Падзеі і асобы. — Мн.: Полымя, 1993. — С. 123. — 160 с. — ISBN 5-345-00627-Х
  5. ^ Насевіч В. Л. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: Падзеі і асобы. — Мн.: Полымя, 1993. — С. 119-120. — 160 с. — ISBN 5-345-00627-Х
  6. ^ а б Насевіч В. Л. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: Падзеі і асобы. — Мн.: Полымя, 1993. — С. 120. — 160 с. — ISBN 5-345-00627-Х
  7. ^ Насевіч В. Л. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: Падзеі і асобы. — Мн.: Полымя, 1993. — С. 124. — 160 с. — ISBN 5-345-00627-Х
  8. ^ Насевіч В. Л. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: Падзеі і асобы. — Мн.: Полымя, 1993. — С. 125. — 160 с. — ISBN 5-345-00627-Х
  9. ^ Любавский М. К. Очерк истории Литовско-Русского государства до Люблинской унии включительно / М. К. Любавский. — Минск: Беларуская навука, 2012. — С. 232. — 395 с. — (Помнікі гістарычнай думкі Беларусі).
  10. ^ Насевіч В. Л. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: Падзеі і асобы. — Мн.: Полымя, 1993. — С. 126. — 160 с. — ISBN 5-345-00627-Х
  11. ^ Насевіч В. Л. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: Падзеі і асобы. — Мн.: Полымя, 1993. — С. 127-128. — 160 с. — ISBN 5-345-00627-Х
  12. ^ Насевіч В. Л. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: Падзеі і асобы. — Мн.: Полымя, 1993. — С. 128-129. — 160 с. — ISBN 5-345-00627-Х
  13. ^ Насевіч В. Л. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: Падзеі і асобы. — Мн.: Полымя, 1993. — С. 131-132. — 160 с. — ISBN 5-345-00627-Х
  14. ^ Gruszecki(пол.). Polski Słownik Biograficzno-Genealogicznу (21.12.2010). Праверана 17 кастрычніка 2010 г.
  15. ^ Грыцкевіч А. Ягайла // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 776.
  16. ^ Любавский М. К. Очерк истории Литовско-Русского государства до Люблинской унии включительно / М. К. Любавский. — Минск: Беларуская навука, 2012. — С. 172-173. — 395 с. — (Помнікі гістарычнай думкі Беларусі).
  17. ^ Łowmiański H. Studia nad dziejami Wielkiego Księstwa Litewskiego / H. Łowmiański. — Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 1983. — С. 422. — 579 с.
  18. ^ Юргевич В. Опыт объяснения имён литовских князей // Чтения в императорском обществе истории и древностей российских. — М., 1883. Кн. 3. С. 22—23.
  19. ^ Чаропка В. Паходжанне і радавод вялікіх князёў літоўскіх // «Беларускі гістарычны часопіс» №6 (?), 2001. С. 42—53.
  20. ^ Баранаўскас Т. Древние литовские имена(рас.). Пэрсанальны сайт Томаса БаранаўскасаПраверана 17 кастрычніка 2010 г.
  21. ^ Юргевич В. Опыт объяснения имён литовских князей // Чтения в императорском обществе истории и древностей российских. — М., 1883. Кн. 3. С. 28.
  22. ^ Галяк Л. Аб паходжаньні вялікіх князёў літоўскіх // «Спадчына» № 6, 1993. С. 54—62.
  23. ^ Свяжынскі У. Балты і балцкія гаворкі ў старажытнай Беларусі // «Кантакты і дыялогі» № 2/3, 1999.
  24. ^ Урбан П. Старажытныя ліцьвіны: Мова. Паходжаньне. Этнічная прыналежнасьць. — Мн.: Тэхналогія, 2003.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Ягайласховішча мультымэдыйных матэрыялаў