Рагачоў

Рагачоў
Гарадзішча
Герб Рагачова Сьцяг Рагачова
Першыя згадкі:	1142
Вобласьць:	Гомельская
Раён:	Рагачоўскі
Насельніцтва:	34 100 (2006)
Часавы пас:	UTC+3
Тэлефонны код:	+375 2339
Паштовы індэкс:	247250
Геаграфічныя каардынаты:	53°06′ пн. ш. 30°03′ у. д.
Рагачоў на мапе Беларусі Рагачоў
Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons

Рагачо́ў — места ў Беларусі, на сутоках Дняпра і Друці. Адміністрацыйны цэнтар Рагачоўскага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва 34,1 тыс. чал. (2006). Знаходзіцца за 121 км на поўнач ад Гомелю. Чыгуначная станцыя на лініі Магілёў — Жлобін. Аўтамабільныя дарогі на Бабруйск, Магілёў, Прапойск, Жлобін. Прыстань на Дняпры.

Назва

Тапонім «Рагачоў» утварыўся ад прозьвішча Рагач. Народная этымалёгія зьвязвае назву з разьмяшчэньнем «на рагу» пры ўтоку Друці ў Дняпро, аднак фармант -оў сьведчыць пра патранамічнае паходжаньне.

Гісторыя

Першы пісьмовы ўспамін пра Рагачоў зьмяшчаецца ў Іпацьеўскім летапісе і датуецца 1142, калі паселішча ўваходзіла ў Тураўскае княства. Тагачаснае насельніцтва займалася земляробствам, жывёлагадоўляй, рыбнай лоўляй, апрацоўкай жалеза, каляровых мэталаў, косьці, дрэва. Выгаднае геаграфічнае становішча Рагачова спрыяла разьвіцьцю гандлю і рамёстваў, места было важным пунктам на дняпроўскім водным шляху паміж Смаленскам, Магілёвам і Кіевам. Меліся разьвітыя гандлёвыя зьвязкі з Валыньню.

Замак з пляну кан. XVIII ст.

У кан. ХІІІ ст. Рагачоў як уладаньне князя Даўмонта далучыўся да Вялікага Княства Літоўскага. У XIV—XVІІІ стст. места было цэнтрам староства. З кан. XV ст. Рагачоў знаходзіўся ў валоданьні князёў Яраславічаў. У 1535 маскоўскія войскі захапілі і разрабавалі места.

У XVІ ст. у Рагачове на месцы старажытнага гарадзішча збудавалі замак і палац, званы ў народзе «замкам каралевы Боны» (у 1654 яго спалілі маскоўскія захопнікі). Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) места ўвайшло ў склад Рэчыцкага павету Менскага ваяводзтва.

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) Рагачоў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе зрабіўся цэнтрам павету Магілёўскай губэрні. 16 жніўня 1781 места атрымала герб: «у залатым полі чорны бараноў рог». У гэты час тут працавала 6 дробных прадпрыемстваў.

Станам на 1880 у Рагачове было каля 560 дамоў, працавалі 2 цагельні, канатны, піваварны, мылаварны і гарбарныя заводы. У пач. XX ст. у месьце было звыш 30 прадпрыемстваў, дзейнічалі рэальная вучэльня, настаўніцкая сэмінарыя, тэатар «Мадэрн». У 1902 праз Рагачоў прайшла чыгунка Магілёў — Жлобін. На 1913 у месьце было 50 прадпрыемстваў з 185 працоўнымі.

1 студзеня 1919 згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рагачоў увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала места разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 Рагачоў вярнулі БССР, дзе ён зрабіўся цэнтрам раёну (з 1938 у Гомельскай вобласьці). У Другую сусьветную вайну з 14 жніўня 1941 да 24 лютага 1944 места знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.

У 1971 у Рагачове знайшлі манэтны скарб памерам у 1 тыс. старажытных манэтаў. 19 красавіка 2010 места ўзнагародзілі вымпэлам «За мужнасьць і стойкасьць у гады Вялікай Айчыннай вайны».

• Места на старых здымках
• 

  Панарама

• 

  Замак

• 

  Касьцёл

• 

  Вуліца і царква

• 

  Царква

• 

  Мескі тэатар

• 

  Вучэльня

• 

  Вуліца Быхаўская

Насельніцтва

• ХIХ стагодзьдзе: 1800 — 3 тыс. чал.; 1880 — 4437 чал. (2234 муж. і 2203 жан.), у тым ліку 2570 праваслаўных, 171 каталік, 19 старавераў і 1677 юдэяў; 1897 — 8103 чал.
• ХХ стагодзьдзе: 1908 — 20 836 чал., у тым ліку 13 594 юдэі, 5970 праваслаўных, 1199 каталікоў і 73 стараверы; 1939 — 15,2 тыс. чал.; 1959 — 10,2 тыс. чал.; 1970 — 16 тыс. чал.; 1975 — 19,8 тыс. чал.; 1991 — 37 тыс. чал.; 1999 — 34 502 чал.
• ХХI стагодзьдзе: 2004 — 34 727 чал.; 2006 — 34,1 тыс. чал.; 2010 — 33,6 тыс. чал.

Адукацыя

У Рагачове працуюць 6 сярэдніх школаў, 12 дашкольных установаў.

Культура

Дзейнічаюць дом культуры з народным тэатрам, 7 бібліятэк. У 1962 адкрыўся музэй народнай славы.

Мас-мэдыя

Вядзецца мясцовае радыёвяшчаньне, выдаецца раённая газэта «Свабоднае слова».

Забудова

Асноўная тэрыторыя Рачагова месьціцца ў міжрэччы Дняпра і Друці, гэта Цэнтральны і Залінейны плянавальныя раёны. На правым беразе Друці — Задруцьце. Пераважае забудова сядзібнага тыпу. Цэнтральную частку фармуюць 5-павярховыя будынкі. Паўсталі новыя кварталы і вуліцы, 3 мікрараёны, шматпавярховыя дамы ўзводзяцца ў жылым раёне «Лясьнянка». Функцыянуе шырокая паркавая зона.

Эканоміка

Прадпрыемствы харчовай, будаўнічых матэрыялаў прамысловасьці.

Пералік прамысловых прадпрыемстваў Рагачова
ААТ «Рагачоўскі завод „Дыяпраектар“» ААТ «Рагачоўскі МКК» КДУП «Рагачоўскі завод напояў» ПУП «Рагачоўскі кансэрвавы камбінат» УП «Мэблевая фабрыка ААТ „Фандок“» РУП «Завод ЖБВ» ААТ «Рагачоўскі аграсэрвіс» Рагачоўскі хлебазавод ІПВУП «Рэмкомп» ЗАТ «Рэмеза».

Турыстычная інфармацыя

Дзейнічае Рагачоўскі музэй народнай славы. Спыніцца можна ў гасьцініцы «Дняпро».

Выдатныя мясьціны

• Гістарычная забудова места (кан. ХІХ — пач. ХХ стст.)
• Замчышча
• Касьцёл Сьвятога Антонія Падуанскага (1911—1913)
• Могілкі габрэйскія
• Могілкі старыя хрысьціянскія, капліца (пач. ХХ ст.)

Страчаная спадчына

• Сынагога
• Царква

Галерэя

• Краявіды Рагачова
• 

  Земства

• 

  Вучэльня

• 

  Аднаўленьне касьцёла

• 

  Даўняя камяніца

• 

  Чыгуначная станцыя

• 

  Вуліца

• 

  Гарадзішча

• 

  Дняпро з боку Гарадзішча

Вядомыя асобы

• Самуіл Галкін (1897—1960) — паэт і драматург
• Васіль Далгалёў (нар. 1951) — беларускі палітык і дыплямат
• Канстанцін Саньнікаў (1896—1965) — актор, рэжысэр, пэдагог, народны артыст Беларусі

Літаратура

• Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — 788 с.: іл. ISBN 985-11-0378-0.
• Цітоў А. Геральдыка беларускіх местаў (XVI — пачатак XX ст.). — Мн.: Полымя, 1998.— 287 с. ISBN 985-07-0131-5.
• Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. ISBN 985-11-0214-8.
• Rohaczew // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom IX: Poźajście — Ruksze. — Warszawa, 1888. S. 686—691.

Вонкавыя спасылкі

 Рагачоў — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

• м. Рагачоў на Radzima.org