Рагачоў

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Рагачоў
Гарадзішча
Гарадзішча
Coat of Arms of Rahačoŭ, Belarus.svg Flag of Rahačoŭ.svg
Герб Рагачова Сьцяг Рагачова
Першыя згадкі: 1142
Краіна: Беларусь
Вобласьць: Гомельская
Раён: Рагачоўскі
Насельніцтва: 33 702 чал. (2009)[1]
Часавы пас: UTC+3
Тэлефонны код: +375 2339
Паштовы індэкс: 247250
Нумарны знак: 3
Геаграфічныя каардынаты: 53°6′ пн. ш. 30°3′ у. д. / 53.1° пн. ш. 30.05° у. д. / 53.1; 30.05Каардынаты: 53°6′ пн. ш. 30°3′ у. д. / 53.1° пн. ш. 30.05° у. д. / 53.1; 30.05
Рагачоў на мапе Беларусі ±
Рагачоў
Рагачоў
Рагачоў
Рагачоў
Рагачоў
Рагачоў
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы

Рагачо́ў — места ў Беларусі, на сутоках Дняпра і Друці. Адміністрацыйны цэнтар Рагачоўскага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва 33 702 чал.[1] (2009). Знаходзіцца за 121 км на поўнач ад Гомелю. Чыгуначная станцыя на лініі Магілёў — Жлобін. Аўтамабільныя дарогі на Бабруйск, Магілёў, Прапойск, Жлобін. Прыстань на Дняпры.

Назва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Тапонім «Рагачоў» утварыўся ад прозьвішча Рагач. Народная этымалёгія зьвязвае назву з разьмяшчэньнем «на рагу» пры ўтоку Друці ў Дняпро, аднак фармант -оў сьведчыць пра патранамічнае паходжаньне[2].

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Першы пісьмовы ўспамін пра Рагачоў зьмяшчаецца ў Іпацьеўскім летапісе і датуецца 1142, калі паселішча ўваходзіла ў Тураўскае княства. Тагачаснае насельніцтва займалася земляробствам, жывёлагадоўляй, рыбнай лоўляй, апрацоўкай жалеза, каляровых мэталаў, косьці, дрэва. Выгаднае геаграфічнае становішча Рагачова спрыяла разьвіцьцю гандлю і рамёстваў, места было важным пунктам на дняпроўскім водным шляху паміж Смаленскам, Магілёвам і Кіевам. Меліся разьвітыя гандлёвыя зьвязкі з Валыньню.

Замак з пляну кан. XVIII ст.

У кан. ХІІІ ст. Рагачоў як уладаньне князя Даўмонта далучыўся да Вялікага Княства Літоўскага[3]. У XIVXVІІІ стагодзьдзях места было цэнтрам староства. З кан. XV ст. Рагачоў знаходзіўся ў валоданьні князёў Яраславічаў. У 1535 маскоўскія войскі захапілі і разрабавалі места[4].

У XVІ ст. у Рагачове на месцы старажытнага гарадзішча збудавалі замак і палац, званы ў народзе «замкам каралевы Боны» (у 1654 яго спалілі маскоўскія захопнікі). Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (15651566) места ўвайшло ў склад Рэчыцкага павету Менскага ваяводзтва.

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) Рагачоў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе зрабіўся цэнтрам павету Магілёўскай губэрні. 16 жніўня 1781 места атрымала герб: «у залатым полі чорны бараноў рог»[5]. У гэты час тут працавала 6 дробных прадпрыемстваў.

Станам на 1880 у Рагачове было каля 560 дамоў, працавалі 2 цагельні, канатны, піваварны, мылаварны і гарбарныя заводы. У пач. XX ст. у месьце было звыш 30 прадпрыемстваў, дзейнічалі рэальная вучэльня, настаўніцкая сэмінарыя, тэатар «Мадэрн». У 1902 праз Рагачоў прайшла чыгунка Магілёў — Жлобін. На 1913 у месьце было 50 прадпрыемстваў з 185 працоўнымі.

1 студзеня 1919 згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рагачоў увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала места разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 Рагачоў вярнулі БССР, дзе ён зрабіўся цэнтрам раёну (з 1938 у Гомельскай вобласьці). У Другую сусьветную вайну з 14 жніўня 1941 да 24 лютага 1944 места знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.

У 1971 у Рагачове знайшлі манэтны скарб памерам у 1 тыс. старажытных манэтаў. 19 красавіка 2010 места ўзнагародзілі вымпэлам «За мужнасьць і стойкасьць у гады Вялікай Айчыннай вайны»[6].

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Адукацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У Рагачове працуюць 6 сярэдніх школаў, 12 дашкольных установаў.

Культура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дзейнічаюць дом культуры з народным тэатрам, 7 бібліятэк. У 1962 адкрыўся музэй народнай славы.

Мас-мэдыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вядзецца мясцовае радыёвяшчаньне, выдаецца раённая газэта «Свабоднае слова».

Забудова[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Асноўная тэрыторыя Рачагова месьціцца ў міжрэччы Дняпра і Друці, гэта Цэнтральны і Залінейны плянавальныя раёны. На правым беразе Друці — Задруцьце. Пераважае забудова сядзібнага тыпу. Цэнтральную частку фармуюць 5-павярховыя будынкі. Паўсталі новыя кварталы і вуліцы, 3 мікрараёны, шматпавярховыя дамы ўзводзяцца ў жылым раёне «Лясьнянка». Функцыянуе шырокая паркавая зона.

Эканоміка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Прадпрыемствы харчовай, будаўнічых матэрыялаў прамысловасьці.

Турыстычная інфармацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дзейнічае Рагачоўскі музэй народнай славы. Спыніцца можна ў гасьцініцы «Дняпро»[12].

Выдатныя мясьціны[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Гістарычная забудова места (кан. ХІХ — пач. ХХ стагодзьдзяў)
  • Замчышча
  • Касьцёл Сьвятога Антонія Падуанскага (1911—1913)
  • Могілкі габрэйскія
  • Могілкі старыя хрысьціянскія, капліца (пач. ХХ ст.)

Страчаная спадчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Сынагога
  • Царква

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вядомыя асобы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б в Перепись населения — 2009. Гомельская область(рас.) Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь
  2. ^ Жучкевич В. А. Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Мн.: Изд-во БГУ, 1974. С. 323—324.
  3. ^ Рагачоў // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 482.
  4. ^ Рогачев // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). СПб, 1890—1907.
  5. ^ Рагачоў // Цітоў А. Геральдыка беларускіх местаў (XVI — пачатак XX ст.). — Мн.: Полымя, 1998.
  6. ^ Указ прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 189 ад 19 красавіка 2010 г. «Аб узнагароджанні некаторых населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь вымпелам „За мужнасць і стойкасць у гады Вялікай Айчыннай вайны“»
  7. ^ Rohaczew // Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў(пол.). Tom IX: Poźajście — Ruksze. — Warszawa, 1888. S. 687.
  8. ^ Rohaczew // Napoleon Rouba. Przewodnik po Litwe i Białejrusi. — Wilno, 1909; — Gdańsk, 1995.
  9. ^ Рогачёв // Большая советская энциклопедия, 3-е изд.: в 30 т. / Гл. ред. А.М. Прохоров. — М.: Сов. энциклопедия, 1969—1978.
  10. ^ Рогачёв // Большой энциклопедический словарь / Гл. ред. В. П. Шишков. — М.: НИ «Большая Российская энциклопедия», 1998. — 640 с.: ил. ISBN 5-85270-262-5.
  11. ^ Ваганава А. Рагачоў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2001. С. 39.
  12. ^ Рогачев // Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г. П. Пашков [и др.]; под общ. ред. И. И. Пирожника. — Мн., 2007.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Рагачоўсховішча мультымэдыйных матэрыялаў