Кіеў

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

Каардынаты: 50°27′ пн. ш. 30°30′ у. д. ^(G)(O)

Кіеў
Плошча	800 км²
Насельніцтва	2 660 401
Тэлефонны код	+380 44
Паштовы індэкс	01xxx-04xxx
Геаграфічныя каардынаты	50°27′ пн. ш. 30°30′ у. д. (G)
Месцазнаходжаньне Кіева Кіеў

Кі́еў (па-ўкраінску: Київ)( Київ.ogg (info)) — сталіца і найбуйнейшае места Украіны, цэнтар Кіеўскай вобласьці. Насельніцтва Кіева перавышае 5 млн. жыхароў (насельніцтва сталічнай аглямерацыі), што робіць гэтае места адным з найвялікшых у Эўропе.

Кіеў зьяўляецца культурным, палітычным, навуковым, прамысловым ды транспартным цэнтрам Украіны, аднак не заўжды выконваў сталічныя функцыі: са сьнежня 1917 па студзень 1918 ды са сьнежня 1919 па чэрвень 1934 рокаў сталіцай УССР быў Харкаў.

Зьмест 1 Паходжаньне назвы 2 Геаграфія 2.1 Разьмяшчэньне 2.2 Клімат 3 Гісторыя 3.1 Заснаваньне места 3.2 VIII—XIII стагодзьдзі 3.3 Сярэднявечча 4 Адміністратыўны падзел 5 Назвы частак горада, якія склаліся гістарычна 5.1 На левым беразе Дняпра 5.2 На правым беразе Дняпра 6 Насельніцтва 6.1 Нацыянальны склад 7 Галерэя 8 Глядзіце таксама 9 Вонкавыя спасылкі

[рэдагаваць] Паходжаньне назвы

Назва места паходзіць ад імя Кія - старэйшага з трох братоў, які паводле легенды, стаў заснавальнікам Кіева. Адна з тых легендаў дайшла да нас у летапісу ХІІ стагодзьдзя «Аповесьць мінулых часоў»: «Быша три братья — единому имя Кий, а другому Щек, а третьему Хорив и сестра их Лыбедь. Седяше Кий на горе, идеже ныне оувоз Боричев, а Щек седяше на горе, идеже ныне зовется Щековица, а Хорив на третьей горе, от него же прозвася Хоревица, и створиша град, во имя брата своего старейшего и нарекоша имя ему Киев. И бяше около града лес и бор велик, и бяху ловяща зверь, бяху мужи мудры и смыслени, и нарицахуся Поляне, от них же суть Поляне в Киеве и до сего дня».

[рэдагаваць] Геаграфія

[рэдагаваць] Разьмяшчэньне

Места разьмешчанае на поўначы Ўкраіны, паабапал Дняпра (даўжыня ўздоўж берага — больш за 20 км.), ніжэй вусьця ракі Дзясна на мяжы Палесься ды лесастэпу. Большая частка места ляжыць на высокім правым беразе Дняпра, які вельмі парэзаны густой сеткай яраў і лагчынаў, меншая частка - на нізкім левым беразе ракі.

[рэдагаваць] Клімат

Клімат лагодна-кантынентальны. Сярэднямесяцовыя тэмпературы студзеня складаюць −5,5 °C, ліпеня +19,2 °C. Абсалютны мінімум  — −32.2 °C (люты 1929), абсалютны максымум — +39,9 °C (жнівень 1898). Сярэднегадавая колькасьць ападкаў  — 649 мм, максымум ападкаў прыпадае на ліпень (88 мм), мінімум — на кастрычнік (35 мм). Узімку ў Кіеве ўтвараецца сьнежны покрыў, сярэдняя вышыня покрыву ў лютым - 20 см, максымальная — 440 см.^[1]

[рэдагаваць] Гісторыя

[рэдагаваць] Заснаваньне места

Кіеў быў заснаваны, згодна са сьцьвярджэньнямі археёлягаў, напрыканцы V стагодзьдзя — першай паловы VI стагодзьдзя. Аднак гэтыя дадзеныя ўсё часьцей аспрэчваюцца.

Заснаваньне Кіева, як і шматлікіх іншых местаў, Заснування Києва, як і багатьох інших міст, абвеянае паэтычнымі легендамі. Археялагічныя дасьледваньні высьветлілі, што першае гарадзкое пасяленьне на тэрыторыі Падолу зьявілася не раней за 880-х рокаў.^[2]

Згодна з традыцыйным гледзішчам, з 882 року Кіеў быў сталіцай Кіеўскае Русі. Бізайнтыйскі імпэратар Канстанцін Багранародны, які пісаў у сярэдзіне X стагодзьдзя, адзначаў, што Кіеў меў іншую назву - Самватас. Імаверна, яна была або старажытнай назвай места, або ягоным пазначэньнем у неславянскім асяродку. Гэтае слова, магчыма, паходзіць з хазарскай мовы і азначае «верхнія ўмацаваньні». Вынікі некаторых археалягічных раскопак даюць падставу меркаваць, што ўжо ў VI—VII стагодзьдзях пасяленьні на правым беразе Дняпра можна разглядаць гарадзкімі. ^[3] Гэтая канцэпцыя, якая падмацоўвалася сьвяткаваньнямі ў 1982 року 1500-годдзя Кіева, разглядалася як агульна прынятая. Але, ў супрацьлегласьць да «юбілейной канцэпцыі» частка гісторыкаў ды археёлягаў мяркуе, што заснаваньне Кіева як места адбылося VIII—Х стагодзьдзях. Толькі ў канцы гэтага перыяду навакольныя пасяленьні зьліліся ў адзінае пасяленьне гарадзкога характару.^[4]

[рэдагаваць] VIII—XIII стагодзьдзі

Напрацягу VIII—XII стагодзьдзяў Кіеў быў сталіцай старажытнаславянскай дзяржавы Русь (гістарычны тэрмін Кіеўская Русь), якая з IX стагодзьдзя распасьціралася ад Балтыйскага да Чорнага мораў.

Выгаднае геаграфічнае становішча Кіева на водным гандлёвым шляху «з варагаў у грэкі» па Дняпры спрыяла ягонаму хуткаму развіцьцю. У ІХ ст. і першай палове Х стагодзьдзя Кіеў ужо лічыўся найбуйнейшым гандлёвым і культурным местам тагачаснай Усходняй Эўропы, праз яго праходзіў транзітны гандаль паміж Захадам ды Ўсходам. Ужо ў IX стагодзьдзі тут пражывала больш за 50 000 жыхароў, было каля 400 цэркваў, 8 кірмашоў, адна з найвялікшых бібліятэк хрысьціянскага сьвету. Дзякуючы дынастычным шлюбам Кіеў меў сувязь з рознымі краінамі Эўропы.

• 988 рок - князь Уладзімір увёў хрысьціянства на Русі, пасьля чаго Кіеў стаў адным з найбуйнейшых цэнтраў хрысьціянства.
• 8 сакавіка (12 сакавіка) 1169 року Кіеў быў зруйнаваны войскам растова-суздальскага князя Андрэем Багалюбскім.
• 2 студзеня 1203 року Кіеў быў разрабаваны князямі Рурыкам Расьціслававічам ды Алегавічамі разам з полаўцамі.
• 6 сьнежня 1240 року Кіеў захапілі ды зруйнавалі войскі Батыя.

Пасьля татарскае навалы места было адбудаванае.

[рэдагаваць] Сярэднявечча

• У 1363 року Кіеў быў далучаны да Вялікага княства Літоўскага;
• У 1416 Кіеў быў абрабаваны ды зруйнаваны крымскімі татарамі.
• У 1494—1497 рр. Кіеў атрымаў мескае права (Магдэбургскае права);
• У 1596 року паводле Люблінскае вуніі Кіеў далучаны да Польскае кароны - места становіцца цэнтрам Кіеўскага ваяводзтва.
• У 1667року часова, а з 1686 року ўжо на сталай аснове, Кіеў уваходзіць у склад Маскоўскае дзяржавы. Ён становіцца рэзыдэнцыей маскоўскага ваяводы, месцам дысьлякацыі расейскага гарнізону (для якога на пачатку XVIII стагодзьдзя пабудаваная Пячэрская фартэцыю), адначасова застаючыся цэнтрам казацкага Кіеўскага палку ды казацкае Кіеўскае сотні.

[рэдагаваць] Адміністратыўны падзел

Горад дзяліцца на 10 раёнаў

• На левым беразе Дняпра:
  • Дзясьнянскі раён
  • Дняпроўскі раён
  • Дарніцкі раён

• На правым беразе Дняпра:
  • Абалонскі раён
  • Падольскі раён
  • Шаўчэнкаўскі раён
  • Галосееўскі раён
  • Сьвятошынскі раён
  • Пячэрскі раён
  • Саламянскі раён

[рэдагаваць] Назвы частак горада, якія склаліся гістарычна

[рэдагаваць] На левым беразе Дняпра

• Выгураўшчына-Траешчына
• Вясёлкавы
• Кібальчыча
• Васкрасенка
• Кулікова
• Камсамольскі
• Мікольская слабада
• Лясны
• Дарніца
• Левабярэжны
• Русанаўка
• Беразьнякі
• ДВРЗ
• Асакаркі
• Пазьнякі
• Харкаўскі
• Чырвоны хутар

[рэдагаваць] На правым беразе Дняпра

• Абалонь
• Рыбальская паўвыспа
• Менскі масіў
• Вінаградар
• Сіняе возера
• Куранёўка

[рэдагаваць] Насельніцтва

[рэдагаваць] Нацыянальны склад

• Украінцы — 82,2%
• Расейцы — 13,1%
• Жыды — 0,7%
• Беларусы — 0,6%
• Палякі — 0,3%

[рэдагаваць] Галерэя

Міхайлаўскі Залатаверхі сабор	Вялікая званіца Кіева-Пячэрскай лаўры	Сафійскі сабор	Андрэеўская царква
Марыінскі палац	вул. Крашчацік	Дом з хімерамі	Помнік у гонар 325-годзьдзя Пераяслаўскае Рады ды дружбы паміж украінскім і расейскім народамі.

[рэдагаваць] Глядзіце таксама

• Кіеўскі мэтрапалітэн

[рэдагаваць] Вонкавыя спасылкі

• Кіеў

п • а • р Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Украіны
Аўтаномная рэспубліка	Крым
Вобласьці	Адэская • Валынская • Віньніцкая • Данецкая • Днепрапятроўская • Жытомірская • Закарпацкая • Запароская • Івана-Франкоўская • Кіеўская • Кіраваградзкая • Луганская • Львоўская • Мікалаеўская • Палтаўская • Ровенская • Сумская • Тэрнопальская • Харкаўская • Хэрсонская • Хмяльніцкая • Чаркаская • Чарнавіцкая • Чарнігаўская
Абласныя цэнтры	Адэса • Луцк • Віньніца • Данецк • Днепрапятроўск • Жытомір • Вужгарад • Запарожжа • Івана-Франкоўск • Кіеў • Кіраваград • Луганск • Львоў • Мікалаеў • Палтава • Роўны • Сумы • Тэрнопаль • Харкаў • Хэрсон • Хмяльніцкі • Чаркасы • Чарнаўцы • Чарнігаў
Гарады дзяржаўнага значэньня	Кіеў • Севастопаль

Памылка цытаваньня: Тэг <ref> існуе, але ня знойдзены шаблён {{Зноскі}}