Кіеў

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Кіеў
укр. Київ
Сафійскі сабор
Сафійскі сабор
Coat of arms of Kiev.svg Flag of Kiev.svg
Герб Кіева Сьцяг Кіева
Першыя згадкі: 482
Магдэбурскае права: 1494
Краіна: Украіна
Плошча: 835,58 км²
Вышыня: 179 м н. у. м.
Унутраны падзел: 10 раёнаў
Насельніцтва
колькасьць: 2 869 361[1] чал. (2014)
шчыльнасьць:
аглямэрацыя: ~ 4 000 000 чал.
Часавы пас: UTC+2
летні час: UTC+3
Тэлефонны код: +380-44
Паштовыя індэксы: 01000—06999
КОАТУУ: 8000000000
Нумарны знак: 11, АА
Геаграфічныя каардынаты: 50°27′ пн. ш. 30°30′ у. д. / 50.45° пн. ш. 30.5° у. д. / 50.45; 30.5Каардынаты: 50°27′ пн. ш. 30°30′ у. д. / 50.45° пн. ш. 30.5° у. д. / 50.45; 30.5
Кіеў на мапе Ўкраіны
Кіеў
Кіеў
Кіеў
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы
Кіеўская меская рада(укр.)

Кі́еў (па-ўкраінску: Київ; Аўдыё Київ.ogg ) — сталіца і найбуйнейшае места Ўкраіны, цэнтар Кіеўскай вобласьці. Насельніцтва Кіева складае каля 2,87 млн жыхароў, што робіць гэтае места адным з найбуйнейшых у Эўропе.

Кіеў зьяўляецца культурным, палітычным, навуковым, прамысловым ды транспартным цэнтрам Украіны.

Паходжаньне назвы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Назва места паходзіць ад імя Кія — старэйшага з трох братоў, які паводле легенды, стаў заснавальнікам Кіева. Адна з тых легендаў дайшла да нас у летапісе ХІІ стагодзьдзя «Аповесьць мінулых часоў»: «Быша три братья — единому имя Кий, а другому Щек, а третьему Хорив и сестра их Лыбедь. Седяше Кий на горе, идеже ныне оувоз Боричев, а Щек седяше на горе, идеже ныне зовется Щековица, а Хорив на третьей горе, от него же прозвася Хоревица, и створиша град, во имя брата своего старейшего и нарекоша имя ему Киев. И бяше около града лес и бор велик, и бяху ловяща зверь, бяху мужи мудры и смыслени, и нарицахуся Поляне, от них же суть Поляне в Киеве и до сего дня».

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Заснаваньне места[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Кіеў быў заснаваны, згодна са сьцьвярджэньнямі археолягаў, напрыканцы V стагодзьдзя — першай паловы VI стагодзьдзя. Аднак гэтыя дадзеныя ўсё часьцей аспрэчваюцца.

Заснаваньне Кіева, як і шматлікіх іншых местаў, абвеянае паэтычнымі легендамі. Археялягічныя дасьледваньні высьветлілі, што першае гарадзкое пасяленьне на тэрыторыі Падолу зьявілася не раней за 880-я рокі.[2]

Згодна з традыцыйным гледзішчам, з 882 року Кіеў быў сталіцай Кіеўскае Русі. Бізайнтыйскі імпэратар Канстанцін Багранародны, які пісаў у сярэдзіне X стагодзьдзя, адзначаў, што Кіеў меў іншую назву — Самватас. Імаверна, яна была або старажытнай назвай места, або ягоным пазначэньнем у неславянскім асяродку. Гэтае слова, магчыма, паходзіць з хазарскай мовы і азначае «верхнія ўмацаваньні». Вынікі некаторых археалягічных раскопак даюць падставу меркаваць, што ўжо ў VI—VII стагодзьдзях пасяленьні на правым беразе Дняпра можна разглядаць гарадзкімі.[3] Гэтая канцэпцыя, якая падмацоўвалася сьвяткаваньнямі ў 1982 року 1500-годзьдзя Кіева, разглядалася як агульна прынятая. Але, ў супрацьлегласьць да «юбілейной канцэпцыі» частка гісторыкаў ды археолягаў мяркуе, што заснаваньне Кіева як места адбылося VIII—Х стагодзьдзях. Толькі ў канцы гэтага пэрыяду навакольныя пасяленьні зьліліся ў адзінае пасяленьне гарадзкога характару.[4]

VIII—XIII стагодзьдзі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Помнік княгіне Вользе
Усьпенскі сабор

Напрацягу VIII—XII стагодзьдзяў Кіеў быў сталіцай старажытнаславянскай дзяржавы Русь (гістарычны тэрмін Кіеўская Русь), якая з IX стагодзьдзя распасьціралася ад Балтыйскага да Чорнага мораў.

Выгоднае геаграфічнае становішча Кіева на водным гандлёвым шляху «з варагаў у грэкі» па Дняпры спрыяла ягонаму хуткаму разьвіцьцю. У ІХ ст. і першай палове Х стагодзьдзя Кіеў ужо лічыўся найбуйнейшым гандлёвым і культурным местам тагачаснай Усходняй Эўропы, празь яго праходзіў транзытны гандаль паміж Захадам ды Ўсходам. Ужо ў IX стагодзьдзі тут пражывала больш за 50 000 жыхароў, было каля 400 цэркваў, 8 кірмашоў, адна з найвялікшых бібліятэк хрысьціянскага сьвету. Дзякуючы дынастычным шлюбам Кіеў меў сувязь з рознымі краінамі Эўропы.

Пасьля татарскае навалы места было адбудаванае.

XIV—XVII стагодзьдзі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Геаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Разьмяшчэньне[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Выгляд на левабярэжны Кіеў

Места разьмешчанае на поўначы Ўкраіны, паабапал Дняпра (даўжыня ўздоўж берага — больш за 20 км), ніжэй вусьця ракі Дзясна на мяжы Палесься ды лесастэпу. Большая частка места ляжыць на высокім правым беразе Дняпра, які вельмі парэзаны густой сеткай яраў і лагчынаў, меншая частка («Нове місто») — на нізкім левым беразе ракі.

Клімат[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Клімат лагодна-кантынэнтальны. Сярэднемесяцовыя тэмпэратуры студзеня складаюць −5,5 °C, ліпеня +19,2 °C. Абсалютны мінімум  — −32.2 °C (люты 1929), абсалютны максымум — +39,9 °C (жнівень 1898). Сярэднегадавая колькасьць ападкаў  — 649 мм, максымум ападкаў прыпадае на ліпень (88 мм), мінімум — на кастрычнік (35 мм). Узімку ў Кіеве ўтвараецца сьнежны покрыў, сярэдняя вышыня покрыву ў лютым — 20 см, максымальная — 440 см.[7]

Адміністрацыйны падзел[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Горад падзяляецца на 10 раёнаў

Гістарычныя назвы частак гораду[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

На левым беразе Дняпра[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

На правым беразе Дняпра[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Нацыянальны склад[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Глядзіце таксама[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ [1]
  2. ^ П. Т. Тронько: "Академик Борис Рыбаков, когда мы решали вопрос, сколько Киеву лет (были Патон, я, Рыбаков и Толочко), сказал: «Я убеждён, что Киеву более чем 2000 лет, но у меня нет таких данных, на 1500 — есть»"
  3. ^ Толочко П. П. Новые археологические исследования Киева (1963—1978) // Новое в археологии Киева. — Киев, 1981.
  4. ^ Рабинович М. Г. Из истории городских поселений восточных славян. В кн.: История, культура, фольклор и этнография славянских народов. М. 1968. С. 134
  5. ^ Кіеўскае ваяводства // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 90
  6. ^ Валерый Грынявецкі. Кіеў // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 90
  7. ^ [2] Клімат Кіева

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Portal-puzzle.svg У Вікіпэдыі ёсьць партал

Commons-logo.svg  Кіеўсховішча мультымэдыйных матэрыялаў