Саколка (горад)

Саколка
Sokółka
Меская ратуша
Герб Саколцы Сьцяг Саколцы
Першыя згадкі:	1524
Магдэбурскае права:	10 студзеня 1609
Ваяводзтва:	Падляскае
Павет:	Сакольскі
Мэр:	Станіслаў Малахвей
Плошча:	18,61 км²
Насельніцтва (2008) • колькасьць: • шчыльнасьць:	19 037 1022,9
Часавы пас: • летні час:	UTC+1 UTC+2
Тэлефонны код:	+(48) 85
Паштовы індэкс:	16-100
Аўтамабільны код:	BSK
Геаграфічныя каардынаты:	53°24′ пн. ш. 23°30′ у. д.
Саколка на мапе Польшчы Саколка
Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons
Афіцыйны сайт

Саколка (па-польску: Sokółka) — места ў Падляскім ваяводзтве Польшчы, на рацэ Саколда. Адміністрацыйны цэнтар Сакольскага павету, сядзіба меска-сельскай гміны Саколка. Насельніцтва 22 081 чал. (2009).

Знаходзіцца за 16 км ад беларуска-польскай граніцы, на аўтамабільнай дарозе 19 (Беласток — Жэшуў). Чыгуначная станцыя на лініі Варшава — Горадня.

Гісторыя

• 1524: першы пісьмовы ўспамін пра Саколку (Сухолду), калі вялікі князь Жыгімонт надаў сваёй жонцы Боне Гарадзенскую пушчу.
• 1-я пал. XVI ст.: тут існаваў вялікакняжацкі паляўнічы двор.
• XVI ст.: у Гарадзенскім павеце Троцкага ваяводзтва.
• 1565: у Саколцы збудавалі драўляны касьцёл.
• кан. XVI ст.: у Гарадзенскай эканоміі.
• 10 студзеня 1609: атрымала Магдэбурскае права.
• 1679: у ваколіцах Саколкі пачалі сяліцца вайскоўцы-татары.
• 2-я пал. XVIII ст.: Антоні Тызэнгаўз пасяліў у Саколцы рамесьнікаў, разбудаваў мястэчка.
• 1793: цэнтар Саколкаўскага павету Гарадзенскага ваяводзтва.
• 1794: у час паўстаньня Т. Касьцюшкі была месцам збору паўстанцаў Гарадзеншчыны.
• 1795: у выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай апынулася ў складзе Прусіі, а з 1807 — у Расейскай імпэрыі; цэнтар павету.
• 1842: у Гарадзенскай губэрні.
• 28 лютага 1861: зьявіўся праект мескага гербу «ў залатым полі трохчацьвяртная выява рыцара з узьдзетым угору палашом».
• 1921: паводле ўмоваў Рыскай мірнай дамовы, апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.
• лістапад 1939: у складзе Беларускай ССР.
• 1940: цэнтар Саколкаўскага раёну Беластоцкай вобласьці.
• 1941—1944: знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.
• 16 жніўня 1945: улады СССР перадалі Саколку Польскай Народнай Рэспубліцы.

Насельніцтва

• 1867 — 3814 чал.
• 1878 — 3431 чал. (1648 муж. і 1783 жан.), у тым ліку 411 праваслаўных, 1433 каталікі, 18 эвангелістаў, 1543 юдаісты і 26 магамэтанаў.
• 1945 — 4879 чал.
• 2004 — 19 037 чал.
• 2009 — 22 081 чал.

Турыстычная інфармацыя

Выдатныя мясьціны

• Гістарычная забудова места кан. XIX — пач. XX стст.
• Капліца Сьв. Пакутніцы П. Кунцэвіч (1900)
• Касьцёл Сьв. Антонія (1848, 1901—1904)
• Могілкі габрэйскія (XVIII ст.), праваслаўныя (даўнія каталіцкія, XIX ст.)
• Царква Сьв. Аляксандра Неўскага (1850—1853)

Страчаная спадчына

• Сынагога

Галерэя

• 

  Касьцёл Сьв. Антонія

• 

  Касьцёльная брама

• 

  Царква Сьв. Аляксандра Неўскага

• 

  Каплічка

• 

  Шыльда, прысьвечаная Антонію Тызэнгаўзу на сьцяне земскага музэю

• 

  Гістарычная забудова мястэчка

• 

  Драўляная хата пад гонтавым дахам

• 

  Помнік у гонар пасяленьня ў Саколцы татараў

Месты-сябры

• Салечнікі, Летува
• Рохліц, Нямеччына

Вядомыя асобы

Ураджэнцы

• Язэп Дашута (1890—1966) — беларускі рэлігійны і культурны дзяяч.
• Антон Лявош (1896—1975) — беларускі рэлігійны і культурна-грамадзкі дзяяч.
• Ян Тарасевіч (1893—1961) — беларускі кампазытар, імя якога носіць адна з вуліцаў Саколкі.

Жыхары

• Дамінік Аніська (1888—1971) — беларускі рэлігійны і сьвецкі дзяяч, пачынальнік беларускага хрысьціянскага руху XX ст.; скончыў сярэднюю школу ў Саколцы.

Літаратура

• Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 3: Дадатак А — Я. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2010. — 690 с.: іл. ISBN 978-985-11-0487-7
• Саколка // Цітоў А. Геральдыка беларускіх местаў (XVI — пачатак XX ст.). — Мн.: Полымя, 1998.— 287 с. ISBN 985-07-0131-5.
• Sokółka // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom I: Aa — Dereneczna. — Warszawa, 1880. S. 26—28

Вонкавыя спасылкі

 Саколка (горад) — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

• м. Саколка на Radzima.org