Фрыдэрык Шапэн

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

Фрыдэрык Шапэн
Адзіны вядомы фатаздымак Шапэна (часта памылкова зблытаны з дагератыпам), магчыма, зроблены ў 1849 годзе
Поўнае імя	Fryderyk Chopin
Дата нараджэньня	1 сакавіка 1810
Месца нараджэньня	Варшава, Княства Варшаўскае
Дата сьмерці	17 кастрычніка 1849
Месца сьмерці	Парыж, Францыя
Гады
Краіна	Польшча, Францыя
Нацыянальнасьць
Прафэсіі
Інструмэнты	фортэпіяна
Жанры	рамантызм
Псэўданімы
Гурты
Супрацоўніцтва
Лэйблы

Фрыдэрык Шапэн (па-польску: Fryderyk (Franciszek) Chopin, зрэдку Szopen; па-француску: Frédéric (François) Chopin) (1 сакавіка 1810 – 17 кастрычніка 1849) — польскі кампазытар і піяніст. Уважаецца за найвыбітнейшага польскага кампазытара й найважнейшага кампазытара, які пісаў для фартэпіяна ў 19 стагодзьдзі.

Зьмест 1 Біяграфія 1.1 Юнацкія гады 1.2 Парыж 1.3 Жорж Санд 1.4 Сьмерць 2 Музыка 3 Творы 3.1 Творы для фартэпіяна сола 3.1.1 Баляды 3.1.2 Эцюды 3.1.3 Фантазіі 3.1.4 Экспромты 3.1.5 Мазуркі 3.1.6 Палянэзы 3.1.7 Прэлюдыі 3.1.8 Ронда 3.1.9 Скерца 3.1.10 Санаты 3.1.11 Вальсы 3.2 Творы для фартэпіяна з аркестрам 3.3 Камэрныя творы 3.4 Вакальныя творы 4 Вонкавыя спасылкі

[рэдагаваць] Біяграфія

[рэдагаваць] Юнацкія гады

Фрыдэрык Шапэн нарадзіўся ў маёнтку Жэлязова Воля блізу Варшавы. Яго бацька Мікалай Шапэн (Nicolas Chopin), француз, эміграваў у Польшчу ў 1787 годзе ў шаснаццацігадовым узрозьце, браў удзел у антырасейскім паўстаньні пад кіраўніцтвам Тадэвуша Касьцюшкі ў 1794 годзе, працаваў прыватным настаўнікам у шляхоцкіх сем'ях.

[рэдагаваць] Парыж

Шапэн прыехаў у Парыж напрыканцы верасьня 1831 году, у няпэўным стане адносна сваёй будучыні тут. У Парыжы Шапэн займеў добрыя стасункі зь вядомымі польскімі эмігрантамі, уключаючы прынца Адама Ежы Чартарыскага і паэта Адама Міцкевіча. Кола знаёмстваў Шапэна ўзбагацілася такімі фігурамі як пісьменьнік Гайнрых Гайнэ, мастак Эжэн Дэлякруа, найбуйнейшыя піяністы таго часу Фрыдрых Калькбрэнэр, Фэрдынанд Гілер і Франц Ліст, кампазытары Гэктор Бэрліёз, Фэлікс Мэндэльсон, Шарль-Валентын Алькан і Вінчэнца Бэліні.

[рэдагаваць] Жорж Санд

Жорж Санд (Занд) - псэўдонім францускай пісьменьніцы Аўроры Дудэван (Амандын-Аўрора-Люсіль Дупэн, баранэса Дудэван), зь якой Шапэн пазнаёміўся ў 1836 годзе. Нягледзячы на першапачатковае адмоўнае ўражаньне, трохі пазьней кампазытар распачаў зь ёй рамантычныя стасункі. У 1845 годзе Жорж Санд выдала кнігу Лукрэцыя Флярыяні, галоўныя героі ў якой - заможная актрыса й балесны прынц, якіх можна інтэрпрэтаваць як Санд і Шапэна.

[рэдагаваць] Сьмерць

[рэдагаваць] Музыка

Шапэн - кампазытар, надзвычай папулярны для выкананьня сярод піяністаў. Кожны, хто мае хоць нейкае дачыненьне да йгры на фартэпіяна, сутыкаецца з праблемай інтэрпрэтацыі твораў Шапэна.

Раз на пяць гадоў у Варшаве адбываецца Міжнародны конкурс піяністаў імя Шапэна, на якім выконваюцца выключна творы гэтага кампазытара, адзін з найпрэстыжнейшых у сьвеце. За доўгую гісторыю гэты конкурс адкрыў імёны найвыбітнейшых піяністаў, такіх як Марта Аргерыч, Маўрыцыё Паліні, Крыстыян Цымерман, Іва Пагарэліч, Фу Ц'Онґ і многіх іншых. У 1995 годзе на гэтым конкурсе бліскуча выступіў беларускі піяніст Андрэй Паначэўны, які ў выніку быў узнагароджаны ганаровым дыплёмам.

[рэдагаваць] Творы

Ува ўсіх творах Шапэна выкарыстоўваецца фартэпіяна. Большасьць кампазыцыяў напісаныя для фартэпіяна сола, маюцца таксама творы для фартэпіяна з скрыпкаю, віялянчэльлю і з аркестрам. Захавалася блізу 230 твораў Фрыдэрыка Шапэна, некаторыя юнацкія творы загубленыя.

[рэдагаваць] Творы для фартэпіяна сола

[рэдагаваць] Баляды

• Баляда соль мінор, тв.23 (створаная 1835-36)
• Баляда Фа мажор, тв.38 (1836-39)
• Баляда Ля-бэмоль мажор, тв.47 (1841)
• Баляда фа мінор, тв.52 (1942-43)

[рэдагаваць] Эцюды

• 12 Эцюдаў, тв.10 (1829-32)
• 12 Эцюдаў, тв.25 (1832-36)
• 3 Новыя Эцюды (1839)

[рэдагаваць] Фантазіі

• Фантазія фа мінор, тв.49
• Палянэз-фантазія Ля-бэмоль мажор, тв.61

[рэдагаваць] Экспромты

[рэдагаваць] Мазуркі

[рэдагаваць] Палянэзы

[рэдагаваць] Прэлюдыі

• 24 Прэлюдыі, тв.28 (1836-39)
• Прэлюдыя до-дыез мінор, тв.45 (1841)
• Прэлюдыя Ля-бэмоль мажор (1834, апублікаваная ў 1918)

[рэдагаваць] Ронда

[рэдагаваць] Скерца

[рэдагаваць] Санаты

• Саната для фартэпіяна до мінор, тв.4 (1828)
• Саната для фартэпіяна сі-бэмоль мінор, тв.35 (1837-39)
• Саната для фартэпіяна сі мінор, тв.58 (1844)

[рэдагаваць] Вальсы

[рэдагаваць] Творы для фартэпіяна з аркестрам

• Варыяцыі на тэму Моцарта Là ci darem la mano Сі-бэмоль мажор, тв.2 (1827)
• Фантазія на польскія тэмы Ля мажор, тв.13 (1828)
• Rondo à la Krakowiak Фа мажор, тв.14 (1828)
• Канцэрт №1 мі мінор, тв.11 (1830)
• Канцэрт №2 фа мінор, тв.21 (1829-1830)
• Andante Spianato і Вялікі бліскучы палянэз Мі-бэмоль мажор, тв.22 (1830-1831)

[рэдагаваць] Камэрныя творы

[рэдагаваць] Вакальныя творы

[рэдагаваць] Вонкавыя спасылкі

 Фрыдэрык Шапэн — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў