Лібэрыя
Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.
| Republic of Liberia Рэспубліка Лібэрыя |
|||||
|
|||||
| Нацыянальны дэвіз: "The love of liberty brought us here" (Любоў да свабоды прывяла нас сюды) | |||||
 |
|||||
| Афіцыйная мова | ангельская | ||||
| Сталіца | Манровія | ||||
| Найбуйнейшы горад | Манровія | ||||
| Урад | рэспубліка Элен Джонсан Сэрліф Джозэф Боакаі |
||||
| Плошча - Агульная - Адсотак вады |
101-е месца ў сьвеце 111 369 км² 13,514 |
||||
| Насельніцтва - Агульнае (2007) - Шчыльнасьць |
132-е месца ў сьвеце 3 195 935 75/км² |
||||
| СУП - Агульны (2005) - на душу насельніцтва |
158 месца ў сьвеце 3,292 млрд.$ 1 003 $ |
||||
| Валюта | Лібэрыйскі даляр (LRD) |
||||
| Часавы пас - улетку |
GMT (UTC+0) +0 (UTC+0) |
||||
| Незалежнасьць ад ЗША |
26 ліпеня 1847 | ||||
| Дзяржаўны гімн | ««All Hail, Liberia, Hail»» | ||||
| Аўтамабільны знак | LB | ||||
| Дамэн верхняга ўзроўню | .lr | ||||
| Тэлефонны код | +231 | ||||
 |
|||||
Лібэ́рыя (па-ангельску: Republic of Liberia) – краіна ў Заходняй Афрыцы. Мяжуе з Гвінэяй, Кот д'Івуарам і С’ера Леонэ. Мае выхад да Атлянтычнага акіяна.
Зьмест |
[рэдагаваць] Гісторыя
Лібэрыя зьяўляецца самай старой рэспублікай у Афрыцы. Узьнікла ў выніку дамовы паміж мясцовымі жыхарамі і Амэрыканскім Каляніяльным Таварыствам падпісанай ў 1821 годзе. Дзякуючы ёй вызваленыя рабы маглі сяліцца тут і жыць у згодзе з 18 плямёнамі тубыльцаў. 26 ліпеня 1847 года была прынятая канстытуцыя, якая пацьцвердзіла незалежнасьць Лібэрыі. Амаль уся гісторыя краіны цесна зьвязаная са Злучанымі Штатамі Амэрыкі, як эканамічна, так і культурна.
У 1980 годзе Самюэль Доэ зьдзейсьніў вайсковы пераварот, забіў існуючага прэзыдэнта і зьверг урад. Усталяваў уласны ўрад, а сябе абвясьціў кіраўніком дзяржавы. У 1989 годзе пачалася грамадзянская вайна, вынікам якой стала забойства Дое, а так сама вывад вайскоўцаў з улады. У 1997 годзе Чарльз Тэйлар, адзін з апанэнтаў Доэ, быў выбраны прэзыдэнтам Лібэрыі. 23 лістапада 2005 года на пасаду прэзыдэнта была выбрана Элен Джонсан Стэрліф.
[рэдагаваць] Палітыка
[рэдагаваць] Адміністрацыйны падзел
У адміністрацыйным пляне Лібэрыя дзеліцца на 15 правінцый:
| Правінцыя | Цэнтар | Плошча км² | Насельніцтва, тыс. чал | |
|---|---|---|---|---|
| 1. | Бомі | Табмэнбург | 755 | 48,570 |
| 2. | Бонг | Гбарнга | 804,000 | |
| 3. | Гбарполу | Араука | 1263 | 131,227 |
| 4. | Гранд-Баса | Бучанан | 8759 | 223,000 |
| 5. | Гранд-Кэйп-Маўнт | Робертспорт | 5827 | 117,000 |
| 6. | Гранд-Гедех | Зведру | 102,810 | |
| 7. | Гранд-Кру | Барклайвіль | 46,000 | |
| 8. | Лофа | Воіньяма | 11637 | 247,000 |
| 9. | Маргібі | Каката | 3,263 | 145,000 |
| 10. | Мэрылэнд | Харпер | 5350 | 107,100 |
| 11. | Монтсерада | Бэнсанвіль | 2,740 | 982,000 |
| 12. | Німба | Санікелі | 12,043 | 415,000 |
| 13. | Рывер Кес | Рывер Кес | 4385 | 55,000 |
| 14. | Рывер Гі | Фіштаўн | 74,800 | |
| 15. | Сіноэ | Грынвіль | 10,254 | 85,000 |
[рэдагаваць] Геаграфія
Краіна знаходзіцца ў Заходняй Афрыцы у некалькіх сотнях кілямэтраў ад экватара. Палова тэрыторыі пакрытая трапічнымі лясамі. Навакольны выгляд зьмяняецца з аддаленьнем ад марскога ўзьбярэжжа: пачаткова раўніна пераходзіць у пласкагор’е, а потым у невысокія горы ў паўночна заходняй частцы краіны.
Лібэрыя мяжуе з Гвінэяй (563 км) на поўначы, С’ера Леонэ (306 км) і Кот д'Івуарам (716 км) – на ўсходзе. Берагавая лінія складае 579 км. Самая высокая кропка краіны – гара Маўнт-Вутэве (1380 м). Лясы займаюць 48% тэрыторыі. Клімат экватарыяльны, сьпякотны, з траўня да кастрычніка цягнуцца трапічныя дажджы. Колькасьць ападкаў складае 5 000 мм на ўзьбярэжжы і 1 500 мм у глыбіні краіны. Сярэднегадавая тэмпэратура +25 °C.
[рэдагаваць] Эканоміка
Лібэрыя вядомая як краіна “таннага фрахту”. Лёгкасьць атрыманьня лібэрыйскага сьцягу для карабля, а так сама адсутнасьць плацяжоў за яго выкарыстаньне прывяло да таго, што гандлёвы флот які плавае пад лібэрыйскім сьцягам адзін з самых вялікіх у сьвеце. Іх агульны танаж складае 99 млн. тонаў.
[рэдагаваць] Дэмаграфія
Насельніцтва Лібэрыі складаецца з некалькіх этнічных груп. Так сама тут жывуць патомкі вызваленых амэрыканскіх і карыбскіх рабоў (каля 5%), якіх называюць амэрыканалібэрыйцамі. Яны займаюць вышэйшыя грамадзкія і палітычныя пасады. Астатнія 95% насельніцтва складаюцца з мясцовых плямёнаў: кпеле, баса, гіё, кру, грэба, мана, крахн, гола, гбандзі, лома, кісі, ваі, дэі, бэла, мандынга і мендэ. Этнічная разнароднасьць пагаршаецца існаваньнем у краіне каля 20 моў, а так сама распаўсюджанасьцю анімізму.
[рэдагаваць] Спорт
[рэдагаваць] Вонкавыя спасылкі
