Намібія

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Намібія
Republic Of Namibia
Сьцяг Намібіі Герб Намібіі
(Сьцяг) (Герб)
Нацыянальны дэвіз: Unity, Liberty, Justice
Дзяржаўны гімн
«Namibia, Land of the Brave»
Месцазнаходжаньне Намібіі
Афіцыйная мова ангельская
Сталіца Ўіндгук
Найбуйнейшы горад Ўіндгук
Форма кіраваньня Рэспубліка
Гіфікэпунье Пагамба
Гэйг Гейнгаб
Плошча
 • агульная
 • адсотак вады
34-е месца ў сьвеце
825 418 км²
нязначны
Насельніцтва
 • агульнае (2011)
 • шчыльнасьць
142-е месца ў сьвеце
2 100 000
2,54/км²
СУП
 • агульны (2014)
 • на душу насельніцтва
123-е месца ў сьвеце
$18,800 млрд[1]
$8577
Валюта Намібійскі даляр (NAD)
Часавы пас
 • улетку
WAT (UTC+1)
WAST (UTC+2)
Незалежнасьць
— ад ПАР

21 сакавіка 1990
Дамэн верхняга ўзроўню .na
Тэлефонны код +264

Намі́бія — краіна ў паўднёвай Афрыцы. Мяжуе з Анголай, Замбіяй, Батсванай, ПАР. На захадзе абмываецца Атлянтычным акіянам. Намібія атрымала незалежнасьць толькі 21 сакавіка 1990 году, пасьля вайны за незалежнасьць ад ПАР. Ейнай сталіцай і найбуйнейшым горадам зьяўляецца места Ўіндгук. Намібія зьяўляецца дзяржавай-чальцом Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў (ААН), Супольнасьці па пытаньнях разьвіцьця поўдня Афрыкі (САДК), Афрыканскага зьвязу (АЗ), а таксама Садружнасьці нацыяў.

Пустэльня Наміб была заселеная са старажытных часоў, прыкладна з XIV стагодзьдзя рэгіён зьведаў іміграцыю народаў банту. Большая частка тэрыторыі ўвайшла ў нямецкі імпэрскі пратэктарат ў 1884 годзе й заставалася нямецкай калёніяй да канца Першай сусьветнай вайны. У 1920 годзе Ліга Нацыяў даручыла краіну Паўднёвай Афрыцы, якая ўсталявала свае законы, і ад 1948 году праводзіла практыку апартэіду.

Намібія мае насельніцтва ў 2,1 млн чалавек і стабільную шматпартыйную парлямэнцкую дэмакратыю. Сельская гаспадарка, жывёлагадоўля, турызм і горназдабыўная прамысловасьць — у тым ліку горназдабыўная прамысловасьць каштоўных алмазаў, урану, золата, срэбра і каляровых мэталаў — складаюць аснову эканомікі Намібіі. Прымаючы пад увагу наяўнасьць засушлівай пустэльні Наміб, Намібія зьяўляецца адной з найменш населеных краінаў сьвету. Яна карыстаецца высокай палітычнай, эканамічнай і сацыяльнай стабільнасьцю.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У старажытнасьці тэрыторыя Намібіі была заселеная продкамі бушмэнаў і гатэнтотаў. У XV стагодзьдзі сюды пачалі прыбываць бантумоўныя плямёны (авамба, герэра і іншыя), а ў пачатку ХІХ стагодзьдзя сюды прыйшлі гатэнтоты, выцесьненыя з поўдня бурамі. У сярэдзіне ХІХ стагодзьдзя тэрыторыя сучаснай Намібіі выклікала інтарэс у Нямеччыны. Спачатку нямецкія гандляры набывалі ў мясцовых уладароў узьбярэжныя землі, а потым пачалася экспансія ў глыб тэрыторыі. У 1880-х гадах Нямеччына абвясьціла свой пратэктарат над гэтай тэрыторыяй, якая атрымала назву Паўднёва-Заходняя Афрыка. Пасьля Першай сусьветнай вайны кіраваньне ПЗА было перададзена Лігай Нацыяў паўднёва-афрыканскаму ўраду, якое пачало распаўсюджваць на гэтыя землі расісцкія абмежаваньні. Пасьля Другой сусьветнай вайны ПАР адмовілася перадаваць Намібію пад кіраўніцтва ААН. У 1971 годзе Міжнародны суд у Гаазе прыняў рашэньне, якое прымушала вывесьці ПАР свае войскі і адміністрацыю з тэрыторыі Намібіі. Аднак гэта адбылася толькі ў 1990 годзе. У гэтым жа годзе адбыліся першыя вольныя выбары і была прынятая Канстытуцыя краіны.

Палітыка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Намібія — прэзыдэнцкая рэспубліка. Прэзыдэнт выбіраецца на пяцігадовы тэрмін. Двухпалатны парлямэнт складаецца з Нацыянальнай Рады (26 сэнатараў) і Нацыянальнай Асамблеі (72 дэпутаты).

Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Мапа адміністрацыйнага падзелу Намібіі

Адміністрацыйна Намібія падзелена на 13 рэгіёнаў.

# Рэгіён Сталіца Насельніцтва
2001
Плошча
км²
Шчыльнасьць
насельніцтва
/км²
1 Капрыві Катыма Муліла 79 826 14 528 5,5
2 Эронга Свапкапмунд 100 663 63 579 1.6
3 Гардап Марыентал 68 249 109 651 0.6
4 Карас Кітманшуп 69 329 161 215 0.5
5 Каванга Рунду 202 694 48 463 4
6 Хомас Ўіндгук 250 262 37 007 7
7 Кунэнэ Аутджа 68 735 115 293 0.6
8 Агангўэна Ээнганa 228 384 10 703 21
9 Амагэке Габабіс 68 039 84 612 0.8
10 Амусаці Ашакаці 228 842 26 573 9
11 Ашана Этоша 161 916 8 653 19
12 Ашыкота Амутгія 161 007 38 653 4.1
13 Атжазонжупа Атжываронга 135 384 105 185 1.3

Геаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Большая частка тэрыторыі Намібіі гэта пласкагор’е зь сярэднімі вышынямі 900—1500 м. На ўсход яны паніжаюцца да пустэльні Калахары, а на захадзе абрываюцца да ўзьбярэжнай пустэльні Наміб. У заходняй частцы пласкагор’яў знаходзіцца самая высокая кропка краіны — гара Кенігштэйн (2606 м).

Клімат краіны, у асноўным, трапічны, пераважна вельмі сухі. Сярэдняя тэмпэратура самага цёплага месяца (студзеня) вагаецца ад +18°С на ўзьбярэжжы да +27°С у пустэльні Калахары, а самага халоднага месяца ад +12°С да +16°С. Ападкі выпадаюць нерэгулярна, іх колькасьць вагаецца ад 10—50 мм на ўзьбярэжжы да 500—700 мм на паўночным усходзе краіны. Самымі буйнымі рэкамі Намібіі зьяўляюцца Кунэнэ на поўначы і Аранжавая на поўдні. Самае вялікае возера — Этоша знаходзіцца на поўначы Намібіі.

На поўначы Намібіі пераважаюць пустэльні, якія ў цэнтральнай частцы пераходзяць у засушлівыя саванны.

Эканоміка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У 2008 годзе СУП Намібіі склаў каля 11,23 млрд даляраў. Доля сельскай гаспадаркі і рыбалоўства ў СУП склала 10,4%, прамысловасьці — 36,2%, паслугі — 53,4%. Асноўнай галіной эканомікі зьяўляецца здабываючая прамысловасьць, якая атрымала разьвіцьцё дзякуючы наяўнасьці шматлікіх прыродных рэсурсаў. Вядзецца здабыча дыямэнтаў, урану, волава, медзі, цынку, цыны, срэбра, вальфраму. У сельскай гаспадарцы пераважае жывёлагадоўля.

Дэмаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Насельніцтва краіны налічвае 2 113 077 чалавек[2], зь якіх каля 85 % — мурыны, 10% — мулаты, 5% — нашчадкі эўрапейскіх імігрантаў. Афіцыйнай мовай зьяўляецца ангельская, але ёй валодае каля 7% насельніцтва. Рэгіянальнымі мовамі Намібіі зьяўляюцца: афрыкаанс, нямецкая, куангалі, лозі, тсвана, нама, герэрская і ашывамба. 50% краіны — лютэране, 30% — 40% прытрымліваюцца іншых хрысьціянскіх канфэсіяў, 10% — 20% — анімісты.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ "Namibia". Міжнародны валютны фонд.
  2. ^ "GeoHive – Namibia population". GeoHive.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Намібіясховішча мультымэдыйных матэрыялаў