Гана

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Гана
Republic of Ghana
Сьцяг Ганы
(Сьцяг)
Нацыянальны дэвіз: «Freedom and Justice» («Свабода і справядлівасьць»)
Дзяржаўны гімн
«God Bless Our Homeland Ghana»
Месцазнаходжаньне Ганы
Афіцыйная мова ангельская
Сталіца Акра
Найбуйнейшы горад Акра
Форма кіраваньня рэспубліка
Джон Ата Мілз
Джон Драмані Магама
Плошча
 • агульная
 • адсотак вады
81-е месца ў сьвеце
238 535 км²
3,5
Насельніцтва
 • агульнае (2009)
 • шчыльнасьць
48-е месца ў сьвеце
23 837 000
99,9/км²
СУП
 • агульны (2009)
 • на душу насельніцтва
55 месца ў сьвеце
$34,214 млрд
$1571
Валюта Ганскі сэдзі (GHS)
Часавы пас GMT (UTC+0)
Незалежнасьць
— ад Вялікабрытаніі

6 сакавіка 1957
Аўтамабільны знак GH
Дамэн верхняга ўзроўню .gh
Тэлефонны код +233
Мапа Ганы

Га́на, Рэспубліка Гана (па-ангельску: Republic of Ghana) — краіна ў Заходняй Афрыцы, мае выхад да Атлянтычнага акіяна (Гвінэйскай затокі). Мяжуе з Тога, Буркіна-Фасо і Кот д’Івуарам. Уваходзіць у брытанскую Садружнасьць нацыяў.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

На тэрыторыі сучаснай Ганы першыя эўрапейцы зьявіліся ў XV стагодзьдзі. У той час тут існавалі некалькі племянных і дзяржаўных утварэньняў, самым вялікім зь якіх было Ашанці. У 1482 годзе на ўзьбярэжжы першымі высадзіліся партугальцы, а ў 1631 годзе — англічане.

За тэрыторыю Ганы вялася даволі жорсткая барацьба, якая да 1901 году скончылася ўсталяваньнем поўнага брытанскага кантроля над гэтай тэрыторыяй.

У 1940-х гадах пачалася вызваленчая барацьба ўзначаленая Квамэ Нкрумэ, якая скончылася абвяшчэньнем незалежнасьці 6 сакавіка 1957 году. Квамэ Нкрумэ пачаў праводзіць у краіне рэформы накіраваныя на павялічэньне дзяржаўнага сэктара эканомікі, зьнешняя палітыка кіравалася на СССР і Кітай.

У 1966 годзе Нкрума быў зьвергнуты ў выніку вайсковага перавароту. Пасьля гэтага зьмянілася некалькі вайсковых хунтаў і грамацкіх урадаў. У 1979 годзе да ўлады прыйшоў Джэры Раўлінг, які змог стабілізаваць эканамічнае становішча краіны і пабудаваць дэмакратычную сыстэму дзяржаўнай улады.

Палітыка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Гана зьяўляецца рэспублікай, якую ўзначальвае прэзыдэнт. Яму належыць уся выканаўчая ўлада. Парлямэнт краіны аднапалатны і ў наш час ў ім прадстаўлены дзьве партыі: Новая Патрыятычная Партыя і Народны Дэмакратычны Кангрэс.

Былы сакратар ААН Кофі Анан паходзіць з Ганы.

Адміністрацыйны падзел[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Гана падзелена на 10 рэгіёнаў, якія ў сваю чаргу падзелены на 138 акругаў:

Адміністрацыйны падзел Ганы
Вобласьць Вобласьць (па-ангельску) Цэнтар Плошча, км² Насельніцтва, тыс. чал.
Ашанці Ashanti Кумасі 24 535 3600,358
Вялікая Акра Greater Accra Акра 3685 2903,753
Бронг-Агафа Brong Ahafo Суньяні 39 557 1798,058
Верхняя Ўсходняя Upper East Балгатанга 8842 919,549
Верхняя Заходняя Upper West Ва 20 814 575,579
Вольта Volta Хо 20 572 1630,254
Усходняя Eastern Кафарыдуа 19 977 2101,650
Заходняя Western Такарадзі 24 292 1916,748
Паўночная Northern Тамале 70 383 1805,428
Цэнтральная Central Кэйп-Кост 9826 1593,888

Геаграфія[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Асноўны артыкул: Геаграфія Ганы

Гана мае выхад да Гвінэйскай затокі на некалькі градусаў паўночней экватара. Клімат краіны экватарыяльны. Самая высокая кропка краіны — Маўнт Афаджата (880 м). У Гане знаходзіцца возера Вольта — самае вялікае па плошчы штучнае возера ў сьвеце. Самая вялікая рака краіны — Вольта.

Эканоміка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Сельская гаспадарка не атрымала значнага разьвіцьця. Асноўнай сельскагаспадарчай культураў зьяўляецца какава бабы, экспарт якіх складае 35% агульнага экспарту краіны. Гана зьяўляецца асноўным вытворцам гэтай сыравіны ў сьвеце. Для ўнутраных патрэбаў вырошчваюцца таксама: цытрусы, рыс, тытунь, кукуруза, бавоўна, проса, цукровы трысьнёг, гародніна.

Прамысловасьць зьвязана ў асноўным зь лесанарыхтоўкамі (35% тэрыторыі краіны займаюць трапічныя лясы).

Цяжкая прамысловасьць накіравана на забесьпячэньне патрэбаў здабываючай галіны. Існуюць радовішчы: золата, баксытаў, магнію і дыямэнтаў.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Ганасховішча мультымэдыйных матэрыялаў