Дэмакратычная Рэспубліка Конга

Дэмакратычная Рэспубліка Конга République Démocratique du Congo
(Сьцяг) (Герб)
Нацыянальны дэвіз: «Justice — Paix — Travail»
Дзяржаўны гімн «Debout Congolais»
Афіцыйная мова	француская
Сталіца	Кіншаса
Найбуйнейшы горад	Кіншаса
Форма кіраваньня Прэзыдэнт	Прэзыдэнцкая рэспубліка Ёзэф Кабіла
Плошча  • агульная  • адсотак вады	12-е месца ў сьвеце 2 345 409 км² 4,3
Насельніцтва  • агульнае (2010)  • шчыльнасьць	18-е месца ў сьвеце 70 916 439 29,3/км²
СУП  • агульны (2009)  • на душу насельніцтва	120-е месца ў сьвеце $21,507 млрд $332
Валюта	Кангалескі франк (CDF)
Незалежнасьць — ад Бэльгіі	30 чэрвеня 1960
Аўтамабільны знак	CD
Дамэн верхняга ўзроўню	.cd
Тэлефонны код	+243

Дэмакраты́чная Рэспу́бліка Ко́нга (Дэмакраты́чная Рэспу́бліка Ко́нґа), раней Заір — краіна ў цэнтральнай Афрыцы. Мяжуе з Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікай, Суданам, Угандай, Руандай, Бурундзі, Танзаніяй, Замбіяй, Анголай, Рэспублікай Конга.

Гісторыя

Старажытная кангалеская гісторыя (да XIX стагодьдзя)

• Найстаражытным насельніцтвам Конга былі пігмэі.
• Прыкладна ў 2 тыс. да н. э. з поўначы пачалі міграваць банту. Яны прынесьлі ў гэты рэгіён зародкі цывілізацыі, уключаючы мэталюргію. Банту стварылі першыя дадзяржаўныя аб’яднаньні: у нізоўях р. Конга (Заір) — дзяржавы Конга, Каконга, Матамба, Ндонга; у цэнтры краіны — дзяржавы Бакуба, Батэке. у вярхоўях рэк Касаі, Лулуа і Ламамі — дзяржавы Лубу, Куба і Лунда. Адным з найболей значных сярод іх была дзяржава Конга, якая ўзьнікла каля XIV стагодьдзя, якая ахоплівала і поўнач Анголы. Каралямі гэтай дзяржавы былі маніконгі, а сталіцай Мбанза-Конга. Асноўным прыбыткам дзяржавы быў рабагандаль з эўрапейскімі краінамі, асабліва з Партугаліяй.
• Эканамічныя адносіны ўзьніклі на тэрыторыі Заіра з даўніх часоў. У якасьці эквывалента кошту мясцовыя плямёны выкарыстоўвалі медныя адліўкі, лунканы вагай 0,5—0,7 кг.
• 1491 — вадохрышча Конга.
• Паўстаньне пад кіраўніцтвам Мбула Матадзі (70—80-е гг. 16 ст.) прывяло да некаторага абмежаваньня актыўнасьці партугальцаў. У 1703—1709 гадах паўстаў антыэўрапейскі рух, вядомы пад назвай антаныанскай ерасі. Міжусобная барацьба і партугальскі рабагандаль рэзка прыслабілі дзяржавы басейна ракі Конга. Да пачатку 19 ст. на тэрыторыі сучаснага Конга існавала мноства дробных княстваў, якім атрымалася захаваць сваю самастойнасьць да апошняй чвэрці 19 ст.
• 1865 — пранікненьне тутсі з тэрыторыі Руанды на землі Паўднёвага Ківу.
• 1876 — бэльгійскі кароль Леапольд II арганізаваў пад сваім старшынствам Міжнародную асацыяцыю для дасьледаваньня й цывілізацыі Цэнтральнай Афрыкі. Пад яе прычыненьнем каралеўскія эмісары (вандроўцы, афіцэры, місіянэры) навязвалі правадырам мясцовых плямёнаў кабальныя дамовы. Выкарыстоўваючы супярэчнасьці паміж Вялікабрытаніяй, Францыяй, Нямеччынай і ЗША, Леапольд II усталяваў кантроль над велізарнай тэрыторыяй.

Вольная дзяржава Конга (1885—1908)

Бэрлінская канфэрэнцыя прызнала Леапольда II сувэрэнам захопленай тэрыторыі. Калянізатары пабудавалі ў Конга чыгункі і гарады, уключаючы сучасную сталіцу, першапачаткова названую Леапольдвіль (да 1926 году сталіцай дзяржавы зьяўляўся горад Бома). Аднак эксплуатацыя рэгіёна прывяла да частковага выміраньня мясцовых жыхароў. Насельніцтва Конга скарацілася на 10 мільёнаў чалавек. Гэтыя тэндэнцыі правакавалі ўзброеныя выступы мясцовых жыхароў супраць бэльгійскіх уладаў: зь іх найболей буйныя: паўстаньні батэтэла ў 1890—1892, 1895—1896, падушаныя ў выніку буйных ваенных экспэдыцыяў бэльгійскіх уладаў; паўстаньне 1897—1900 гадоў, якое прывяло да працяглага адколу ад Вольнай дзяржавы Конга велізарнай тэрыторыі ў міжазер’і Ківу — Танганьіка, і інш. Паўстаньне батэтэла, якое ўспыхнула ў 1901, ускалыхнула ўсю паўднёвую частку краіны і было канчаткова падушана толькі праз 7 гадоў. Карныя экспэдыцыі дзейнічалі таксама супраць азандэ, балуба, басонга, лунда і інш. За невыкананьне паставак слановай косткі, каўчуку, харчы, за адмову выконваць працоўную павіннасьць улады нішчылі мясцовых жыхароў, спальвалі паселішчы, спусташалі цэлыя раёны.

Палітыка

ДРК — рэспубліка. Кіруючы дзяржавай — прэзыдэнт, які абіраецца на 5 гадоў ня больш чым на 2 тэрміны.

Прэзыдэнт прызначае прэм’ер-міністра па прапанове партыі, якая набрала большасьць у парлямэнце.

Цяпер у парлямэнце самы вялікі лік месцаў (111 з 500) у партыі прэзыдэнта Жазэфа Кабілы (Народная партыя за перабудову і дэмакратыю). Усяго ў парлямэнце краіны прадстаўлены 69 палітычных партыяў, а таксама некалькі дзясяткаў незалежных дэпутатаў.

Геаграфія

Дэмакратычная Рэспубліка Конга — краіна заходняй экватарыяльнай Афрыкі. Тэрыторыя краіны займае басэйн ракі Конга. Часткова тэрыторыя ДР Конга адносіцца да экватарыяльнага кліматычнага паса, часткова да субэкватарыяльнага ці да саванаў. З усходу тэрыторыя краіны абмежаваная Афрыканскім рыфтам.

Карысныя выкапні

Недры краіны ўтрымліваюць запасы медзі, кобальта, кадмія, баксітаў, жалезнай руды, алмазаў, золата, срэбра, нафты, цынка, марганца, волава, урана. На тэрыторыі рэспублікі знаходзіцца больш за палову сусьветных разьведаных запасаў урану. Вялікія адкладаньні калюмбіт-танталіта. На тэрыторыі краіны знаходзіцца частка меднага паса Афрыкі.

Насельніцтва

Колькасьць насельніцтва — 66,5 мільёнаў чалавек (адзнака на ліпень 2008).

Гадавы прырост — 3,2 %.

Нараджальнасьць — 43 на 1000. Сьмяротнасьць — 11 на 1000. Дзіцячая сьмяротнасьць — 83 на 1000.

Сярэдняя працягласьць жыцьця — 52 гады ў мужчын, 56 гадоў у жанчын.

Заражанасьць вірусам імунадэфіцыту (ВІЧ) — 4,2 % (адзнака 2003 год).

Пісьменнасьць — 81 % мужчын, 56 % жанчын.

Этнічны склад: больш за 200 плямёнаў, галоўным чынам банту; чатыры найбуйных племя — манго, лубу, конга і мангбету-азанде разам складаюць 45 % насельніцтва.

Мовы: француская (афіцыйная), лінгала (мова міжэтнічных зносін), кінгвана (дыялект суахілі), киконга, чылуба.

Вонкавыя спасылкі

 Дэмакратычная Рэспубліка Конга — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў