Габон
Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.
| République Gabonaise Габонская Рэспубліка |
|||||
|
|||||
| Нацыянальны дэвіз: - | |||||
 |
|||||
| Афіцыйная мова | француская | ||||
| Сталіца | Лібэрвіль | ||||
| Найбуйнейшы горад | Лібэрвіль | ||||
| Урад | рэспубліка Эль Хаджы Амар Бонга Жан Ндонг |
||||
| Плошча - Агульная - Адсотак вады |
74-е месца ў сьвеце 267 668 км² 3,76 |
||||
| Насельніцтва - Агульнае (2005) - Шчыльнасьць |
150-е месца ў сьвеце 1 454 867 13,5/км² |
||||
| СУП - Агульны (2005) - на душу насельніцтва |
136 месца ў сьвеце 9,621 млрд.$ 7 055 $ |
||||
| Валюта | Франк КФА (XOF) |
||||
| Часавы пас - улетку |
WAT (UTC+1) +1 (UTC+1) |
||||
| Незалежнасьць ад Францыі |
17 жніўня 1960 | ||||
| Дзяржаўны гімн | ««La Concorde»» | ||||
| Аўтамабільны знак | GAB | ||||
| Дамэн верхняга ўзроўню | .ga | ||||
| Тэлефонны код | +241 | ||||
|
|||||
Габо́н, Габо́нская Рэспубліка (па-француску: République Gabonaise) – краіна разьмешчаная ў Цэнтральнай Афрыцы, мае выхад да Атлянтычнага акіяна. Мяжуе з Экватарыяльнай Гвінэяй, Камэрунам і Рэспублікай Конга.
Зьмест |
[рэдагаваць] Гісторыя
Першыя людзі зьявіліся тут у час палеаліту і нэаліту. У пазьнейшыя часы гэтыя землі былі заселеныя бантумоўнымі плямёнамі. Першымі эўрапейцамі на тэрыторыі Габону сталі партугальскія купцы, якія высадзіліся на ўзьбярэжжы ў 1471 годзе. У XVIII стагодзьдзі на тэрыторыі Габону пачалі сяліцца францускія каляністы, якія ў 1839 годзе абвясьцілі тут сваю калёнію. Да 1890 года, пасьля падарожжаў П’ера дэ Браза, апанавалі ўсёй краінай. У 1889 годзе Габон быў далучаны да Францускага Конга, а ў 1910 годзе Францускай Экватарыяльнай Афрыкі. У 1946 годзе атрымала статут францускай заморскай тэрыторыі, а ў 1958 годзе пасьля рэфэрэндуму стала рэспублікай з абмежаванай аўтаноміяй. Незалежнасьць Габон атрымаў 17 жніўня 1960 года. З 1963 года мае аднапартыйную палітычную будову. Легалізацыя апазыцыі адбылася ў 1989 годзе ў Лібэрвіле і зрабіла мажлівым правядзеньне выбараў 1990 года.
[рэдагаваць] Палітыка
[рэдагаваць] Адміністрацыйны падзел
Габон падзелены на 9 правінцый, якія ў сваю чаргу падзелены на 37 дэпартамэнтаў.
| № | Правінцыя | Правінцыя (па-француску) | Цэнтар | Плошча, км² | Насельніцтва (2007), чал. |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Эстуарэ | Estuaire | Лібэрвіль | 20 740 | 667 041 |
| 2 | Хаўт-Аговэ | Haut-Ogooué | Масуку | 36 547 | 150 205 |
| 3 | Мойен-Аговэ | Moyen-Ogooué | Ламбарэнэ | 18 535 | 60 940 |
| 4 | Нгун'е | Ngounié | Муіла | 37 750 | 112 013 |
| 5 | Ньянга | Nyanga | Чыбанга | 21 285 | 56 784 |
| 6 | Аговэ-Івінда | Ogooué-Ivindo | Макоку | 46 075 | 70 367 |
| 7 | Аговэ-Лоло | Ogooué-Lolo | Куламуту | 25 380 | 63 243 |
| 8 | Аговэ-Марыцімэ | Ogooué-Maritime | Порт-Жантыль | 22 890 | 141 006 |
| 9 | Волью-Нтем | Woleu-Ntem | Оем | 38 465 | 140 080 |
[рэдагаваць] Геаграфія
Габон знаходзіцца ў Цэнтральнай Афрыцы, на ўзьбярэжжы Атлянтычнага акіяна. Даўжыня берагавой лініі складае 880 км. Даўжыня мяжы з Экватарыяльнай Гвінэяй складае 350 км, Камэрунам – 300 км, Рэспублікай Конга – 1903 км.
Агульная плошча краіны складае 267 668 км². Праз тэрыторыю краіны праходзіць экватар. Галоўная рака краіны – Аговэ. 78% плошчы краіны гэта вільготныя трапічныя лясы. Суадносіны плошчы нацыянальных паркаў да агульнай плошчы ўсёй краіны самыя вялікія ў сьвеце.
Самая высокая кропка краіны – гара Монт Ібаўндзі (1 575 м).
Назва краіны мае паходжаньне ад партугальскага “Rio de Gaboa”.
У Габоне існуюць радовішчы нафты, урану, золата, жалезнай руды, марганцу.
[рэдагаваць] Эканоміка
Габон – гэта сельскагаспадарча-прамысловая краіна. Асноўня сельскагаспадарчыя культуры краіны гэта: спэцыі, кукуруза, цукровы трысьнёг, кава, какава, пальмавы алей. Вельмі разьвіта здабыча карысных выкапняў (у асноўным нафты), экспарт нафты забясьпервае 80% нацыянальнага прыбытку. Тым не менш 40% працаздольнага насельніцтва занята ў сельскай гаспадарцы і лесанарыхтоўках.
Эканоміка Габону атрымала разьвіцьцё ў большай ступені чым у суседніх краінах, што выклікала значную працоўную міграцыю. Нацыянальны прыбытак у пераліку на аднаго жыхара краіны адзін з самых вялікіх у Афрыцы.
Габон зьяўляўся ўдзельнікам ОПЭК з 1975 да 1995 года.
[рэдагаваць] Дэмаграфія
Насельніцтва краіны налічвае 1 155 749 чалавек (1995), і складаецца з вялікай колькасьці этнічных групаў, самыя вялікія зь якіх – фанг (25%), бапунон (10%), тэке, пуна, мбэтэ. У краіне жывуць і эўрапейцы, у асноўным французы. Афіцыйная мова – француская, але ў штодзённым жыцьці распаўсюджаны мясцовыя мовы (групы банту). Большасьць насельніцтва (74%) – хрысьціяне, 3% - мусульмане, паганства прытрымліваецца 23% насельніцтва.
Нараджальнасьць – 28,34 немаўлятаў на 1000 чалавек (1995). Сьмяротнасьць – 13,72 на 1000 чалавек, дзіцячая сьмяротнасьць – 92,4 сьмерці на 1000 немаўлятаў. Сярэдняя працягласьць жыцьця: мужчынаў – 55 гадоў, жанчынаў – 52 гады.
[рэдагаваць] Спорт
[рэдагаваць] Вонкавыя спасылкі
