Смалявічы

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Смалявічы
Смалявічы
Coat of Arms of Smalavičy, Belarus.svg Flag of Smalavičy.svg
Герб Смалявічаў Сьцяг Смалявічаў
Першыя згадкі: 1448
Краіна: Беларусь
Вобласьць: Менская
Раён: Смалявіцкі
Насельніцтва: 15 092 чал. (2009)[1]
Часавы пас: UTC+3
Тэлефонны код: +375 1776
Паштовы індэкс: 222210
Нумарны знак: 5
Геаграфічныя каардынаты: 54°2′0″ пн. ш. 28°5′3″ у. д. / 54.03333° пн. ш. 28.08417° у. д. / 54.03333; 28.08417Каардынаты: 54°2′0″ пн. ш. 28°5′3″ у. д. / 54.03333° пн. ш. 28.08417° у. д. / 54.03333; 28.08417
Смалявічы на мапе Беларусі ±
Смалявічы
Смалявічы
Смалявічы
Смалявічы
Смалявічы
Смалявічы
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Вікісховішчы
http://smolevichi.minsk-region.by/

Смаляві́чы — места ў Беларусі, на рацэ Пліса. Адміністрацыйны цэнтар Смалявіцкага раёну Менскай вобласьці. Насельніцтва 15 092 чал.[1] (2009). Знаходзяцца за 35 км на ўсход ад Менску; чыгуначная станцыя на лініі Менск — Ворша. Аўтамабільныя дарогі злучаюць места з Ігуменам, Лагойскам, Сьмілавічамі.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Першы пісьмовы ўспамін пра Смалявічы («Смальнявічы») як уладаньне крэўскага намесьніка Алехны Даргіевіча датуецца 1448[2]. Назоў паселішча пайшоў ад смалы, бо галоўным промыслам жыхароў на працягу многіх стагодзьдзяў была яе здабыча з драўніны[3]. Існуюць зьвесткі, што ў 1508 вялікі князь падараваў паселішча гетману Канстантыну Астроскаму[2]. Аднак гісторык В. Насевіч прыйшоў да высновы, што пэргамін з дадзенай згадкай трэба вызнаць фальшыўкай, зробленай недзе ў XVII або нават XVIII стст.[4]

У 2-й палове XVI ст. Смалявічы перайшлі ў валоданьне роду Радзівілаў, у чыіх руках заставаліся потым на працягу амаль трох стагодзьдзяў. У 1586 староста барысаўскі і гетман вялікі Крыштап Радзівіл заснаваў тут мястэчка. Паводле інвэнтару на 1588 мястэчка Смалявічы зьяўлялася цэнтрам маёнтку, ў склад якога ўваходзіла сяло Смалявічы.

У пачатку XVII ст., як сьведчаць інвэнтары, у мястэчку Смалявічы было 4 вуліцы — Менская, Барысаўская, Царкоўная і Дворная; колькасьць двароў дасягнула 138. У Трынаццацігадовую вайну (16541667) Смалявічы трапілі пад маскоўскую акупацыю, у выніку якой у тут засталося толькі 77 двароў (1669)[4]. Паводле інвэнтару, на 1781 у мястэчку было 5 вуліцаў — да чатырох ранейшых далучылася вуліца Прудовая; двароў налічвалася 74.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Смалявічы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе з 1795 зрабіліся цэнтрам воласьці Барысаўскага павету. Сьпярша мясьціна знаходзілася ў валоданьні Вітгенштэйнам, потым Гагенлёэ. У пач. ХІХ ст. тут існаваў палац, які згарэў у 1819. У 1871 каля Смалявічаў збудавалі чыгуначную станцыю Вітгенштэйнаўская. Станам на 1863 у мястэчку існавалі земская народная вучэльня, паштова-тэлеграфнае аддзяленьне, бровар, рамесныя майстэрні вытворчасьці вопраткі і абутку, кузьні.

У 1924 Смалявічы зрабіліся цэнтар раёну БССР. У 1938 паселішча атрымала афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу. У Другую сусьветную вайну з 26 чэрвеня 1941 да 2 ліпеня 1944 мястэчка знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.

7 сакавіка 1968 Смалявічы атрымалі статус места. 5 верасьня 2000 адбылося афіцыйнае зацьвярджэньне мескага гербу[5]. 13 верасьня 2008 у парку каля каталіцкай капліцы адбылося ўрачыстае адкрыцьцё помніка сьвятому Валянтыну[6].

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Адукацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

У Смалявічах працуюць 3 сярэднія, музычная і спартовая школы, 5 дашкольных установаў.

Мэдыцына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Мэдычныя паслугі надаюць мескія лякарня і паліклініка.

Культура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Дзейнічаюць 3 бібліятэкі, дом культуры, дом народнай творчасьці, кінатэатар.

Эканоміка[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Прадпрыемствы машынабудаваньня, будаўнічых матэрыялаў, харчовай, лясной і дрэваапрацоўчай прамысловасьці.

Турыстычная інфармацыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Старая царква (не захавалася)
  • Гасьцініцы: «Вясна», «Прыазёрная»[12].

Выдатныя мясьціны[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Гістарычная забудова (пач. ХХ ст.; фрагмэнты)
  • Могілкі габрэйскія
  • Сынагога (XIX ст.)

Страчаная спадчына[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Касьцёл
  • Царква Сьв. Аляксандра Неўскага (1868)
  • Царква Сьв. Мікалая (1910)

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вядомыя асобы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ а б в Перепись населения — 2009. Минская область(рас.) Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь
  2. ^ а б в Смалявічы // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 601
  3. ^ Гарады Беларусі: да 565-годзьдзя Смалявічаў // Беларускае тэлеграфнае агенцтва, 17 красавіка 2013 г. Праверана 22 красавіка 2013 г.
  4. ^ а б в г Вячаслаў Насевіч. Смалявіччына ў перыяд феадалізму // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Смалявіцкага р-на і г. Жодзіна. — Мн.: БЕЛТА, 2000.
  5. ^ Энцыклапедычныя звесткі горада Смалявічы на smaliavichy.by
  6. ^ Помнік святому Валянціну ў Смалявічах на Catholic.by
  7. ^ Smolewicze // Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў(пол.). Tom X: Rukszenice — Sochaczew. — Warszawa, 1889. S. 904.
  8. ^ Таццяна Шчурка. Смалявічы // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2001. С. 362.
  9. ^ Смалявічы // Нашы гарады: грамадска-палітычнае даведачнае выданне / У. А. Малішэўскі, П. М. Пабока. — Мн.: Народная асвета, 1991.
  10. ^ Смолевичи // Большая советская энциклопедия, 3-е изд.: в 30 т. / Гл. ред. А.М. Прохоров. — М.: Сов. энциклопедия, 1969—1978.
  11. ^ Смолевичи // Большой энциклопедический словарь / Гл. ред. В. П. Шишков. — М.: НИ «Большая Российская энциклопедия», 1998. — 640 с.: ил. ISBN 5-85270-262-5.
  12. ^ Смолевичи // Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г. П. Пашков [и др.]; под общ. ред. И. И. Пирожника. — Мн., 2007.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Смалявічысховішча мультымэдыйных матэрыялаў