Бягомель
| Бягомель | |||||
.jpg) Панарама мястэчка |
|||||
|
|||||
| Першыя згадкі: | 1582 | ||||
| Вобласьць: | Віцебская | ||||
| Раён: | Докшыцкі | ||||
| Пасялковы савет: | Бягомльскі | ||||
| Насельніцтва: | 2736[1] (2009) | ||||
| Тэлефонны код: | +375 2157 | ||||
| Паштовы індэкс: | 211730 | ||||
| Аўтамабільны код: | 2 | ||||
| Геаграфічныя каардынаты: | 54°44′ пн. ш. 28°03′ у. д. / 54.733° пн. ш. 28.05° у. д.Каардынаты: 54°44′ пн. ш. 28°03′ у. д. / 54.733° пн. ш. 28.05° у. д. | ||||
|
Бягомель на мапе Беларусі
 Бягомель
|
|||||
 Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons |
|||||
Бяго́мель, Бе́гамля — мястэчка ў Беларусі, каля ракі Мажанка. Цэнтар пассавету Докшыцкага раёну Віцебскай вобласьці. Насельніцтва — 2736[1] чал. (2009). Знаходзіцца за 30 км ад Докшыцаў, за 37 км ад чыгуначнай станцыі Параф'янаў (лінія Маладэчна — Полацак). Аўтамабільныя дарогі на Менск, Віцебск, Барысаў, Докшыцы. Фактычнай часткай мястэчка зьяўляецца вёска Маргавіца.
Зьмест |
Назва [рэдагаваць]
На думку беларускага географа В. Жучкевіча, тапонім «Бягомель» утварыўся ад слова «бег» у спалучэньні з фармантам -ль. Імаверна, паселішча зьнікла як прытулак для беглых, хованка. Гэтае меркаваньне пацьвярджае тое, што славянскі фармант -ля звычайна ўжываецца для выразу акалічнасьці месца[2]. Згодна зь іншая вэрсіяй, корань «бяг» зьвязаны або са словам «буга» — нізіна, або «баган» — сыры хваёвы лес, часта з бярозамі. Некаторыя навукоўцы зьвязваюць назву «Бягомль» са старажытнаславянскім імем Багаміл (ці Багуміл), гэта значыць, што «Бягомль» — пасяленьне, якое заснаваў Багаміл[3].
Старадаўні тапонім «Багомль» у сучаснай беларускай мове (клясычны правапіс) аформіўся ў дзьвюх формах: Бягомель[4][5][6] (з устаўным галосным) або Бегамля[4] (з фармантам -ля). Афіцыйнае напісаньне назвы паселішча — Бягомль (рас. Бегомль).
Гісторыя [рэдагаваць]
Бягомель узьнік як сяло на тэрыторыю маёнтку Ваўча, што знаходзіўся ў валоданьні Віленскага біскупства і ўваходзіў у склад Менскага павету Менскага ваяводзтва. Першы пісьмовы ўспамі пра паселішча (пад назвай Багомль) датуецца 1582, калі біскупскі ўраднік Матысь Сасноўскі нечакана разрабаваў двор у маёнтку Ваўча і, прыхапіўшы сабраныя падаткі, уцёк у сяло Мсьціж. Пры гэтым М. Сасноўскі зьвярнуўся ў суд са скаргай на жыхароў сяла Бягомель, якія нібыта напалі на яго і разрабавалі ягоны дом. У пазьнейшыя часы мясьцінай валодаў Міхал Кейзгалавіч. Ён фундаваў тут каталіцкую капліцу, якой запісаў прыбытак з маёнтку Ваўча з цэнтарам у Бягомелі.
.jpg)
.jpg)
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Бягомель апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, сьпярша ў Докшыцкім, з 1802 — у Барысаўскім павеце Менскай губэрні. У пач. ХІХ ст. мясьцінай валодаў граф Манузі, потым Бягомель разам зь іншымі сёламі ўваходзіў у маёнтак Берасьнёўка абшарніка Ігната Булгака. У 1861 мястэчка зрабілася цэнтрам воласьці. Станам на 1886 тут было 43 двары, валасная ўправа, царква, школа, лякарня. У 1870—1874 у мястэчку збудавалі прамысловы комплекс, які ўлучаў тры будынкі — сартаваньне сьпірту, сховішча сьпірту і жылы дом вартаўніка. У Першую сусьветную вайну ў лютым 1918 Бягомель занялі нямецкія войскі, у сьнежні 1918—1920 — польскія войскі.
У 1919 Бягомель увайшоў у БССР, дзе 17 ліпеня 1924 зрабіўся цэнтрам раёну (з 1960 у Докшыцкім раёне). У гэты час тут было 157 двароў, працавалі 2 млыны, 2 кузьні. Станам на 1937 — лесазавод, электрастанцыя, машына-трактарная станцыя, народны дом, лякарня, школа-сямігодка, пункт ліквідацыі непісьменнасьці. Два разы на тыдзень праводзіліся кірмашы. 27 верасьня 1938 паселішча атрымала афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу. У Другую сусьветную вайну з 2 ліпеня 1941 да 1 ліпеня 1944 мястэчка знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.
У 1968 утварыўся Бягомльскі музэй народнай славы. 29 чэрвеня 2009 22 населеныя пункты, у тым ліку і Бягомль, узнагародзілі вымпэлам «За мужнасьць і стойкасьць у гады Вялікай Айчыннай Вайны». 28 лютага 2011 адбылося афіцыйнае зацьверджаньне гербу і сьцяга мястэчка[7].
Насельніцтва [рэдагаваць]
- XIX стагодзьдзе: 1886 — 470 чал.
- XX стагодзьдзе: 1924 — 781 чал.; 1937 — 1779 чал.; 1959 — 5970 чал.; 1970 — 2,9 тыс. чал.; 1990 — 2,2 тыс. чал.[8]
- XXI стагодзьдзе: 1 студзеня 2004 — 3,2 тыс. чал.[9]; 2006 — 2,8 тыс. чал.[10]; 2007 — 3059 чал.; 2008 — 2,9 тыс. чал.; 2009 — 2736[1] чал. (перапіс)
Адукацыя [рэдагаваць]
У Бягомелі працуюць сярэдняя агульнаадукацыйная школа (Установа адукацыі «Бягомльская дзяржаўная сярэдняя агульнаадукацыйная школа Докшыцкага раёну»), дзіцячая музычная школа, дзіцячы садок на 127 месцаў, а таксама школа-інтэрнат для дзяцей-сіротаў (Дзяржаўная ўстанова адукацыі «Бягомльская дапаможная школа-інтэрнат для дзяцей-сіротаў»).
Мэдыцына [рэдагаваць]
Мэдычнае абслугоўваньне ажыцьцяўляюць паліклініка, лякарня і аптэка.
Культура [рэдагаваць]
Дзейнічаюць музэй народнай славы, бібліятэка імя Пімена Панчанкі, дом культуры. У фондах музэю налічваецца 17 383 экспанатаў, у тым ліку 13 783 экспанатаў асноўнага фонду і 3600 навукова-дапаможнага.
Эканоміка [рэдагаваць]
Працуюць прадпрыемствы будаўнічых матэрыялаў, дрэваапрацоўчай (лясгас) і харчовай прамысловасьці (сьпіртзавод).
| Пералік прамысловых прадпрыемстваў Бягомелю |
|---|
|
Да паслугаў местачкоўцаў гандлёвы цэнтар «Мэрыдыян», а таксама некалькі каапэратыўных і прыватных крамаў, кавярні «Тафілія», «Транзіт», аддзяленьне «Беларусбанка».
Транспарт [рэдагаваць]
У Бягомелі месьціцца філія Лепельскага аўтатранспартнага прадпрыемства №14 (7 аўтобусаў і 6 грузавых аўтамабіляў), ажыцьцяўляецца абслугоўваньне рэгулярных аўтобусных рэйсаў праз мясцовую аўтастанцыю. Транспартная плынь праходзіць транзытам у паўночныя раёны Беларусі, а таксама кіруецца ў Пскоў, Санкт-Пецярбург, Рыгу.
Турыстычная інфармацыя [рэдагаваць]
.jpg)
За 3 км ад Бягомелю знаходзіцца санаторый «Баравое», за 12 км — дом паляўнічага «Бягомльскі». За адзін кілямэтар ад мястэчка, каля аўтазаправачнай станцыі і СТА, ёсьць матэль «101 кілямэтар».
Выдатныя мясьціны [рэдагаваць]
- Вінакурня (1890), у якой цяпер знаходзіца Музэй народнай славы
- Царква Ўсіх Сьвятых (ХІХ ст.)
У 2004 у старым будынку колішняй гасьцініцы адкрыўся касьцёл Хрыста Валадара Сусьвету[11].
Страчаная спадчына [рэдагаваць]
- Царква Нараджэньня Божай Маці (XVII ст.; грэка-каталіцкая)
Галерэя [рэдагаваць]
- Краявіды мястэчка
-
Царква
-
Касьцёл
-
Капліца
-
Будынак вінакурні
-
Даўнія камяніцы
-
Дом культуры
-
Возера
-
Завод «Ветразь»
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Вядомыя асобы [рэдагаваць]
- Уладзімер Дронаў (нар. 1948) — контр-адмірал, Герой Расеі
- Кім Скурат (1937—1997) — беларускі мовазнавец і пэдагог
- Алесь Ставер (1929, в. Маргавіца — 1995) — беларускі паэт
- Юрась Сьвірка (нар. 1938, в. Маргавіца) — беларускі паэт
Крыніцы [рэдагаваць]
- ^ а б в Перепись населения — 2009. Витебская область(рас.) Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь
- ^ Жучкевич В. А. Краткий топонимический словарь Белоруссии. — Мн.: Изд-во БГУ, 1974. С. 20.
- ^ Т. Альшэўская. Бягомлю — 425 год // «Родныя вытокі» (Докшыцы), 22 верасьня 2007.
- ^ а б Юрась Бушлякоў, Вінцук Вячорка, Зьміцер Санько, Зьміцер Саўка. Беларускі клясычны правапіс. Збор правілаў. Сучасная нармалізацыя. Вільня—Менск, 2005. С. 22.
- ^ Мінкін Алег. Слоўнік рыфмаў беларускай мовы. [1]
- ^ Veritas № 1 (3), 2005.
- ^ Об учреждении официальных геральдических символов административно-территориальных единиц Витебской области. Указ Президента Республики Беларусь от 28.02.2011 г. № 86(рас.)
- ^ М. Б. Батвіннік. В. Л. Насевіч. Бягомль // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1994. С. 158.
- ^ Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Докшыцкага раёна / Рэдкал. Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]; уклад. А. В. Скараход; маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2004.
- ^ Бегомль // Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г. П. Пашков [и др.]; под общ. ред. И. И. Пирожника. — Мн., 2007.
- ^ Бягомль — парафія Хрыста-Валадара сусвету на Catholic.by
Літаратура [рэдагаваць]
- Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Докшыцкага раёна / Рэдкал. Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]; уклад. А. В. Скараход; маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2004.— 750 с. : іл.
- Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1994. — 537 с., [8] к.: іл. ISBN 5-85700-142-0.
- Альшэўская, Т. Бягомлю — 425 год // «Родныя вытокі» (Докшыцы), 22 верасьня 2007.
- Bieholin // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom I: Aa — Dereneczna. — Warszawa, 1880. S. 207.
- Каким будет герб Бегомля // «Народная газета» № 41 (4709), 1 сакавіка 2008.
Вонкавыя спасылкі [рэдагаваць]
Бягомель — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
- мяст. Бягомль на Radzima.org
- Бягомль на Прыдзвінскі крайн: Гісторыя і сучаснасць
- Здымкі на Globus.tut.by
- Вандроўка ў Бягомель
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||
