Араны

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Араны
Varėna
У цэнтры места
У цэнтры места
Varena COA.gif
Герб Аранаў
Першыя згадкі: 1413
Павет: Аліцкі
Раён: Аранскі
Плошча: 11,7 км²
Насельніцтва: 10 106 (2010)
Часавы пас:
• летні час:
UTC+2
UTC+3
Геаграфічныя каардынаты: 54°12′40″ пн. ш. 24°34′20″ у. д. / 54.21111° пн. ш. 24.57222° у. д. / 54.21111; 24.57222Каардынаты: 54°12′40″ пн. ш. 24°34′20″ у. д. / 54.21111° пн. ш. 24.57222° у. д. / 54.21111; 24.57222
Араны на мапе Летувы
Араны
Араны
Араны
Commons-logo.svg Галерэя здымкаў у Wikimedia Commons
Афіцыйны сайт

Ара́ны (па-летувіску: Varėna, па-польску: Orany) — места ў Аліцкім павеце Летувы, пры ўтоку рэчкі Арана ў Мерачанку. Адміністрацыйны цэнтар Аранскага раёну. Насельніцтва 10 106 чал. (2010).

Знаходзяцца за 81 км ад Вільні; чыгуначная станцыя на лініі ВільняГорадня. Згодна з сучаснай афіцыйнай летувіскай клясыфікацыяй места належыць да этнаграфічнага рэгіёну Дзукія.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Сучаснае места заснавалі ў 1862 годзе як станцыю Пецярбурска-Варшаўскай чыгункі за 4 км ад аднайменнага старажытнага мястэчка (пазьней вёскі Старыя Араны).

Першы ўспамін пра Араны ў пісьмовых крыніцах датуецца 1413 годам, у Троцкім павеце Вялікага Княства Літоўскага. Тут знаходзіўся вялікакняжацкі двор.

У XVI ст. атрымалі статус мястэчка, цэнтар нягродавага староства, якое доўгі час знаходзілася ў трыманьні Бжастоўскіх.

Напрыканцы XVIII ст. у Аранах працавала майстэрня па вырабе гульнявых картаў. У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі[1].

У 19201922 гадох уваходілі ў склад Сярэдняй Літвы, пазьней — у Віленскім павеце міжваеннай Польскай Рэспублікі. У 1939 годзе ўлады СССР перадалі Араны Летувіскай ССР.

Араны атрымалі статус места ў 1946 годзе, з 1950 году — цэнтар раёну. У 1969 годзе Аранам надалі герб, але з 1970 году яго забаранілі савецкія ўлады (адноўлены ў 1994 годзе).

У 1980 годзе вёску Старыя Араны ўлучылі ў склад места.

Насельніцтва[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • 1969 — 4 тыс. чал.[2]
  • 1990 — 12,6 тыс. чал.[3]
  • 2001 — 10 845 чал.
  • 2010 — 10 106 чал.

Выдатныя мясьціны[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Касьцёл Сьв. Міхала Арханёла (1933)
  • Магіла польскіх жаўнераў, якія загінулі ў 1920 г.
  • Могілкі каталіцкія
  • Чыгуначны вакзал

Галерэя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вядомыя асобы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Цікавыя факты[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  • Назву Араны мае гістарычная мясьціна ў паўднёвай частцы Менску.

Крыніцы[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

  1. ^ Араны // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 3: Дадатак А — Я. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2010. С. 36
  2. ^ Варена // Большая советская энциклопедия, 3-е изд.: в 30 т. / Гл. ред. А.М. Прохоров. — М.: Сов. энциклопедия, 1969—1978.
  3. ^ Варена // Большой энциклопедический словарь / Гл. ред. В. П. Шишков. — М.: НИ «Большая Российская энциклопедия», 1998. — 640 с.: ил. ISBN 5-85270-262-5.

Літаратура[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Аранысховішча мультымэдыйных матэрыялаў