Аліта

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі
Перайсьці да: навігацыі, пошуку
Аліта
Alytus
Аліта
Coat of arms of Alytus (Lithuania).svg
Герб Аліты
Горад з: 1581
Павет: Аліцкі
Плошча: 40 км²
Насельніцтва (2007)
• колькасьць:
• шчыльнасьць:

68 828
1 747
Часавы пас:
• летні час:
UTC+2
UTC+3
Геаграфічныя каардынаты: 54°23′20″ пн. ш. 24°02′50″ у. д. / 54.38889° пн. ш. 24.04722° у. д. / 54.38889; 24.04722Каардынаты: 54°23′20″ пн. ш. 24°02′50″ у. д. / 54.38889° пн. ш. 24.04722° у. д. / 54.38889; 24.04722
Аліта на мапе Летувы
Аліта
Аліта
Аліта

Алі́та (па-летувіску: Alytus) — шосты па велічыні горад Летувы, цэнтар этнакультурнага рэгіёну Дзукія. Насельніцтва налічвае каля 70 тыс. чалавек, зь якіх 94,7% — летувісы. Горад знаходзіцца на рацэ Нёман, недалёка ад мяжы з Польшчай і Беларусьсю. Зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам Аліцкага павету Летувы.

Гісторыя[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Першыя гістарычныя зьвесткі аб Аліце адносяцца да 1377 году, калі яна ўзгадваецца як абарончы замак пры ўпадзеньні ракі Алітупы ў Нёман. У той час Аліта мела назву Алітэн і адносілася да Тэўтонскага ордэна.

Пасьля Грунвальдскай бітвы замак адышоў да Вялікага Княства Літоўскага. 15 чэрвеня 1581 году кароль Стэфан Баторы падараваў Аліце Магдэбурскае права.

Пасьля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай заходняя частка гораду належала Прусіі, а ўсходняя Расейскай імпэрыі.

Пасьля Напалеонаўскіх войнаў Аліта поўнасьцю перайшла пад кантроль Расеі, але адміністрацыйны падзел гораду быў скасаваны толькі пасьля паўстаньня Кастуся Каліноўскага ў 1863 годзе.

У ХІХ стагодзьдзі Аліта ўваходзіла ў склад Царства Польскага. У канцы ХІХ стагодзьдзя Аліта атрымала статус абарончага гораду, тут прайшла чыгунка, былі пабудаваныя абарончыя пабудовы.

Пад час Першай Сусьветнай вайны Аліта была занятая нямецкімі войскамі. 12 лютага 1919 году ў Аліце адбыліся баі паміж летувіскім войскам і Чырвонай Арміяй.

Пасьля польска-летувіскіх баёў і падпісаньня пагадненьня паміж Польшчай і Летувой у 1919 годзе Аліта трапіла ў склад Летувы. У 1940 годзе Аліта апынулася ў складзе СССР. З 1941 да 1944 году горад знаходзіўся ў нямецкай акупацыі, а потым зноў трапіў у склад СССР да 1991 году.

Вонкавыя спасылкі[рэдагаваць | рэдагаваць крыніцу]

Commons-logo.svg  Алітасховішча мультымэдыйных матэрыялаў