Аліта

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

Каардынаты: 54°23′20″ пн. ш. 24°02′50″ у. д. ^(G)(O)

Аліта Alytus
Павет	Аліцкі павет
Статус гораду	1581
Плошча	40 км²
Насельніцтва  - шчыльнасьць	68 835 1 747
Геаграфічныя каардынаты	54°23′20″ пн. ш. 24°02′50″ у. д. (G)
Часавы пас  - улетку	+2 +3

Алі́та (па-летувіску: Alytus) — шосты па велічыні горад Летувы, цэнтар этнакультурнага рэгіёну Дзукія. Насельніцтва налічвае каля 70 тыс. чалавек, зь якіх 94,7% — летувісы. Горад знаходзіцца на рацэ Нёман, недалёка ад мяжы з Польшчай і Беларусьсю. Зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам Аліцкага павету Летувы.

[рэдагаваць] Гісторыя

Першыя гістарычныя зьвесткі аб Аліце адносяцца да 1377 году, калі яна ўзгадваецца як абарончы замак пры ўпадзеньні ракі Алітупы ў Нёман. У той час Аліта мела назву Алітэн і адносілася да Тэўтонскага ордэна.

Пасьля Грунвальдскай бітвы замак адышоў да Вялікага княства Літоўскага. 15 чэрвеня 1581 году кароль Стэфан Баторы падараваў Аліце Магдэбурскае права.

Пасьля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай заходняя частка гораду належыла Прусіі, а ўсходняя Расейскай імпэрыі.

Пасьля Напалеонаўскіх войнаў Аліта поўнасьцю перайшла пад кантроль Расеі, але адміністрацыйны падзел гораду быў скасаваны толькі пасьля паўстаньня Кастуся Каліноўскага ў 1863 годзе.

У ХІХ стагодзьдзі Аліта ўваходзіла ў склад Царства Польскага. У канцы ХІХ стагодзьдзя Аліта атрымала статус абарончага гораду, тут прайшла чыгунка, былі пабудаваныя абарончыя пабудовы.

Пад час Першай Сусьветнай вайны Аліта была занятая нямецкімі войскамі. 12 лютага 1919 году ў Алісе адбыліся баі паміж летувіскім войскам і Чырвонай Арміяй.

Пасьля польска-летувіскіх баёў і падпісаньня пагадненьня паміж Польшчай і Летувой у 1919 годзе Аліта трапіла ў склад Летувы. У 1940 годзе Аліта апынулася ў складзе СССР. З 1941 да 1944 году горад знаходзіўся ў нямецкай акупацыі, а потым зноў трапіў у склад СССР да 1991 году.

[рэдагаваць] Вонкавыя спасылкі

 Аліта — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

п • а • р Гарады Летувы
Цэнтры паветаў:	АЛІТА • ВІЛЬНЯ • КОЎНА • КЛАЙПЕДА • МАР'ЯМПАЛЬ • ПАНЯВЕЖ • ТАЎРОГІ • ЦЯЛЬШЫ • УЦЯНА • ШАЎЛІ
Цэнтры раёнаў:	Анікшты • Араны • Біржы • Бірштаны • Вількамір • Вісагіня • Вылковышкі • Горжды • Друскенікі • Езёросы • Ігналіна • Кашадары • Казлова Руда • Кальварыя • Кейданы • Кельмы • Крэтынга • Купішкі • Лодзее • Мажэйкі • Маляты • Нерынга • Новыя Акмяны • Пагегі • Пакрой • Паланга • Плунгяны • Посваль • Прэны • Радзівілішкі • Расены • Рэтаў • Ракішкі • Салечнікі • Сьвянцяны • Трокі • Шкуды • Шакі • Шылакарчма • Шылэле • Шырвінты • Электрэны • Юрбург • Янава • Янішкі
Астатнія гарады:	Абэле • Ажарэлэ • Акмяны • Белая Вака • Вабольнікі • Варні • Вейсее • Векшнэ • Вількі  • Вэнта • Вэрзбалоў • Гарлява • Гелгудышкі • Грэгарава • Даўгі • Дукшты • Дусяты • Еўе • Езна • Жагоры • Жыжморы • Каварск • Кібарты • Куршаны • Ландвараў • Лінкаў • Неменчын • Новыя Сьвянцяны • Падбродзе • Панямунь • Подэлэ • Прэкуле • Рудзішкі • Рэмігола • Саланты • Сімна • Скаўдвілі • Смольнікі • Субач • Сяды • Трашкуны • Ужвэнты • Уладыславаў • Цытавяны • Шадаў • Эйрагола • Эйшышкі • Яганішкеле

п • а • р Населеныя пункты на Нёмане (ад вытоку да вусьця)
На тэрыторыі Беларусі	Рэчыца .......... СТОЎБЦЫ .......... ЛЮБЧА .......... Беліца .......... МАСТЫ .......... Лунна .......... Навасёлкі • Загорцы • Дарашэвічы • Віцькі • Коматава • Мігова • Славічы • Аляксандрова • Сіўкава • Жылічы • Шчачынова • Прыгодзічы • Кашэўнікі • ГОРАДНЯ • Пышкі • Астравок-1 • Гожа • Плябанскія • Плоскаўцы • Лукавіца • Нямнова • Сіневічы
На мяжы Беларусі і Летувы	Пералом (BE) • Варвішкі (LT) • Загорнікі (BE) • Мельнікі (BE) • Шабаны (BE) • Сіргушкі (LT) • Сымонішкі (LT) • Сьвентаянск (LT) • Сьвентаянск (BE) • Дуброва (BE) • Ліплюны (LT) • Прывалка (BE) • Гердашы (LT)
На тэрыторыі Летувы	Швендубрэ .......... ДРУСКЕНІКІ .......... АЛІТА .......... ПРЭНЫ .......... КОЎНА .......... БІРШТАНЫ .......... ЮРБУРГ ..........
На мяжы Летувы і Расеі	.......... НЕМАН (RU) .......... САВЕЦК (RU) .......... РУСНЭ (LT) ..........