Берасьце

Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

Каардынаты: 52°05′ пн. ш. 23°42′ у. д. ^(G)(O)

Берасьце
Плошча	72,9 км²
Насельніцтва	318 000 (2009)
Тэлефонны код	+375 162
Паштовы індэкс	224xxx
Геаграфічныя каардынаты	52°05′ пн. ш. 23°42′ у. д. (G)
Месцазнаходжаньне Берасьця Берасьце

Бе́расьце, Бярэ́сьце (Брэст) — горад у Беларусі, цэнтар Берасьцейскай вобласьці і Берасьцейскага раёну. Берасьце адносіцца да старэйшых гарадоў Беларусі пасьля Полацку (862), Віцебска (947) і Турава (980). Сучаснае Берасьце — буйны прамысловы, транспартны і культурны цэнтар краіны.

[рэдагаваць] Назва

Упершыню згадваецца ў «Аповесьці мінулых гадоў» як горад Кіеўскай Русі пад назваю Бярэсьце. Па адным з тлумачэньняў, назву Брэст горад атрымаў праз спэцыфіку польскай мовы — польскі варыянт назвы запісваўся як Brześć, што пасьля трансфармавалася ў Брэст. Пачынаючы з 17 стагодзьдзя горад называўся Брэст-Літоўск. У 1921 годзе горад атрымаў новую назву — Брэст-над-Бугам, якая праіснавала да 1939 году.

[рэдагаваць] Гісторыя

Першыя гістарычныя згадкі пра горад у «Аповесьці мінулых гадоў» датуюцца 1019 годам. Гарадзішча старажытнага Берасьця знаходзілася на невялічкім мысе, які ўтварыўся на месцы зьліцьця Мухаўца з Заходнім Бугам.

Герб Берасьця, 1845 год

У 1390 годзе Берасьце першым з гарадоў Беларусі атрымаў магдэбурскае права. У 1596 годзе ў Сьвята-Мікалаеўскай царкве была падпісаная Берасьцейская унія, у выніку якой Праваслаўная Царква на тэрыторыі Рэчы Паспалітай (Кіеўская мітраполія) аднавіла еднасьць з Апостальскім Пасадам у Рыме. Пасьля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе горад увайшоў у склад Расейскай імпэрыі. Пасьля далучэньня беларускіх зямель да Расеі ўездны горад Берасьце Літоўскі уваходзіў з 1799 году ў склад Літоўскай губэрні, у 1801 быў далучаны да Гарадзенскай губэрні.

Берасьцейскі чыгуначны вакзал у час Першай сусьветнай вайны, каля 1915 году

Мужчынская гімназія, у нашы дні гэта стары корпус Берасьцейскага Дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя А.Пушкіна (вул. Міцкевіча).

Пачынаючы з 30-х гадоў XIX-га стагодзьдзя ў Берасьці на месцы старога гораду будавалі крэпасныя пабудовы. З 9 (22) сьнежня 1917 па 3 сакавіка 1918 году ў Берасьці праходзілі мірныя перамовы паміж Савецкай Расеяй і Нямеччынай, у выніку чаго адбылося падпісаньне Берасьцейскага міру. У 1919 годзе Берасьце захапілі палякі, горад стаў цэнтрам Палескага ваяводзтва. У 1930 годзе ў Берасьці пачаўся працэс над польскай апазыцыяй, якая выступала супраць маршала Юзафа Пілсудзкага. 22 верасьня 1939 у Берасьці-над-Бугам адбыўся савецка-фашысцкі парад, які прымалі Гудэрыян і Крывашэін, горад быў перададзены пад кіраваньне Чырвонай арміі і ўвайшоў у склад СССР і БССР пасьля падзелу Польшчы паводле пакту Молатава-Рыбентропа. Берасьце стаў адміністрацыйным цэнтрам Берасьцейскай вобласьці. 8 траўня 1965 году Берасьцейскай крэпасьці было нададзена ганаровае званьне крэпасьць-герой, з уручэньнем ордэна Леніна і мэдаля «Залатая Зорка». Берасьце — адзін з шасьці абласных цэнтраў Рэспублікі Беларусь.

[рэдагаваць] Эканоміка

Берасьце — буйны прамысловы цэнтар Беларусі. Сёньня ў горадзе дзейнічае звыш 50 прадпрыемстваў прамысловасьці. У Берасьці працуюць электрамэханічны і электралямпавы заводы, завод газавага абсталяваньня «Брэстгазаапарат», прадпрыемства «Цветатрон» па вытворчасьці мікраэлектронікі, прадпрыемствы лёгкай і харчавальнай прамысловасьці.

[рэдагаваць] Раёны і мікрараёны

Раёны: Ленінскі, Маскоўскі.

Мікрараёны: Адамкова, Бярозаўка, Вулька-Падгорская, Вычулкі, Граеўка, Дуброўка, Задворцы Новыя, Задворцы Старыя, Кіеўка, Кавалёва, Кацін Бор, Лысая Гара, Паўднёвы, Плоска, Пугачова, Рэчыца, Трышын, Усход.

Панарамны здымак жылога раёну Берасьця

[рэдагаваць] Насельніцтва

Насельніцтва гораду па стане на 1 студзеня 2009 году складала 318 тысячаў чалавек^[1]. Пасьля павелічэньня плошчы гораду ў 2007 годзе насельніцтва гораду склала 313 тысячаў чалавек.

[рэдагаваць] Адукацыя

32 агульнаадукацыйныя школы, 6 гімназіяў.

Вышэйшыя навучальныя ўстановы: Берасьцейскі дзяржаўны тэхнічны ўнівэрсытэт, Берасьцейскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя А. С. Пушкіна

Прафэсійна-тэхнічныя вучэбныя ўстановы:

• Берасьцейскае дзяржаўнае ПТВ № 65 будаўнікоў
• Берасьцейскае дзяржаўнае ПТВ № 27 чыгуначнага транспарту

[рэдагаваць] Транспарт

Берасьцейскі чыгуначны вакзал

Берасьце зьяўляецца адным з важнейшых транспартных вузлоў Беларусі. У 1981 годзе ў Берасьці зьявіліся першыя тралейбусы, на сёньняшні дзень колькасьць тралейбусных маршрутаў гораду дасягнула васьмі.

У 12 кілямэтрах у паўночна-усходнім напрамку ад Берасьця знаходзіцца Берасьцейскі аэрапорт (міжнародны код — BQT), які быў уведзены ў эксплюатацыю ў 1976 годзе. У 1986 годзе Берасьцейскаму аэрапорту нададзены статус міжнароднага, магчымы пасажырапаток складае 400 чалавек у гадзіну.

[рэдагаваць] Культура

У Берасьці дзейнічае тэатар драмы і музыкі, лялечны тэатар, кінатэатар «Беларусь», адбываецца міжнародны тэатральны фэстываль «Белая вежа» і фэстываль беларускага нацыянальнага кіно. У рэпэртуары Берасьцейскага лялечнага тэатра сёньня каля 30 спэктакляў для дзяцей і сем'яў.

[рэдагаваць] Спорт

У горадзе дзейнічаюць 18 дзіцяча-юнацкіх спартыўных школ. У мікрараёне Кіеўка разьмешчаны стадыён «Лякаматыў». У абласным спартыўным комплексе «Берасьцейскі» адбываюцца трэніроўкі і гульні футбольнага клюба Дынама Берасьце.

[рэдагаваць] Інфармацыя для турыстаў

Сьвята-Ўваскрасенскі сабор

Сымбалем гораду зьяўляецца мэмарыяльны комплекс «Берасьцейская крэпасьць-герой», урачыстае адкрыцьцё якога адбылося 25 верасьня 1971. Пабудова мэмарыялу ажыцьцяўлялася пад кіраўніцтвам народнага архітэктара СССР У. А. Караля.

Старая забудова Берасьця

Музэі: Археалягічны музэй «Бярэсьце», музэй «Выратаваныя каштоўнасьці», музэй прыроды, музэй горада Берасьця, краязнаўчы музэй, музэй чыгуначнай тэхнікі, музэй авіяцыі і касманаўтыкі (у мікрараёне Ўсход), музэй абароны Берасьцейскай крэпасьці.

Храмы: Сьвята-Сімеонаўскі катэдральны сабор — старэйшы праваслаўны храм горада, Сьвята-Мікалаеўская царква, Сьвята-Васкрасенскі сабор, Касьцёл Сьвятога Крыжа.

[рэдагаваць] Пэрсаналіі

• Менахем Бегін: ізраільскі прэм'ер-міністар, міністар замежных справаў, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі міру.

[рэдагаваць] Крыніцы

[рэдагаваць] Вонкавыя спасылкі

 Берасьце — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

• Берасьце, выгляд з космаса
• Хроніка падзей горада Берасьця
• Здымкі на Radzima.org
• А. Цітоў «Геральдыка беларускіх местаў» на «Беларускай Палічцы»
• BrestOnline.com
• Інфармацыя на старонцы BrestObl.com
• Клімат Берасьця
• Мой любимый Брест, фотоальбом Валерия Н. Кравчука
• Фатаграфіі на «Глёбусе Беларусі»

п • а • р Берасьцейская вобласьць
Раёны	Баранавіцкі • Берасьцейскі • Бярозаўскі • Ганцавіцкі • Драгічынскі • Жабінкаўскі • Івацэвіцкі • Камянецкі • Кобрынскі • Лунінецкі • Ляхавіцкі • Маларыцкі • Пінскі • Пружанскі • Столінскі • Янаўскі (Іванаўскі)
Гарады / Месты	Баранавічы (абл. зн.) • Белаазёрск • Берасьце (абл. зн.) • Бяроза / Бяроза-Картуская • Высокае / Высока-Літоўск • Ганцавічы • Давыд-Гарадок • Драгічын • Жабінка • Івацэвічы • Камянец • Кобрынь • Косава • Лунінец • Ляхавічы • Маларыта • Мікашэвічы • Пінск (абл. зн.) • Пружаны • Столін • Янаў (Іванава)
Мястэчкі	Антопаль • Гарадзішча • Дамачава • Лагішын • Ружаны • Рэчыца • Целяханы • Шарашоў