Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
| Скарачэньні: ВП:ІСТОТ ВП:ІА |
|---|
Істотныя артыкулы — сьпіс найбольш істотных артыкулаў, сутнасьць якіх мусіць быць раскрытая ў найлепшай ступені (ідэальна — да ўзроўню абраных артыкулаў). Артыкулы разьдзеленыя па найбольш агульных галінах сьвету і дзейнасьці чалавека. Гэтыя артыкулы мусяць прысутнічаць ва ўсіх моўных разьдзелах Вікіпэдыі. Артыкулы пазначаюцца таксама адмысловымі цэтлікамі: абраныя артыкулы (
), добрыя артыкулы (
), звычайныя артыкулы (больш за 10кб тэксту, прэамбула зь некалькімі разьдзеламі і крыніцамі,
), пачатковыя артыкулы (
) і накіды (
).
Гэта актуальная вэрсія істотных артыкулаў. Арыгінал сьпісу знаходзіцца ў meta:List of articles every Wikipedia should have. Агулам сьпіс складаецца з 1000 артыкулаў. Калі ласка, не дадавайце і не выдаляйце нічога з гэтага сьпісу. Усе прапановы па ўдасканаленьні сьпісу накіроўвайце ў гутаркі на meta:Talk:List of articles every Wikipedia should have.
Тлустым шрыфтам вылучаныя артыкулы, якія маюць найбольшы прыярытэт для напісаньня. Прапануецца пачаць зь іх пашырэньня. Рэальны і пералічаны памер артыкулу можна паглядзець на старонцы Сьпіс істотных артыкулаў паводле памеру.
Таксама даступныя папярэднія вэрсіі сьпісу істотных артыкулаў: вэрсія 1.0 (ад 14 жніўня 2006 году), вэрсія 1.1 (ад 15 лістапада 2008 году), вэрсія 1.2 (ад 3 лютага 2010 году).
| Дата | Дададзены | Выдалены |
|---|---|---|
| 02.03.2012 | Альфабэт | Пісьменства |
| 26.02.2012 | Пісьменства | Альфабэт |
| 04.02.2012 | Неарганічная хімія | Гель |
| 04.02.2012 | Фізычная хімія | Нэон |
| 04.02.2012 | Аналітычная хімія | Цынк |
| 31.01.2012 | Мэнструацыя | Ват |
| 14.10.2011 | Трымутры | Шыва |
| 10.10.2011 | Арабска-ізраільскі канфлікт | Давыд Бэн-Гурыён |
| Сэкцыя | Колькасьць |
|---|---|
| Біяграфіі | 205 |
| Філязофія і псыхалёгія | 17 |
| Рэлігія | 25 |
| Грамадзкія навукі | 70 |
| Мова і літаратура | 46 |
| Навука | 299 |
| Тэхналёгія | 71 |
| Мастацтва і адпачынак | 76 |
| Гісторыя і геаграфія | 191 |
| Агулам | 1000 |
[рэдагаваць] Біяграфіі
[рэдагаваць] Акторы, танцоры і мадэлі
[рэдагаваць] Мастакі і архітэктары
- Дыега Вэляскес
- Вінцэнт ван Гог
- Франсыска Гоя
- Сальвадор Далі
- Альбрэхт Дурэр
- Фрыда Калё
- Лё Карбюзье
- Леанарда да Вінчы
- Анры Матыс
- Мікелянджэлё
- Паблё Пікаса
- Фрэнк Лойд Райт
- Рафаэль
- Пітэр Паўль Рубэнс
- Рэмбрант
- Сынан
- Эндзі Ўорхал
- Кацусіка Хакусай
[рэдагаваць] Пісьменьнікі, драматургі і паэты
- Абу Нувас
- Авідыюс
- Ганс Крыстыян Андэрсэн
- Джордж Байран
- Мацуа Басё
- Хорхэ Люіс Борхэс
- Вэргіліюс
- Гамэр
- Габрыель Гарсія Маркес
- Гафіз
- Ёган Вольфганг фон Гётэ
- Дантэ Аліг’еры
- Фёдар Дастаеўскі
- Джэймз Джойс
- Чарлз Дыкенз
- Калідаса
- Франц Кафка
- Лі Бо
- Мальер
- Нагіб Махфуз
- Марсэль Пруст
- Аляксандар Пушкін
- Сафокл
- Мігель Сэрвантэс
- Рабіндранат Тагор
- Леў Талстой
- Марк Твэн
- Джэфры Чосэр
- Антон Чэхаў
- Ўільям Шэксьпір
- Віктор Юго
[рэдагаваць] Кампазытары і музыкі
- Луіс Армстранг
- Ёган Сэбастыян Бах
- The Beatles
- Ёганэс Брамс
- Людвіг ван Бэтговэн
- Рыхард Вагнэр
- Антоніё Вівальдзі
- Уладзімер Высоцкі
- Джузэпэ Вэрдзі
- Георг Фрыдрых Гэндэль
- Антанін Леапольд Дворжак
- Густаў Малер
- Вольфганг Амадэй Моцарт
- Эдыт Піяф
- Элвіс Прэсьлі
- Джакама Пуччыні
- Ігар Стравінскі
- Ум Кульсум
- Пётар Чайкоўскі
- Фрыдэрык Шапэн
- Франц Шубэрт
[рэдагаваць] Дасьледнікі і падарожнікі
- Руаль Амундсэн
- Ніл Армстранг
- Юры Гагарын
- Васка да Гама
- Ібн Батута
- Хрыстафор Калюмб
- Эрнан Картэс
- Жак Карцье
- Джэймз Кук
- Фэрнан Магелан
- Марка Пола
- Чжэн Хэ
[рэдагаваць] Кінарэжысэры і сцэнарысты
- Інгмар Бэргман
- Альфрэд Гічкок
- Ўолт Дыснэй
- Стэнлі Кубрык
- Акіра Курасава
- Сат’яджыт Рай
- Стывэн Сьпілбэрг
- Фэдэрыка Фэліні
- Сяргей Эйзэнштэйн
[рэдагаваць] Вынаходнікі, навукоўцы і матэматыкі
- Авіцэна
- Альбэрт Айнштайн
- Архімэд
- Тым Бэрнэрз-Лі
- Гален
- Галілео Галілей
- Карл Фрыдрых Гаўс
- Ёган Гутэнбэрг
- Чарлз Дарвін
- Джэймз Прэскат Джоўль
- Мікалай Капэрнік
- Ёган Кеплер
- Карл Лінэй
- Готфрыд Ляйбніц
- Джэймз Кларк Максўэл
- Дзьмітры Мендзялееў
- Ісак Ньютан
- Леанард Ойлер
- Люі Пастэр
- Макс Плянк
- Эрнэст Ратэрфорд
- Марыя Складоўская-Кюры
- Нікола Тэсла
- Элан Т’юрынг
- Джэймз Ўат
- Майкл Фарадэй
- Фібаначчы
- Генры Форд
- Жан Батыст Жазэф Фур’е
- Энрыка Фэрмі
- Мухамад Аль-Харэзьмі
- Эрвін Шрэдынгер
- Томас Эдысан
- Эўклід
[рэдагаваць] Філёзафы і сацыяльныя навукоўцы
- Арыстотэль
- Сымона дэ Бавуар
- Вальтэр
- Людвіг Вітгенштайн
- Макс Вэбэр
- Георг Вільгельм Фрыдрых Гэгель
- Рэнэ Дэкарт
- Ібн Хальдун
- Імануіл Кант
- Канфуцый
- Джон Мэйнард Кейнс
- Ляо-Цзы
- Джон Лок
- Нікалё Мак’явэльлі
- Карл Маркс
- Фрыдрых Ніцшэ
- Плятон
- Жан-Жак Русо
- Сакрат
- Жан-Поль Сартр
- Сыма Цянь
- Адам Сьміт
- Зыгмунд Фройд
- Чанак’я
- Чжу Сі
- Ноам Чомскі
[рэдагаваць] Палітычныя лідэры
- Акбар Вялікі
- Аляксандар Македонскі
- Мустафа Кемаль Ататурк
- Актавіян Аўгуст
- Ашока
- Сімон Балівар
- Напалеон I Банапарт
- Ота фон Бісмарк
- Джордж Вашынгтон
- Махатма Гандзі
- Чэ Гевара
- Адольф Гітлер
- Шарль дэ Голь
- Жанна д’Арк
- Канстантын I Вялікі
- Карл Вялікі
- Мартын Лютэр Кінг
- Кір II
- Уладзімер Ленін
- Лізавета I
- Абрагам Лінкальн
- Людовік XIV
- Роза Люксэмбург
- Нэльсан Мандэла
- Мао Дзэ-дун
- Кўамэ Нкрума
- Джавахарлал Нэру
- Пётар I
- Франклін Дэлана Рузвэлт
- Саладын
- Ёсіф Сталін
- Сулейман I
- Сунь Ятсэн
- Тымур
- Умар ібн аль-Хатаб
- Цынь Шыхуандзі
- Гай Юліюс Цэзар
- Чынгісхан
- Ўінстан Чэрчыль
[рэдагаваць] Рэлігійныя фігуры і багасловы
- Абрам
- Тамаш Аквінскі
- Аўгустын
- Гаўтама Буда
- Аль-Газалі
- Ісус Хрыстос
- Мартын Лютэр
- Майсей
- Мухамад
- Апостал Павал
[рэдагаваць] Філязофія і псыхалёгія
[рэдагаваць] Філязофія
- Веды
- Імавернасьць
- Дыялектыка
- Ісьціна
- Лёгіка
- Прыгажосьць
- Розум
- Рэальнасьць
- Свабода волі
- Філязофія
- Фэмінізм
- Эпістэмалёгія
- Этыка
[рэдагаваць] Псыхалёгія
[рэдагаваць] Рэлігія
[рэдагаваць] Сьветапогляд і рэлігія
[рэдагаваць] Грамадзкія навукі
[рэдагаваць] Сям’я і стасункі
[рэдагаваць] Палітыка
- Палітыка
- Анархізм
- Глябалізацыя
- Сувэрэнная дзяржава
- Дыктатура
- Дыпляматыя
- Дэмакратыя
- Каляніялізм
- Ідэалёгія
- Імпэрыялізм
- Камунізм
- Кансэрватызм
- Лібэралізм
- Манархія
- Марксізм
- Нацыяналізм
- Палітычная партыя
- Прапаганда
- Рэспубліка
- Сацыялізм
- Тэрарызм
- Урад
- Фашызм
[рэдагаваць] Бізнэс і эканоміка
[рэдагаваць] Права
[рэдагаваць] Міжнародныя арганізацыі
- Арабская ліга
- Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў
- Арганізацыя краін-экспартэраў нафты
- Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы
- Асацыяцыя дзяржаваў Паўднёва-Ўсходняй Азіі
- Афрыканскі зьвяз
- Міжнародны рух Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца
- Нобэлеўская прэмія
- Садружнасьць нацыяў
- Садружнасьць Незалежных Дзяржаваў
- Сусьветная гандлёвая арганізацыя
- Сусьветны банк
- Эўрапейскі Зьвяз
[рэдагаваць] Вайна і войска
[рэдагаваць] Сацыяльныя пытаньні
[рэдагаваць] Мова і літаратура
- Мова
- Пэўныя мовы
- Мовазнаўства
- Граматыка
- Слова
- Альфабэт
- Пісьменнасьць
- Пісьмо
- Літаратура
[рэдагаваць] Навука
[рэдагаваць] Астраномія
- Астраномія
- Астэроід
- Вялікі выбух
- Галяктыка
- Зорка
- Камэта
- Месяц
- Плянэта
- Сонечная сыстэма
- Сусьвет
- Касьмічны палёт
- Чорная дзірка
[рэдагаваць] Біялёгія
- Біялёгія
- Адамашненьне
- Батаніка
- Біялягічная клясыфікацыя
- Біялягічныя матэрыялы
- Жыцьцё
- Сьмерць
- Экалёгія
[рэдагаваць] Біялягічныя працэсы
[рэдагаваць] Анатомія
- Анатомія
- Дыхальная сыстэма
- Вуза
- Кровазварот
- Нэрвовая сыстэма
- Покрыўная сыстэма
- Рэпрадукцыйная сыстэма
- Страўнікава-кішачны тракт
- Цягліцы
- Шкілет
- Эндакрынная сыстэма
[рэдагаваць] Здароўе і мэдыцына
- Мэдыцына
- Антыбіётык
- Атлусьценьне
- Вірус
- Вэнэрычныя хваробы
- Галаўны боль
- Залежнасьць
- Здароўе
- Інваліднасьць
- Інсульт
- Востры інфаркт міякарда
- Лекі
- Малярыя
- Мэнструацыя
- Недаяданьне
- Нікатын
- Пандэмія
- Пнэўманія
- Поліяміэліт
- Застуда
- Рак
- Аданталёгія
- Сухоты
- Халера
- Хвароба
- Хвароба Альцгаймэра
- Цукровы дыябэт
- Этаноль
[рэдагаваць] Арганізмы
[рэдагаваць] Хімія
- Хімія
- Неарганічная хімія
- Біяхімія
- Хімічнае злучэньне
- Хімічны элемэнт
- Арганічная хімія
- Малекула
- Аналітычная хімія
- Фізычная хімія
[рэдагаваць] Надвор’е, клімат і геалёгія
[рэдагаваць] Фізыка
- Фізыка
- Агрэгатны стан
- Агульная тэорыя рэлятыўнасьці
- Атам
- Вакуўм
- Гук
- Дзяленьне ядра
- Квантавая мэханіка
- Клясычная мэханіка
- Магніт
- Маса
- Мэтал
- Паскарэньне
- Паўправаднік
- Радыяактыўнасьць
- Сіла
- Спэцыяльная тэорыя рэлятыўнасьці
- Тэмпэратура
- Тэрмадынаміка
- Хуткасьць
- Час
- Электрамагнітнае выпраменьваньне
- Энэргія
[рэдагаваць] Сыстэма мераў і адзінкі вымярэньня
[рэдагаваць] Хронамэтрыя
[рэдагаваць] Харчаваньне
[рэдагаваць] Напоі
[рэдагаваць] Матэматыка
- Матэматыка
- Альгебра
- Арытмэтыка
- Бясконцасьць
- Геамэтрыя
- Лік
- Матэматычны аналіз
- Матэматычны доказ
- Раўнаньне
- Статыстыка
- Сымэтрыя
- Сыстэма каардынат
- Трыганамэтрыя
- Тэорыя мностваў
- Функцыя (матэматыка)
[рэдагаваць] Тэхналёгія
[рэдагаваць] Камунікацыя
[рэдагаваць] Электроніка
- Электроніка
- Кампанэнты
[рэдагаваць] Кампутары і Інтэрнэт
- Кампутар
- Апэрацыйная сыстэма
- Інтэрнэт
- Інфармацыйныя тэхналёгіі
- Мова праграмаваньня
- Праграмнае забесьпячэньне
- Штучны інтэлект
[рэдагаваць] Энэргія і паліва
- Агонь
- Аднаўляльная энэргія
- Выкапнёвае паліва
- Парасілавая ўстаноўка
- Рухавік унутранага згараньня
- Электрычнасьць
[рэдагаваць] Сыравіна
[рэдагаваць] Транспарт
[рэдагаваць] Зброя
[рэдагаваць] Мастацтва і адпачынак
[рэдагаваць] Архітэктура і грамадзкае праектаваньне
[рэдагаваць] Фільм, радыё і тэлебачаньне
[рэдагаваць] Музыка
[рэдагаваць] Адпачынак
[рэдагаваць] Гісторыя і геаграфія
[рэдагаваць] Гісторыя
[рэдагаваць] Першабытнае грамадзтва і старажытны сьвет
- Першабытнае грамадзтва
- Каменны век
- Бронзавы век
- Жалезны век
- Мэсапатамія
- Старажытны Эгіпет
- Старажытная Грэцыя
- Рымская Імпэрыя
- Дынастыя Хань
- Імпэрыя Гупта
[рэдагаваць] Сярэднявечча і Адраджэньне
- Адраджэньне
- Асманская імпэрыя
- Ацтэкі
- Бізантыйская імпэрыя
- Вікінгі
- Дынастыя Мін
- Дынастыя Тан
- Крыжовыя паходы
- Мангольская імпэрыя
- Рэфармацыя
- Стогадовая вайна
- Сьвятая Рымская імпэрыя
- Сярэднявечча
- Трыццацігадовая вайна
- Халіфат Абасыдаў
- Эпоха Асьветніцтва
[рэдагаваць] Сучаснасьць
- Апартэід
- Арабска-ізраільскі канфлікт
- Брытанская імпэрыя
- Вайна ў Віетнаме
- Вэрсальская мірная дамова 1919 году
- Вялікая дэпрэсія
- Галакост
- Грамадзянская вайна ў ЗША
- Дынастыя Цын
- Індустрыяльная рэвалюцыя
- Культурная рэвалюцыя ў Кітаі
- Рэвалюцыя 1917 году ў Расеі
- Рэстаўрацыя Мэйдзі
- Першая сусьветная вайна
- Другая сусьветная вайна
- Трэці Райх
- Француская рэвалюцыя
- Халодная вайна
[рэдагаваць] Геаграфія
[рэдагаваць] Кантынэнты і асноўныя рэгіёны
[рэдагаваць] Краіны
- Альжыр
- Аргентына
- Аўганістан
- Аўстралія
- Аўстрыя
- Банглядэш
- Бразылія
- Ватыкан
- Віетнам
- Вэнэсуэла
- Вялікабрытанія
- Гішпанія
- Дэмакратычная Рэспубліка Конга
- Злучаныя Штаты Амэрыкі
- Ізраіль
- Інданэзія
- Індыя
- Ірак
- Іран
- Італія
- Канада
- Кітай
- Куба
- Мэксыка
- Нігерыя
- Нідэрлянды
- Новая Зэляндыя
- Нямеччына
- Пакістан
- Партугалія
- Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка
- Польшча
- Расея
- Рэспубліка Карэя
- Саудаўская Арабія
- Судан
- Тайлянд
- Танзанія
- Турэччына
- Украіна
- Францыя
- Швайцарыя
- Эгіпет
- Этыёпія
- Японія
[рэдагаваць] Гарады
- Амстэрдам
- Атэны
- Багата
- Багдад
- Бангкок
- Брусэльскі сталічны рэгіён
- Буэнас-Айрэс
- Бэрлін
- Вашынгтон
- Вена
- Ганконг
- Дака
- Дамаск
- Джакарта
- Дубай
- Дэлі
- Ерусалім
- Каір
- Калката
- Карачы
- Кейптаўн
- Кіншаса
- Лагас
- Лёндан
- Лос-Анджэлес
- Мадрыд
- Масква
- Мумбаі
- Мэка
- Мэхіка
- Найробі
- Нью-Ёрк
- Парыж
- Пэкін
- Рыё-дэ-Жанэйра
- Рым
- Санкт-Пецярбург
- Сан-Паўлу
- Стамбул
- Сыднэй
- Сынгапур
- Сэул
- Токіё
- Тэгеран
- Шанхай
[рэдагаваць] Вадаёмы і вадатокі
- Амазонка
- Арктычны акіян
- Атлянтычны акіян
- Байкал
- Балтыйскае мора
- Вікторыя
- Волга
- Вялікі бар’ерны рыф
- Вялікія азёры
- Ганг
- Дунай
- Інд
- Індыйскі акіян
- Карыбскае мора
- Касьпійскае мора
- Конга
- Міжземнае мора
- Місысыпі
- Нігер
- Ніл
- Панамскі канал
- Паўднёвы акіян
- Паўночнае мора
- Райн
- Суэцкі канал
- Танганьіка
- Хуанхэ
- Ціхі акіян
- Чорнае мора
- Янцзы